Περί αγάπης φιλοσοφία

If a person loves only one other

«Αν κάποιος αγαπάει μόνο ένα άλλο άτομο και είναι αδιάφορος προς όλους τους άλλους, η αγάπη του δεν είναι αγάπη, αλλά μια συμβιωτική προσκόλληση ή διογκωμένος εγωτισμός.»

«Η αγάπη δεν είναι πρωτίστως σχέση με ένα συγκεκριμένο άτομο. Είναι μια στάση, μια διαμόρφωση του χαρακτήρα που καθορίζει τη συγγένεια του προσώπου με ολόκληρο τον κόσμο στο σύνολό του και όχι με ένα αντικείμενο αγάπης.»

«Η κύρια προϋπόθεση για την επίτευξη της αγάπης είναι η υπερνίκηση του ναρκισσισμού. Ο ναρκισσιστικός προσανατολισμός είναι αυτός στον οποίο κάποιος βιώνει ως πραγματικό μόνο αυτό που υπάρχει μέσα στον εαυτό του, ενώ τα φαινόμενα στον έξω κόσμο δεν έχουν καμία πραγματικότητα από μόνα τους, αλλά βιώνονται μόνο από την άποψη της χρησιμότητάς τους ή της επικινδυνότητας τους. Ο αντίθετος πόλος στον ναρκισσισμό είναι η αντικειμενικότητα. Είναι η ικανότητα να βλέπεις άλλους ανθρώπους και πράγματα όπως είναι αντικειμενικά και να μπορείς να χωρίσεις αυτή την αντικειμενική εικόνα από μια εικόνα που σχηματίζεται από τις επιθυμίες και τους φόβους σου.»

Erich Fromm

Advertisements

Μία από τις αιτίες

Πολύ συχνά ακούμε σε συζητήσεις να είναι στα χείλη όλων ερωτήσεις όπως: «τι έχει πάει τόσο στραβά;», «πως φτάσαμε εδώ που είμαστε;» κ.λ.π.

Η αλήθεια είναι ότι πέρα από τα προβλήματα που είναι κοινά σε παγκόσμια κλίμακα, στην Ελλάδα έχουμε να αντιμετωπίσουμε κι ένα σημαντικό τοπικό ζήτημα: την ανωριμότητα! Δυστυχώς ακόμη και σε συνέδρια, γίνεται συχνά ειδική μνεία σε σχέση με το ότι ο μέσος Έλληνας αργεί να ωριμάσει. Η κρίση μάλιστα που περνάμε, ενισχύεται πάρα πολύ απ’ τον παραπάνω παράγοντα. Τα αίτια αυτής της ανωριμότητας θα τα βρούμε στη δομή της ελληνικής οικογένειας. Ανεξάρτητα από το πώς και πότε ξεκίνησε να υφίσταται αυτό πρόβλημα (γιατί δεν ήταν ανέκαθεν έτσι), στην παρούσα φάση θα πρέπει να το διαπραγματευτούμε.

Κάθε οικογένεια στήνεται αρχικά γύρω από τους δύο γεννήτορες. Οι άνθρωποι έχουν την ανάγκη να ανήκουν πλήρως σε μια ομάδα και μέσα στα όριά της να εξασφαλίζουν στενές, αυθεντικές σχέσεις. Ο κάθε σύντροφος λοιπόν μέσα από τη στενή ψυχο-σεξουαλική σχέση που αναπτύσσει με τον άλλον, προσδοκά να καλύψει τις ανάγκες του για στοργή, μοίρασμα και αληθινή ένωση. Όμως καθώς μεγαλώναμε, πολλούς από εμάς δεν μας προετοίμασαν επαρκώς ώστε να είμαστε ικανοί να δομήσουμε μια τέτοια αυθεντική σχέση. Έτσι ο πατέρας και η μητέρα συχνά δεν μπορούν να βρουν αναμεταξύ τους αυτό που αναζητούν. Σε αυτές τις περιπτώσεις τα παιδιά «πληρώνουν τα σπασμένα»…

Ο γονιός μετατρέπει (ασυνείδητα) τον μπλοκαρισμένο ερωτισμό του προς το σύντροφο, σε υπερβολική στοργή προς το παιδί. Οδηγεί έτσι τον απόγονό του να δεθεί κυριολεκτικά μαζί του. Γονιός και τέκνο, σχηματίζουν έναν αδιάρρηκτο προσωπικό δεσμό. Είναι σα να ορκίστηκαν σιωπηλά να σχηματίσουν οι δυο τους μια ομάδα που δεν χωρά κανέναν άλλο! Ακόμη κι ο άλλος γονιός μένει απέξω. Αυτό βέβαια στην ουσία τον βολεύει. Γιατί πατέρας και μητέρα έχουν ταιριάξει μεταξύ τους στα νευρωτικά τους χαρακτηριστικά. Ο καθένας δηλαδή έχει βρει στον άλλον, το άρρωστο (πλην όμως γνώριμο!) κομμάτι του από την παλιά δική του οικογένεια. Όταν λοιπόν ο ένας παίρνει το συμβιωτικό με το παιδί ρόλο, ο άλλος αναλαμβάνει το ρόλο του «συναισθηματικού ζητιάνου». Με αυτό τον τρόπο στήνεται μια δυναμική (νοσηρή) ισορροπία και η οικογένεια δένει σφικτά.

Στατιστικά είναι συχνότερα η μητέρα αυτή που δημιουργεί τη συμμαχία με το παιδί.

Ο πατέρας δεν είναι σε θέση να καλύψει τις συναισθηματικές της ανάγκες ως σύζυγος και αυτή τις καλύπτει μέσα από το παιδί της. Με αυτό τον τρόπο τα παιδιά μένουν σε μια σχέση εξάρτησης και πιθανόν δεν θα μπορέσουν ποτέ να ξεδιπλώσουν τα φτερά τους. Η μητέρα πάλι, ανακουφίζεται μέσα στην παντοδύναμη κυριαρχία της. Έχοντας τον απόγονο ως λάφυρο, αισθάνεται ότι έχει κατατροπώσει το αρσενικό, που έτσι κι αλλιώς την έχει απορρίψει. Ο μεγάλος χαμένος από αυτά τα «παιγνίδια» είναι βεβαίως το παιδί. Το βρέφος, εάν του επιτρέπαμε να αναπτυχθεί φυσιολογικά, θα έπρεπε να ολοκληρώσει σταδιακά μέσα στα τέσσερα πρώτα χρόνια της ζωής του τη διαδικασία της εξατομίκευσης.

Αυτό σημαίνει να περάσει «αναίμακτα» και με φυσικό τρόπο τη φάση του αποχωρισμού από τη μητέρα και να αρχίσει να σχηματοποιεί τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Πολλές μαμάδες όμως εξαιτίας των δικών τους κενών εμποδίζουν την υγιή ανάπτυξη των παιδιών τους. Τους μεταδίδουν (με μη λεκτικούς τρόπους συνήθως) τα δικά τους μπλοκαρίσματα. Όπως ένα παιδί φοβάται να μην το εγκαταλείψουν, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο φοβάται και η μητέρα (που έχει μείνει ουσιαστικά ανώριμη) να μην εγκαταλειφθεί από το παιδί της. Η συμβιωτική σχέση έχει στηθεί. Ο ομφάλιος λώρος είναι ξανά άθικτος και ενώνει αδυσώπητα τις δύο πλευρές, οι οποίες θα τραβούν η μια την άλλη εις αεί. Τo παιδί έχει πλέον μάθει να αξιολογεί τον (από)χωρισμό ως εγκατάλειψη και καταστροφή.

Ο πατέρας δεν είναι βέβαια άμοιρος ευθυνών σε όλη αυτή τη διαδικασία.

Δέχεται αδιαμαρτύρητα την όλη κατάσταση και αντί να επέμβει διαχωρίζει συνήθως τη θέση του. Αποτραβιέται στην άκρη και αφήνει τη γυναίκα να λάβει τις δύσκολες αποφάσεις. Η κατάσταση του είναι άλλωστε γνώριμη, αφού σε μια ίδιας δομής οικογένεια μεγάλωσε κι ο ίδιος. Ούτε αυτός έχει ενηλικιωθεί. Η βρεφική πλευρά της προσωπικότητας και των δύο συζύγων ζητά επιτακτική ικανοποίηση. Δεν υπάρχει μια ώριμη σχέση ικανή για βάθος συναισθημάτων και αληθινή κατανόηση. Στο γάμο πλέον, δεν διαπραγματεύονται δύο ενήλικες. Είναι δύο μικρά παιδιά που ζουν μαζί και διεκδικούν το ένα από το άλλο υποχρεωτική ευχαρίστηση. Το αποτέλεσμα είναι οι οικονομικές διαφορές, οι τσακωμοί και η απιστία (το 92% των αντρών απατά. Και στις γυναίκες τα ποσοστά έχουν αυξηθεί, μιλάμε σήμερα για 70%).

Θεωρητικά μιλώντας, οι γονείς αποκτούν παιδιά με αρχική πρόθεση να τους προσφέρουν επαρκή κάλυψη των υλικών και συναισθηματικών τους αναγκών. Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν όμως, χρειάζεται να μειώνεται η φροντίδα και η προστασία τους προς αυτά, έτσι ώστε να δοκιμάσουν τα ίδια να φροντίσουν τον εαυτό τους. Για να το θέσουμε με ψυχαναλυτικούς όρους, πρέπει να αντικατασταθεί η αρχής της ηδονής (ευχαρίστησης) από την αρχή της πραγματικότητας. Δυστυχώς, ωριμότητα και προσκόλληση δεν ταιριάζουν. Τι γίνεται όμως στ’ αλήθεια; Οι γονείς περνούν στα παιδιά τους τα περίφημα «διπλά μηνύματα».

Τους δίνουν δηλαδή ταυτόχρονα δύο αντικρουόμενες οδηγίες! Μπορεί για παράδειγμα να παροτρύνουν από τη μια το παιδί να παντρευτεί και να τεκνοποιήσει και από την άλλη να σαμποτάρουν με κάθε μέσο όλες τις ερωτικές επιλογές του παιδιού. Θυμηθείτε τις ελληνικές ταινίες και την «αθάνατη» Ελληνίδα μάνα: «Εγώ πότε θα κρατήσω στα χέρια μου εγγονάκι?» και ταυτόχρονα «Δεν μπορώ να καταλάβω που πας και τις βρίσκεις όλες… η μια χειρότερη απ’ την άλλη!». Αυτό που στην ουσία επιθυμεί ν μητέρα είναι παράλογο και ανεδαφικό: θέλει ο γιός της να θέτει όρια σε όλους τους άλλους αλλά να παραμένει εξαρτημένος από την ίδια. Δε χρειάζεται σοφία για να αντιληφθούμε το ασύμβατο του πράγματος. Ένας άνθρωπος εκπαιδεύεται να είναι ή εξαρτημένος ή ανεξάρτητος. Δεν γίνεται να είναι υποταγμένος στη μαμά του, αλλά όχι στη γυναίκα με την οποία θα ζήσει μαζί.

Όταν λοιπόν ακούμε κάποιον να ξεστομίζει περήφανα τη φράση: «Είμαστε μια πολύ δεμένη οικογένεια», θα μπορούσαμε να διακρίνουμε κι ένα δεύτερο μήνυμα πίσω από αυτή.

Ίσως μια διευκρίνιση του τύπου: «Κανένας μας από αυτή την οικογένεια δεν είναι έτοιμος (ώριμος) να αποχωριστεί κανέναν». Η διευκρίνιση αυτή υποκρύπτει ταυτόχρονα και την απειλή ότι αν κάποιος τολμήσει να απομακρυνθεί από την οικογένεια, τότε θα στερηθεί την αγάπη και τη στοργή των υπολοίπων. Άρα κανείς δεν έχει στην ουσία την *άδεια* να οδεύσει προς την εξατομίκευση. Το οικογενειακό «δέσιμο» γίνεται αυτοσκοπός. Με ένα σχεδόν ιδεοψυχαναγκαστικό τρόπο, το «Εγώ» της οικογένειας αφιερώνεται στη διαιώνιση αυτής της σχέσης εξάρτησης. Δυστυχώς ένας σημαντικός αριθμός από αυτά τα άτομα έχει ή αποκτά τα στοιχεία της προσωπικότητας ενός καταθλιπτικά οργανωμένου ανθρώπου.

Σκεφτείτε τώρα μέχρι πια ηλικία μένουν οι νεοέλληνες και οι νεοελληνίδες κάτω από την πατρική στέγη. Βλέπουμε νέους ανθρώπους στην ηλικία των είκοσι πέντε, τριάντα ή κι τριάντα πέντε ετών να είναι προσκολλημένοι στη γονική εστία. Στην Ευρώπη το έχουν παρατηρήσει αυτό και μας ειρωνεύονται συνεχώς. Υπάρχουν μάλιστα ευρωπαϊκές χώρες, στις οποίες εάν στα τριάντα σου μένεις με τη μαμά σου, αυτό θεωρείται αυτόματα ψυχοπαθολογία. Στην Ελλάδα βέβαια το φαινόμενο αυτό είναι κοινωνικά αποδεκτό. Οι νέοι από τη μεριά τους υποστηρίζουν ότι είναι πρακτικοί οικονομικοί λόγοι αυτοί που τους εμποδίζουν να μετακομίσουν. Η αλήθεια βέβαια είναι ότι δεν μπορούν να αναλάβουν τις ευθύνες ενός ενήλικα. Οι γονείς πάλι αισθάνονται ασφάλεια που έχουν κοντά τους και υπό τον έλεγχό τους τα παιδιά τους. Δεν διακινδυνεύουν κανέναν αποχωρισμό και δεν συνταξιοδοτούνται από τον αρχικό τους ρόλο. Έτσι διατηρούν αυτή την κατάσταση όσο περισσότερο μπορούν.

Τι γίνεται τώρα όταν έρθει η ώρα για το παιδί να δημιουργήσει τη δική του οικογένεια;

Γιατί έρχεται κάποια στιγμή (σε μια φάση έντονης αμφιθυμίας συνήθως) για όλους αυτούς τους ανώριμους άντρες και γυναίκες, που αποφασίζουν να παντρευτούν. Ο γάμος αυτός βέβαια δεν έχει τις προϋποθέσεις για να στεριώσει σωστά. Οι δύο σύζυγοι χαμένοι στα δικά τους προβλήματα είναι ανίκανοι να εδραιώσουν μια αληθινή και βαθιά συντροφική σχέση. Σύντομα αρχίζουν τα προβλήματα. Η μόνη διέξοδος που βρίσκουν τα ζευγάρια είναι η απόκτηση τέκνων. Τα παιδιά σαν από μηχανής θεοί, έρχονται να δώσουν (παροδικά) τη λύση στη λιμνασμένη και άχαρη σχέση των γονιών τους. Συμβολικά, η γέννησή τους μειώνει το άγχος του θανάτου των γονιών. Ο νέος πατέρας και η νέα μητέρα έχουν τώρα κάτι για να απασχολούνται (και μάλιστα full time) αντί να πρέπει να διαπραγματευτούν την προβληματική τους σχέση. Φυσικά τα προβλήματα δεν έχουν λυθεί, αλλά έχουν μετατεθεί στο μακρινό μέλλον.

Με την απόκτηση των παιδιών φαίνεται πλέον σε όλη της την έκταση η κακή εκπαίδευση που έχουν λάβει οι γονείς από την πρώτη τους οικογένεια. Πρώτα απ’ όλα τους είναι αδύνατο να αποκολληθούν από αυτή και να δοθούν ψυχή τε και σώματι στη νέα δική τους οικογένεια. Πολλοί δεν μπορούν καν να ξεχωρίσουν σε ποια οικογένεια πραγματικά ανήκουν. Συχνά ο/η σύντροφος φαντάζει σαν αντίπαλος (είναι ο «ξένος») και δεν υπάρχει εμπιστοσύνη παρά μόνον για την παλιά καλή οικογένεια. Το δεμένο με την παλαιά οικογένεια μέλος αποδίδει τους «δαίμονες» στη νέα του οικογένεια. Σαν τον κακοποιημένο που, μόλις βρει ευκαιρία, θα κακοποίηση και καραδοκεί να εφαρμόσει τη γνώριμη σε εκείνον συμπεριφορά. Οι παππούδες και οι γιαγιάδες αγιοποιούνται. Επειδή αποπλανητικά τόσα χρόνια έχτιζαν εξαρτητική σχέση με το παιδί τους, αυτό νιώθει ότι με τον γάμο του τους πρόδωσε. Αιτία της «προδοσίας» βαφτίζεται ο/ή σύζυγος. Έτσι προκύπτουν οι γνωστές εχθρικές διαθέσεις έναντι εκείνου που τους «έκλεψε» από τη μητρική/πατρική αγκαλιά (θυμηθείτε τη σχέση νύφης – πεθεράς).

Με τη σειρά τους λοιπόν οι νέοι γονείς θα αναπαράγουν το γνώριμο σε αυτούς πρότυπο.

Θα φροντίσουν τα παιδιά τους να μην απελευθερωθούν ποτέ συναισθηματικά από αυτούς. Η νέα γενιά θα φοβάται με τη σειρά της οποιαδήποτε αποστασιοποίηση από τη γονική εστία. Τα «δεμένα πρωταρχικά τρίγωνα» θα συνεχίσουν να υπάρχουν και τα παιδιά θα εκδηλώνουν θυμό για το δήθεν βίαιο απογαλακτισμό τους. Θα προτιμούσαν να παραμείνουν αιωνίως προσκολλημένα στους γονείς τους.

Όταν έρθει η ώρα λοιπόν να αλλάξουν ρόλους και να γίνουν σύζυγοι, εραστές και γονείς οι ίδιοι, το σύστημα καταρρέει! Το μοντέλο επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά. Ανώριμοι γονείς αναθρέφουν ανώριμα παιδιά. Γενεές ολόκληρες ταλαιπωρούνται και υποφέρουν σκληρά στην Ελλάδα από αυτή την πραγματικότητα. Τώρα όμως ξέρουμε τι μας συμβαίνει. Η επιλογή είναι πλέον δική μας.

Aπόσπασμα απο το  βιβλίο του ψυχαναλυτικού θεραπευτή Τρύφωνα Ζαχαριάδη   «Ποιος εκπαιδεύει συναισθηματικά ποιον” εκδόσεις Αρμός

Πηγή : http://mikropragmata.lifo.gr/guest_posts/

Οδηγός μη ενηλικίωσης σε οκτώ βήματα

Να απαιτείς από τους γονείς σου να καλύψουν τα έξοδα των σπουδών σου. Συμπεριλαμβάνονται τα έξοδα του πτυχίου ή και του μεταπτυχιακού σου. Προσπάθησε να καθυστερήσεις όσο μπορείς τις σπουδές σου αποκτώντας τον τίτλο του «αιώνιου φοιτητή».

Απαίτησε από τους γονείς σου να σου καλύψουν τις οικονομικές σου υποχρεώσεις χρησιμοποιώντας φράσεις όπως: «Εγώ δεν ζήτησα να γεννηθώ» ή «Γονιός μου είσαι άρα είσαι υποχρεωμένος» ή ακόμα μπορείς να εντάξεις την τρέχουσα οικονομική – κοινωνική και πολιτική κατάσταση στα επιχειρήματα σου: «Όταν τα έτρωγε η γενιά σου στα μπουζούκια ήταν καλά;» Αν τα παραπάνω δεν πιάσουν, βρες το ευάλωτο μέρος της οικογένειας και χρησιμοποίησε  την ενοχή  και τον χειρισμό για να κερδίσεις αυτά που θες. Εννοείται ότι δεν πρέπει καν να σκεφτείς να φύγεις από την πατρική εστία πριν περάσουν τουλάχιστον τρεις δεκαετίες από τότε που γεννήθηκες.  Μην μετακομίσεις πάνω από 5 χιλιόμετρα μακριά από τους γονείς σου. Υπάρχει κίνδυνος το φαγητό στο ταπερ να φτάσει κρύο.
Αν αποφασίσεις να  συγκατοικήσεις ή να παντρευτείς να το κάνεις βασισμένος/η στα οικονομικά των γονιών σου και αν αποφασίσεις να κάνεις παιδί να έχεις εξασφαλίσει γραπτή συναίνεση ότι οι γονείς θα αναλάβουν το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης του παιδιού σου (είτε οικονομικά είτε με το να σου το κρατούν τις ώρες που εσύ θα λείπεις). Σαν αντάλλαγμα μπορείς να το βαπτίσεις με ένα όνομα που  δεν θες.

Φρόντισε όλες οι ανάγκες σου για φιλίες, χόμπι και επαγγελματικές δραστηριότητες να καλύπτονται μέσα από την κοντινή ή  ευρύτερη οικογένεια.

Μην αναλαμβάνεις καμία ευθύνη

Ειδικά αυτές που αφορούν τον εαυτό σου όπως για παράδειγμα το να πηγαίνεις στο γιατρό να στρώνεις το κρεβάτι σου ή να πλένεις τα ρούχα σου. Μην πιάσεις δουλειά ακόμα και όταν σου δίνεται η ευκαιρία. Υποτίμησε δουλειές που αποφέρουν χρήματα ως κατώτερες των ικανοτήτων σου.

Να απαιτείς από τους άλλους να σε βοηθούν, να σε φροντίζουν και να σε κανακεύουν και να τους γεμίζεις ενοχές κάθε φορά που αποτυγχάνουν σε αυτό. Μη βγάζεις βόλτα το κατοικίδιο σου. Μην έχεις επαφή με τα οικονομικά σου και ξόδεψε περισσότερα απ΄όσα κερδίζεις ή σου δίνουν χαρτζιλίκι.  Μην εμπλέκεσαι με τα κοινωνικά και πολιτικά γεγονότα. Απέφυγε να ψηφίζεις και μην προσφέρεις εθελοντικά τον χρόνο σου πουθενά. Αυτά είναι μόνο για τα κορόιδα.

Μην παίρνεις ρίσκα

Προσπάθησε πάση θυσία να κρατήσεις σταθερά και αναλλοίωτα τα πράγματα όπως είναι στη ζωή σου αυτήν την στιγμή. Δεν έχει σημασία αν δεν σου αρέσουν. Σημασία έχει να τα κρατήσεις ίδια γιατί αλλιώς μπορεί να γίνουν χειρότερα.

Μην ξεκινάς νέα πράγματα, ούτε να δοκιμάζεις καινούριες γεύσεις, ούτε να κάνεις νέες φιλίες. Μη διαβάζεις νέα βιβλία και εννοείται ότι δεν προτείνεται να πηγαίνεις σε νέα μέρη. Αν για παράδειγμα πίνεις φραπέ γλυκό με γάλα μην – επαναλαμβάνω – μην δοκιμάσεις ποτέ τίποτε άλλο. Κάθε φορά που κάποιος από το περιβάλλον σου αλλάζει σε κάτι όπως για παράδειγμα τα γούστα στη μουσική ή προτείνει να δοκιμάσετε κάτι νέο κοίταξε να τον απομακρύνεις διακριτικά γιατί είναι επικίνδυνος για το κλειστό σύστημα σου. Αν αυτός ο κάποιος είναι το παιδί σου, φόρτωσε το με ενοχές λέγοντας κάτι σαν: «Τι, δεν θα αναλάβεις την επιχείρηση του πατέρα σου; Εμείς,  που τρεις γενιές στην οικογένεια , πάππου προς πάππου κάναμε όνομα για να το βρεις έτοιμο , μην παιδευτείς και συ το πετάς;»  Αν είναι ο/η σύντροφός σου παίξε το χαρτί: «Εγώ που θυσίασα τα νιάτα μου»  ή αν δεν είναι του στυλ σου πες κάτι σαν  «Εντάξει κάνε ότι νομίζεις» συνοδεύοντας τη φράση με όσο το δυνατόν πιο ψυχρό τόνο στη φωνή σου. Να επαναλαμβάνεις συχνά και με διάφορους τρόπους ότι η αλλαγή και η διαφορετικότητα δεν είναι ανεκτές.

Απέφυγε να αντιμετωπίζεις τις απώλειες της ζωής σου

Υιοθέτησε μια πρακτική που να σε κάνει να μην βιώνεις τα συναισθήματα που συνοδεύουν μια απώλεια. Μπορείς να χρησιμοποιήσεις αλκοόλ ή ναρκωτικές ουσίες, μπορείς να τρως ασταμάτητα ή να εργάζεσαι χωρίς διάλλειμα. Μη δίνεις σημασία στις απώλειες και προσπάθησε πάντα να εκλογικεύεις με φράσεις όπως: «Τα καλύτερα έρχονται», «Έλα μωρέ σιγά τι έγινε τώρα;», «Μεγάλος άνθρωπος ήταν, ξεκουράστηκε». Μη ζητάς βοήθεια και προσπάθησε να φέρεις εις πέρας μόνος / μόνη σου τις απώλειες που περνάς ακόμα και αν αρρωστήσεις. Μην αφήνεις τους άλλους να πενθούν και να χαλούν το όμορφο κλίμα. Ζήτα τους «να συνέλθουν και να σοβαρευτούν».  Μην κλάψεις και άσκησε λογοκρισία σε όποιον το κάνει. Τα δάκρυα όχι μόνο είναι σημάδι αδυναμίας αλλά όταν κλαίμε κουράζουμε και τους άλλους γύρω μας. Μην αφήνεις τα συναισθήματα σου να φανούν και παίξε το ρόλο του δυνατού/δυνατής για «χάρη των άλλων».

Μην μένεις ποτέ μόνος/μόνη.

Ζήσε σύμφωνα με το ρητό που λέει: «Καλύτερα μια κακή σχέση απ ΄το καθόλου σχέση».  Μη μένεις καθόλου μόνος/η και  απέφυγε να σκέφτεσαι. Να μιλάς συνεχόμενα και ακατάπαυστα. Αν κουραστείς απαίτησε από όποιον βρίσκεται γύρω σου να αρχίσει να μιλά εκείνος και αν δεν το κάνει κάνε καυγά για αυτό.  Να βιώνεις τη μοναξιά και τη σιωπή σαν κάτι απειλητικό και να  το αποφεύγεις όσο μπορείς ανταλλάσοντας την παρέα κάποιου ανθρώπου ακόμα και με την ψυχική σου γαλήνη αν χρειαστεί. Άσε τους άλλους να παίρνουν αποφάσεις για σένα και μετά να τους κατηγορείς για τα αποτελέσματα.

Μην αναζητάς το νόημα της ζωής σου. Μην σκέφτεσαι πάνω σε έννοιες όπως ευθύνη, ελευθερία, μοναξιά και νόημα γιατί μπορεί να προβληματιστείς και αυτό δεν το θέλουμε.

Να παραμένεις στη σκιά

Μην κάνεις δραστηριότητες οι οποίες σου χτίζουν αυτοεκτίμηση. Είναι  γνωστό σε όλους ότι  κάτι τέτοιο οδηγεί τους ανθρώπους σε έπαρση και άκρατο εγωισμό.  Μην λες για τον εαυτό σου ότι είσαι καλός/καλή σε κάτι. Αυτά δεν πρέπει να τα λέμε εμείς πρέπει να  τα λένε οι άλλοι. Αν δεν τα πουν πάει να πει ότι πρέπει να προσπαθήσουμε τουλάχιστον μέχρι εξαντλήσεως για να λάβουμε τα «μπράβο»  τους και την αποδοχή τους. Μην αντιμετωπίζεις προκλήσεις και μην ζητά κοινωνική αναγνώριση.  Τέλος, μη λες σε κανένα τι καλό κάνεις γιατί με αυτό τον τρόπο το επιδεικνύεις και χάνει την αξία του.

Απέφυγε τις συγκρούσεις

Να διατηρείς σχέσεις μέσα στις οποίες θα αποφεύγονται οι ανοιχτές συγκρούσεις και αντιπαραθέσεις. Να διαλέγεις ανθρώπους με τους οποίους θα μπορείς άνετα να κρατάς μούτρα (για τουλάχιστον τρεις ώρες και πάνω), θα υιοθετείς την πρακτική της τιμωρητικής σιωπής και της παγωμάρας μέσα στο χώρο. Μην κάνεις δεκτή τη συγγνώμη και φυσικά μην πέσεις εσύ από το επίπεδο σου λέγοντας εσύ μία. Μην βάζεις όρια και μη δέχεσαι όρια από τους άλλους.

Η αγάπη και οι σχέσεις σημαίνουν θυσία

Η αγάπη είναι η ολοκληρωτική εμπλοκή στη ζωή του άλλου. Για να αποδείξουμε την αγάπη μας πρέπει να μπορούμε να αναπνέουμε με μια ανάσα, αλλιώς δεν μετράει. Οι καλές σχέσεις ως γνωστόν,  δεν θέλουν κόπο και προσπάθεια , γίνονται στο άψε σβήσε.

Βάφτισε «σχέση» το σεξ που έκανες χθες με έναν/μία άγνωστο και δημιούργησε του την εντύπωση ότι κάνει κάτι ανήθικο αν δεν ανταποκριθεί στις προσδοκίες σου. Χρησιμοποίησε φράσεις όπως : «Οι άντρες δεν κάνουν έτσι» ή «Όλα τα γουρούνια έχουν την ίδια μούρη» και «Οι σωστές γυναίκες φαίνονται με τη μία» ή «Γίνε πρώτα εσύ θηλυκό και μετά θα σε βρει και το αρσενικό».

Θυσίασε ότι αγαπάς και σου αρέσει στον εαυτό σου για να μπορέσεις να κάνεις τη σχέση που ονειρεύεσαι. Αφού το κάνεις αυτό ζήτα και από τον άλλο να θυσιάσει κομμάτια του εαυτού του για να σου αποδείξει την αγάπη του για σένα. Αν χωρίσεις – μην το κάνεις ολοκληρωτικά. Κράτα επαφές με τους/τις πρώην σου. Κάνε σεξ μαζί τους και προσπάθησε εκ νέου να κάνεις σχέση. Αν αυτό αποτύχει επανέλαβε τα παραπάνω βήματα ξανά.

Είσαι έτοιμος/η!  Συγχαρητήρια!  Μπορείς να παραμείνεις παιδί για όσα χρόνια θες.

Το μόνο που δεν μπορείς είναι να απολαύσεις τη ζωή με τον τρόπο που τη ζουν και την απολαμβάνουν  οι πραγματικά ενήλικοι άνθρωποι. Μπορείς να τους αναγνωρίσεις επειδή πατάνε γερά στα πόδια τους, γελάνε δυνατά και κλαίνε με λυγμούς όταν χρειάζεται. Μπορείς να τους ξεχωρίσεις γιατί ενώ είναι πρόσχαροι και ευγενικοί δεν διστάζουν να βάλουν όρια και για αυτό αισθάνεσαι ασφάλεια δίπλα τους. Παρατηρείς ότι οι σχέσεις τους έχουν διάρκεια στο χρόνο και ότι τα μέλη μεταξύ τους κάνουν διαφορετικά πράγματα. Θα τους βρεις να ασχολούνται με τα κοινά και θα είναι ενήμεροι χωρίς όμως να τους πνίγει ο φόβος, το άγχος και η μιζέρια  για την πραγματικότητα.  Μπορεί επίσης να τους θαυμάζεις γιατί ακούς όλα αυτά που έχουν κάνει και ένα σου κομμάτι μπορεί να τους ζηλεύει. Με την καλή έννοια. Να θες αυτό που έχουν. Και ξέρεις κάτι;

Γίνεται. Αρκεί να το θελήσεις.

Σημαντική σημείωση:

Οι παραπάνω κατευθυντήριες γραμμές για την μη ενηλικίωση, προσπαθούν  μέσα από το χιούμορ να αναδείξουν ένα υπαρκτό πρόβλημα το οποίο μοιράζονται με ανησυχία πολλοί  επαγγελματίες στο χώρο της ψυχικής υγείας. Την άρνηση πολλών ανθρώπων,  να ενηλικιωθούν.

Η άρνηση αυτή, κοστίζει τόσο στο ίδιο το άτομο όσο και στην κοινωνία. Οι νέοι άνθρωποι λαμβάνουν ένα  επικίνδυνο μήνυμα: «Μη μεγαλώσεις, μείνε για πάντα – αν όχι παιδί, έφηβος. Απόλαυσε, ζήσε, μη δίνεις σημασία στις συνέπειες.»  Αυτό φυσικά είναι μια φαντασίωση καθώς ο κύκλος της ζωής μας έχει αρχή, μέση και τέλος και κάθε ηλικία έχει τα δικά της δώρα αλλά και τους δικούς της περιορισμούς. Η άρνηση της ενηλικίωσης ισοδυναμεί τελικά, με άρνηση της ίδιας της ζωής.

Η ενηλικίωση δεν μπορεί αλλά ούτε και πρέπει να συνδέεται μόνο με ευθύνες, προβλήματα και σοβαροφάνεια αλλά να περιγράφεται όπως πραγματικά είναι: «Μια διαδικασία πλούσια σε προκλήσεις , σε δημιουργία σημαντικών σχέσεων και άρα ως αποτέλεσμα μια διαδικασία εξέλιξης του εαυτού. Μια διαδικασία πλούσια σε συναισθήματα. Σε χαρές και λύπες. Σε συγκρούσεις και οριοθέτηση. Σε ουσιαστικές σχέσεις και εμπειρίες

©Νάνσυ Ψημενάτου

Πηγή : Οδηγός μη ενηλικίωσης σε οκτώ βήματα

Δεν μπορώ να μιλήσω τώρα, έχω να διαβάσω τον μικρό

Οι άνθρωποι που κατοικούμε αυτόν τον ευλογημένο τόπο έχουμε, νομίζω, μαγικές, υπεράνθρωπες δυνάμεις. Τα ξέρουμε όλα. Ή λίγο από όλα, ή όλα από λίγο, ή τέλος πάντων μας είναι αδύνατον να συμφιλιωθούμε με την άγνοιά μας ή να αντιληφθούμε τη σκοπιμότητα αυτής.

Αυτό το –αρκετά ελληνικό– χαρακτηριστικό που ορθώνεται σθεναρά σε όσα ο έρμος ο Σωκράτης διακήρυττε κάποτε (ξέρετε, εν οίδα ότι ουδέν οίδα), μεγεθύνεται, για να μην μπω γιγαντώνεται, όταν γινόμαστε γονείς. Τότε είναι που πραγματικά και αδιαμφισβήτητα τα ξέρουμε ΟΛΑ. Προφανώς γιατί τότε είναι που γεννιέται από εμάς ένα πλάσμα που δεν ξέρει ΤΙΠΟΤΑ.

Οι μαμάδες γινόμαστε παιδίατροι, σύμβουλοι θηλασμού, ψυχολόγοι. Πόσες φορές δεν έχουμε κουνήσει το δάχτυλο σε φίλες μαμάδες εκστομίζοντας συμβουλές με ύφος απόφοιτου Παιδιατρικής. Πόσες φορές δεν έχουμε φιλτράρει κατά το δοκούν οδηγίες του παιδιάτρου.

Έχουν και οι μπαμπάδες αγαπημένο ρόλο. Γίνονται προπονητές. Θέλω να πω, ενώ αρχικά εμπιστεύονται τα παιδιά τους στα χέρια ενός προπονητή, αγαπούν τελικά να ωρύονται στις κερκίδες στον πεντάχρονο γιο τους που δεν κατάλαβε ότι ήταν οφσάιντ ή που δεν σηκώθηκε για το ριμπάουντ.

Και μέχρις εδώ καλά, η προσπάθειά μας να αναπαράγουμε το είδος μας ως φωτεινοί παντογνώστες πάει περίφημα.

Και έρχεται η στιγμή που αποφασίζουμε να κάνουμε ΚΑΙ τον δάσκαλο. Η ιδιότητά μας αυτή δεν περιορίζεται στο να λύσουμε μια απορία– όχι. Συνεχίζεται με την ακόρεστη και ακαταμάχητη επιθυμία να ανοίγουμε τα τετράδια των παιδιών μας όταν γυρίζουν από το σχολείο, να θρονιαζόμαστε σαν κέρβεροι δίπλα τους την ώρα της μελέτης, «δεν μπορώ να μιλήσω τώρα, έχω να διαβάσω τον μικρό» και σβήσ’ το, δεν το έχεις γράψει καλά και δεν έβαλες τόνο, και κάνε και αυτές τις δύο ασκήσεις που κατέβασα από το ίντερνετ, τίποτα δεν σας βάζει αυτή…

Στον αντίποδα, η μεγαλύτερη ένωση γονέων και κηδεμόνων της Ισπανίας αποφάσισε να μην κάνει τον δάσκαλο, αφού οι γονείς διαπίστωσαν ότι το φορτίο σχολικής μελέτης δεν ήταν τελικά ανάλογο με τις επιδόσεις των μαθητών σε σύγκριση με τους ξένους συνομηλίκους τους. Εμάς –ή τους περισσότερους από εμάς– τους Έλληνες γονείς μάς διακατέχει ένα συναίσθημα απόλυτης ικανοποίησης (θεωρώ πως έχει μαζοχιστικές ψυχαναλυτικά προεκτάσεις – δεν μπορεί), όταν η σάκα του παιδιού μας επιστρέφει πλήρης εργασιών για το σπίτι.

Και τελικά με την επιστροφή του παιδιού μας στο σπίτι από το σχολείο χτυπά άλλο ένα κουδούνι.

Δεν ξέρω αν τελικά η επιθυμία μας να το παίζουμε τόσο δάσκαλοι –σε αντίθεση με τους Ισπανούς γονείς– προκύπτει από την αδυναμία μας να εμπιστευτούμε το ταλαιπωρημένο εκπαιδευτικό μας σύστημα, ή την επιλογή του διδακτικού προσωπικού και την απουσία αξιολόγησης. Αυτή όμως η οικιακή εσωστρέφεια της μελέτης δεν οδηγεί πουθενά, το αισθάνομαι και το γράφω για να το διαβάσω εγώ που είμαι μαμά 3 μαθητών, τώρα η ώρα είναι 3 μ.μ. και δεν μπορώ να γράψω άλλο, γιατί πρέπει να πάω να τους «διαβάσω».

Πηγή : ΕΧΩ ΝΑ ΔΙΑΒΑΣΩ ΤΟΝ ΜΙΚΡΟ…

 

Δεν αισθάνομαι κανένα μίσος στην καρδιά μου

«Δεν αισθάνομαι κανένα μίσος στην καρδιά μου. Δεν μισώ το ISIS ή τον αμερικανικό στρατό. Δεν μισώ τη Χαμάς ή το Ισραήλ. Δεν μισώ τους διευθύνοντες συμβούλους και τους κερδοσκόπους του πολέμου. Θέλω όλοι να σταματήσουν αυτό που κάνουν. Αλλά δεν τους μισώ.

Έχω καταλάβει ότι είμαστε όλοι οικογένεια. Πίσω από όλες τις ετικέτες – ISIS, στρατιώτης των ΗΠΑ, τρομοκράτης, εγκληματίας πολέμου, βλέπω ανθρώπους. Είναι η οικογένειά μου. Τα μέλη της οικογένειας που σκοτώνουν μέλη της οικογένειας. Αυτή είναι η αλήθεια που βλέπω.

Πιστεύω ότι οι παιδικές καρδιές μας το γνωρίζουν στην αρχή. Αλλά με την πάροδο του χρόνου, παίρνουμε τραύματα και πόνο γιατί μεγαλώνουμε σε αυτόν τον κόσμο και ξεχνάμε.

Όταν κοιτάω στα μάτια των στρατιωτών του ISIS ή των αμερικανών χειριστών drone, βλέπω ανθρώπους που εγκλωβίζονται σε ψευδαισθήσεις διαχωρισμού, που εγκλωβίζονται σε καρμικούς κύκλους βασάνων.

Όλοι όσοι πληγώνουν τους άλλους υποφέρουν βαθιά. Όλοι φέρουν βαθιές πληγές. Εκείνοι που μισούν υποφέρουν από αυτό το μίσος και μας δεσμεύουν όλους σε τραγικούς κύκλους βίας.

Αυτό που αναζητώ είναι ένα μέλλον που δίνει αξία σε όλους μας. Αυτό που αναζητώ είναι ένας κόσμος όπου ο καθένας αναγνωρίζεται πρώτα ως άνθρωπος. Εκείνοι που επιθυμούν να σκοτώσουν θυμάμαι ότι κάποτε ήταν παιδιά ηλικίας 5 ετών. Αυτό το παιδί δεν είχε καμία έννοια μίσους, καμία επιθυμία να σκοτώσει. Όλα αυτά μαθαίνονται. Και αν επιθυμούμε έναν κόσμο ειρήνης, δεν μπορούμε να ζητήσουμε από τον άλλο να ξεκινήσει πρώτα. Πρέπει να ξεκινήσει πρώτα από μας.

Ίσως αυτό το είδος της αγάπης είναι πολύ ριζοσπαστικό για πολλούς να το καταλάβουν.

Ξέρω ότι οι άνθρωποι θα πουν, «αλλά θέλουν να μας σκοτώσουν. Τι κάνουμε για τους ανθρώπους που μπορεί να είναι απρόσιτοι;»

Σε αυτό δεν έχω εύκολη απάντηση. Αλλά ξέρω ότι ό, τι κι αν κάνουμε, οι ενέργειές μας πρέπει να οδηγούνται από την αρχική συνειδητοποίηση μας ότι όλοι είμαστε οικογένεια – ότι ο στόχος μας είναι ένα μέλλον που υπολογίζει τον καθένα. Χωρίς αυτή τη συνειδητοποίηση οι προσπάθειές μας θα καταδικαστούν για να δημιουργούν περισσότερη δυστυχία στον κόσμο, περισσότερο πόνο, πιο τραυματισμένες καρδιές, περισσότερο μίσος. Θα αντιμετωπίσουμε μια άλλη νέα γενιά που μισούν, όπως μίσησαν οι γονείς τους.

Αν αναγνωρίσουμε ότι είμαστε οικογένεια, τότε κάτι νέο ίσως είναι δυνατό. Μιλήστε στον εχθρό σας ως άνθρωπο, αποτιμώντας τις κοινές επιθυμίες που έχετε για την ασφάλεια και την αξιοπρέπεια. Δεν έχουμε ιδέα τι θα μπορούσε να γίνει με αυτή την κατανόηση. Αυτό κάνει αυτό τον τρόπο τόσο ισχυρό.

– Tim Hjersted, συνιδρυτής Films For Action

Ολόκληρο το κείμενο, εδώ: http://www.filmsforaction.org/…/to-see-the-world-with-eyes…/

Λείπει ο σεβασμός και είναι ανάγκη να τον βρούμε

Πάνω απ’ όλα μη λες ψέματα στον εαυτό σου. Αυτός που το κάνει και ακούει το δικό του ψέμα φτάνει σε ένα σημείο που δεν μπορεί να ξεχωρίσει την αλήθεια μέσα του ή γύρω του και έτσι χάνει κάθε σεβασμό για τον εαυτό του και για τους άλλους. Και μην έχοντας σεβασμό, παύει να αγαπάει.

Δε χρειάζεται και πολλή ανάλυση για να συμφωνήσει κανείς με τη θεώρηση ότι στη σημερινή κοινωνική πραγματικότητα η έλλειψη σεβασμού κυριαρχεί σε όλα τα επίπεδα. Γιατί είναι μέρος της καθημερινότητας. Κάποιοι δε σέβονται ούτε τον εαυτό τους τον ίδιο, κάποιοι δεν έχουν επίγνωση ότι υπάρχει η έννοια σεβασμός, κάποιοι δε σέβονται λόγω αυξημένου ναρκισσισμού, κάποιοι δε σέβονται για να μη διαφέρουν από τους υπόλοιπους, κάποιοι δε σέβονται, γιατί το θεωρούν «αδυναμία», κάποιοι θέλουν να σέβονται, αλλά δεν ξέρουν τον τρόπο, κάποιοι δε σέβονται και το ευχαριστιούνται!

Η απουσία του σεβασμού στρέφεται προς τις εξής κατευθύνσεις άμεσα ή έμμεσα:

Α) Προς τον εαυτό μας. Με τι τον τρέφουμε (κυριολεκτικά και μεταφορικά), πώς τον μεταχειριζόμαστε συναισθηματικά, τι προτεραιότητα αποδίδουμε στη σωματική και ψυχική του υγεία.

Β) Προς το συνάνθρωπο. Στις ενδοοικογενειακές σχέσεις, εργασιακές σχέσεις, σχέσεις γειτονίας, κοινωνικές συναναστροφές, στο δρόμο, σε καθημερινές πρακτικές. Ακολουθούν κάποια από τα πολλά παραδείγματα :

  • Επικριτικότητα
  • Παρεμβατικότητα
  • Αναλγησία
  • Αγένεια
  • Ιδιοτέλεια
  • Αθέτηση λόγου
  • Άγνοια & έλλειψη ορίων
  • Κακοποίηση (π.χ. εκφοβισμός)
  • Ρατσισμός
  • Στιγματισμός του διαφορετικού (π.χ. ανάπηροι, ψυχικά ασθενείς, ομοφυλόφιλοι)
  • Οδηγική συμπεριφορά
  • Κάπνισμα σε κλειστούς χώρους
  • Παράκαμψη σειράς προτεραιότητας
  • Αργοπορία
  • Ηχορύπανση
  • κ.α.

Γ) Προς το σύνολο (από πολίτες, αλλά και από την πολιτεία προς το σύνολο)

  • Φοροδιαφυγή
  • Μη τήρηση των νόμων
  • Υπερφορολόγηση
  • Γραφειοκρατία/λειτουργία δημοσίου τομέα
  • Καθυστέρηση στην απονομή δικαιοσύνης
  • Μη ανταποδοτικότητα ασφαλιστικού συστήματος
  • Συνθήκες/παροχές δημόσιας υγείας
  • κ.α.

Δ) Προς τη φύση

  • Ρύπανση από τα άτομα
  • Ρύπανση από τις εταιρείες
  • Ζιζανιοκτόνα, λιπάσματα
  • Πυρκαγιές
  • Υλοτομία
  • Κυνήγι
  • Υπεραλίευση
  • κ.α.

Ε) Προς τα ζώα (κακοποίηση, εγκατάλειψη κ.α.)

Η έλλειψη σεβασμού είναι μια μεταδοτική οπισθοδρόμηση και μετατρέπει ολοένα και περισσότερο τη ζωή μας σε ζούγκλα.

Η πλειοψηφία του κόσμου έχει μάθει να διαμαρτύρεται συστηματικά, αποφεύγοντας με νύχια και με δόντια τη συνειδητή παραδοχή ότι έχει και ο ίδιος μέρος της ευθύνης για τις εξελίξεις.

Η πλειοψηφία του κόσμου έχει μάθει να περιμένει έτοιμες λύσεις από κόμματα, προέδρους, σωτήρες, μάγους, μέντιουμ, αστρολόγους, το Θεό κ.α. , αποφεύγοντας να ανοίξει το οπτικό του πεδίο σε πράγματα που περνούν ΚΑΙ από το χέρι του.

Με συνοπτικές διαδικασίες ξεκινήστε να σέβεστε. Ή αλλιώς σταματήστε να μη σέβεστε. Όταν οι περισσότεροι ρωτούν και αναρωτιούνται «τι μπορώ να κάνω», βλέπουν αδιέξοδο και παραιτούνται, αυτή είναι μια λύση που περνά από το χέρι του καθενός και έχει τη δύναμη να επιφέρει θετικές αλλαγές σε όλα τα παραπάνω. Θαύματα δε θα γίνουν, ούτε άμεσα θα αλλάξει κάτι. Σταδιακά όμως μπορεί να γίνει το θεμέλιο μιας καλύτερης, πιο ανθρώπινης κοινωνίας.

Ειδάλλως η λειτουργία στον αυτόματο φέρνει κάποτε και απότομη προσγείωση..

Ξεκινήστε να σέβεστε. Ή αλλιώς σταματήστε να μη σέβεστε.

Evolution Path

Άνθρωποι έρχονται και φεύγουν χωρίς να αντιληφθούν τι είναι η ζωή

Όταν συζητώντας, ανακαλύπτεις νέους ορίζοντες, αποκομίζεις πλούτο γνώσης, συναισθημάτων και μια γλυκιά γεύση για τη ζωή.

Ο πατέρας Φιλόθεος Φάρος, είναι ένας πεφωτισμένος κληρικός, θεολόγος και ψυχοθεραπευτής.

Έχει συγγράψει πάνω από δέκα βιβλία με κύρια θέματα τη ζωή του ανθρώπου, τον έρωτα, τον θάνατο και το πιο σημαντικό είναι ότι καταφέρνει με λόγια ψυχής να αφυπνίζει συνειδήσεις.

 

Η ελληνική κοινωνία νοσεί βαθιά, μπορεί να γιατρευτεί πάτερ και πώς;
Νομίζω ότι αυτό που απαιτείται είναι αλλαγή ήθους. Έχουμε δημιουργήσει ένα ήθος τις τελευταίες, τρεις ή τέσσερις, δεκαετίες το οποίο δεν είναι λειτουργικό, είναι ανθρωποκτόνο. Ο μέσος άνθρωπος έχει υιοθετήσει αυτό το ήθος και δεν έχει επίγνωση του γεγονότος ότι αυτό καταστρέφει την ζωή του και γενικότερα την κοινωνία.

 

Ένα από τα χαρακτηριστικά αυτού του ήθους είναι ότι είναι αρκετά ατομικιστικό. Ο άνθρωπος πιστεύει ότι εξυπηρετεί το συμφέρον του όταν ενδιαφέρεται μόνο για αυτό και αδιαφορεί για οποιονδήποτε και οτιδήποτε άλλο. Νομίζει ότι έτσι κάνει το καλύτερο για τον εαυτό του, όμως αυτό είναι πλάνη, είναι απάτη δεν λειτουργούν έτσι τα πράγματα, ο κόσμος είναι μια ενότητα. Εάν ο διπλανός μου δεν είναι καλά, αργά η γρήγορα δεν θα είμαι και εγώ καλά.

 

Η σημερινή βασική αιτία της κρίσης έχετε αναφέρει ότι είναι η ‘χρεοκοπία των αξιών’.
Φυσικά, υιοθετήσαμε αξίες που δεν είναι λειτουργικές, δηλαδή αξίες όπως η επιτυχία, η χλιδή, ο πλούτος και η προβολή. Για παράδειγμα, ένας άνθρωπος μπορεί να ζήσει χωρίς ένα καλό αυτοκίνητο ή χωρίς βίλλα στα βόρεια προάστια, χωρίς σχέσεις όμως δεν μπορεί να ζήσει.

 

Ο καθένας ενδιαφέρεται να εξασφαλίσει για τον εαυτό του υλικά πράγματα, όχι πως τα υλικά είναι κάτι κακό, αλλά είναι ο τρόπος που τα χρησιμοποιείς και η ιεράρχηση που τους δίνουμε. Τα υλικά πράγματα είναι ευλογία όταν τα βλέπεις σαν ευκαιρία να προσφέρεις στον άλλον και κατάρα όταν είναι να τα αρπάξεις από τον άλλον.

 

Έχετε παρομοιάσει τη σημερινή κρίση με αυτήν της μέσης ηλικίας, πώς εννοείτε αυτή τη σύγκριση;
Αυτό είναι κάτι που συμβαίνει στην μέση ηλικία, όπου ο άνθρωπος διαπιστώνει ότι αυτά που δημιούργησε στο πρώτο μισό της ζωής του, τελικά δεν τον κάλυψαν. Κάποιοι άνθρωποι όμως προσπαθούν να διατηρήσουν το ενδιαφέρον τους για τα ίδια πράγματα και αξίες και στο δεύτερο μισό της ζωής είναι αυτοί που θα το χάσουν το τρένο.

 

Πολλοί στην μέση ηλικία δεν αντιλαμβάνονται ότι έχουν χάσει φυσικές δυνάμεις. Θα σας δώσω ένα παράδειγμα, τον έρωτα: στο πρώτο μισό της ζωής ο μέσος άνθρωπος τον βλέπει σαν άθλημα, ως επίτευγμα, κάτι με το οποίο θα αποδείξει ότι έχει κάποιες δυνατότητες. Στην μέση ηλικία λοιπόν, όλες οι λειτουργίες επιβραδύνονται, τα πάντα.

 

Με τον ίδιο τρόπο υπάρχει και μια εξασθένηση των σεξουαλικών δυνατοτήτων του άνθρωπου, ειδικά οι άντρες όταν διαπιστώνουν αυτή την επιβράδυνση πανικοβάλλονται και πηγαίνουν σε κάποιον σεξολόγο, που υποτίθεται ότι είναι επιστήμονας που θα τους δώσει κάποια χάπια ώστε να τονωθούν πάλι. Έτσι η κοινωνία ωθεί από νεαρή ηλικία κάποιον να δει την σεξουαλικότητα σαν κάτι στο οποίο πρέπει να έχει ορισμένες επιδόσεις, με αποτέλεσμα να μην ανακαλύπτει ποτέ τον έρωτα.

 

Άρα όταν χάνει τις σωματικές του δυνάμεις, του δίνεται η ευκαιρία να μην δει πάλι με τον ίδιο τρόπο τον έρωτα, αλλά με την πραγματική του έννοια που είναι η στοργή, η τρυφερότητα, η αγάπη, εκστατικά πράγματα που δεν τα υποπτεύθηκε στο πρώτο μισό της ζωής του. Επομένως όταν επιμένουμε στην βίλλα και στην Φεράρι, αμελούμε τις σχέσεις, δεν τις έχουμε.

 

Η περίπτωση Ωνάση είναι το καλύτερο παράδειγμα, όπου όταν έχασε τον υιό του είπε «ότι είμαι ο πιο φτωχός άνθρωπος στον κόσμο» και συνειδητοποίησε ότι όλη αυτή η αυτοκρατορία του είναι άχρηστη μπρος στον χαμό του γιού του. Στην κοινωνική κρίση λοιπόν αντιλαμβανόμαστε ότι αυτά που είχαμε τα χάσαμε, πάει και τελείωσε, αυτό που μερικοί πιστεύουν ότι θα υπάρξει τρόπος να τα ξαναπάρουν πίσω γελιούνται.

 

Όλες οι ιδεολογίες έχουν προσφέρει πολύ κακές υπηρεσίες στον σύγχρονο άνθρωπο, γιατί συνέβαλλαν στο περιορισμό της ανθρώπινης ζωής, όλοι ασχολούνται αν θα πάρουν αύξηση στο μισθό τους, αν θα φορέσουν επώνυμα ρούχα, όμως με αυτά συρρικνώνεται ο άνθρωπος και γίνεται κάτι παραπάνω από το μηδέν.

 

Ο άνθρωπος έχει τεράστιες δυνατότητες μέσα του και οι πιο μεγάλες είναι ο εσωτερικός του κόσμος. Δεν είναι η εξωτερική ψευδαίσθηση, αγνοεί όμως και δεν επιδιώκει την ανάπτυξη του. Δεν υπάρχει πιο εκστατικό πράγμα από το να μοιράζεται κάποιος τα πιο βαθιά πράγματα που συμβαίνουν μέσα του και ίσως ακόμα και την κατάντια του. Άνθρωποι έρχονται και φεύγουν χωρίς να αντιληφθούν τι είναι η ζωή.

 

Η καταστροφή μπορεί να εξελιχθεί σε ευκαιρία;
Σήμερα, περισσότερο από κάθε άλλη γενιά οι νέοι δεν διεκδικούν καθόλου την μοναδικότητα τους, βάζουν το κεφάλι κάτω και γίνονται πρόβατα. Τρέμουν στο ενδεχόμενο να είναι διαφορετικοί. Πανικοβάλλονται και νομίζουν ότι ήρθε το τέλος του κόσμου με την καταστροφή ενώ πρέπει να αντιληφθούν ότι αυτή είναι η ευκαιρία της ζωής τους.

 

Ακούω να λένε άνθρωποι για τις συμφορές που συμβαίνουν και αναρωτιέμαι, είναι συμφορά να μου περιορίσουν την σύνταξη μου κατά 300 ευρώ και δεν είναι αυτό που επικράτησε τις τελευταίες δεκαετίες, όπου γίναμε θηρία; ‘Ο θάνατός σου η ζωή μου’ να είναι η κυρίαρχη στάση ζωής; Τα πάντα πουλιόντουσαν, ζούσαμε ανάμεσα σε εχθρούς, αυτό ήταν καταστροφή και όχι η μείωση της σύνταξης. Χωρίς τον άλλο όμως δεν υπάρχουμε, είμαστε μισοί.

 

Επίσης, έχουμε και μια άλλη συμφορά που συνέβη τα τελευταία χρόνια, ότι ο καπάτσος και ο έξυπνος βρίσκει ένα τρόπο να μην κάνει τίποτα και να τα έχει όλα. Λοιπόν, αυτό τι ήταν στην πραγματικότητα, ότι θάφτηκαν ποιος ξέρει πόσα ταλέντα, ότι πολλοί άνθρωποι σάπισαν σαν κηφήνες με παντελή έλλειψη αυτοεκτίμησης.

 

Λένε μερικοί ότι πεινάνε, ξέρω ότι προκαλώ δυσαρέσκεια με αυτό που θα πω, αλλά τι σημαίνει πεινάω; Με 3 ευρώ ένας άνθρωπος μπορεί να φτιάξει ένα φαγητό με 6-7 μερίδες. Είμαι παιδί της κατοχής που δεν είχαμε στην κυριολεξία να φάμε, όχι ότι δεν είχα σουβλάκι να φάω και έλεγα στην μάνα μου, να μου δώσει να φάω και μου απαντούσε με δάκρυα στα μάτια ‘παιδί μου γιατί με βασανίζεις, αφού ξέρεις ότι δεν έχω να σου δώσω τίποτα’.

 

Αν σήμερα απλώσει κάποιος το χέρι του σε ένα πεζοδρόμιο θα μαζέψει σε μια ώρα ένα δεκάρικο σίγουρα και μερικοί άνθρωποι νομίζουν ότι είναι φιλάνθρωποι αν δώσουν ελεημοσύνη σε ηρωινομανείς.

 

Νέος 30 ετών, με πτυχία, άνεργος έρχεται να ζητήσει την συμβουλή σας ώστε να μπορέσει να σταθεί στα πόδια του. Τι του απαντάτε;
Κοιτάξτε, υπάρχει η δυνατότητα να μην κάνεις τίποτα και να ζήσεις μια ζωή χαρισάμενη. Τι έγινε όμως με αυτό τον τρόπο ζωής; Θα σας εξηγήσω τι σημαίνει η λέξη προπονώ; Σημαίνει ότι πονάω προηγουμένως, ότι προετοιμάζομαι για τον πόνο που θα έρθει για την ουσιαστική προσπάθεια της ανάπτυξης.

 

Το κίνητρο για την δημιουργία είναι η ανάγκη και ακούω ορισμένους γονείς να λένε, ‘μην λείψει τίποτα στα παιδιά μου’ και τους δίνουν χαρτζιλίκι πολύ περισσότερο από ένα διπλάσιο βασικό μισθό, άρα γιατί αυτός ο άνθρωπος να πάει να δουλέψει. Πόσοι νέοι άνθρωποι πραγματικά, δεν θέλουν να δουλέψουν, δεν είναι ένας δύο.

 

Λένε δεν βρίσκουν δουλειά, ξέρετε τι εννοούν, ότι δεν βρίσκω μια θέση στο δημόσιο να κάθομαι και να πληρώνομαι, αυτό έχουν μάθει. Όταν ήμουν στην Αμερική και δούλεψα σε μια ψυχιατρική κλινική, ήταν απαραίτητο στο θεραπευτικό πρόγραμμα να υπάρχει η δουλειά, διότι ο άνθρωπος που δεν προσφέρει, δεν δημιουργεί, που δεν αισθάνεται ότι είναι χρήσιμος σε κάποιον και σε κάτι, αυτός ο άνθρωπος έχει μηδενική αυτοπεποίθηση και πέφτει σε κατάθλιψη. Άρα τους λέγαμε τότε ότι, το να βρεις δουλειά είναι δουλειά και τι σημαίνει αυτό;

 

Ότι ξυπνάς στις 7 το πρωί και παίρνεις τους δρόμους και γυρίζεις στις 4 το απόγευμα, τότε θα βρεις δουλειά. Από την άλλη, όταν είσαι άνεργος δεν βάζεις όρους, οποιαδήποτε εργασία θα την κάνεις. Υπάρχουν περιπτώσεις ανθρώπων που χτυπούν μια πόρτα και λένε ότι χρειαστείτε, οποιαδήποτε στιγμή να σας βοηθήσω, που σημαίνει ότι ο άνθρωπος που θέλει, δουλεύει.

 

Έχετε πολλές φορές παρουσιάσει ως εμπόδιο ολοκλήρωσης του ατόμου, την γονεϊκή του εξάρτηση. Σε ποια βάση το εννοείτε;
Λίγη ώρα πριν έρθετε μιλούσα στο τηλέφωνο με μια κυρία 75 ετών, η οποία μου έλεγε ότι ο γιός της είναι 40 ετών και ήθελε τι γνώμη μου για θέματα διάφορα, γιατί είναι και ορφανό’. Μα, τι λέτε’ της απαντώ, ‘κυρία μου, εσείς θα αποφασίσετε πως θα ζήσει αυτός ο άνθρωπος στην ζωή του;

 

Λοιπόν, ο βαθμός στον οποίο η μέση ελληνική οικογένεια ευνουχίζει τα παιδιά της είναι τεράστιος και για μένα αυτή είναι η μεγαλύτερη συμφορά στην ελληνική κοινωνία. Μεγάλη τραγωδία. Η ελληνική οικογένεια είναι φυτώριο ψυχοπαθολογίας και ευνουχίζει συγκλονιστικά τους νέους ανθρώπους. Βλέπετε οργισμένους νέους που κινούνται από ιδεολογικές αντιλήψεις, κατά βάθος είναι άνθρωποι που είναι οργισμένοι με τους γονείς τους.

 

Πολλές φορές όμως οι περισσότερες οικογένειες δεν αφήνουν τα παιδιά τους να θυμώσουν μαζί τους και το κάνουν με πολύ θρησκευόμενο τρόπο, όπως το τίμα τον πατέρα σου και την μητέρα σου, χρησιμοποιούν δηλαδή τον θεό για να καταπιέσουν την μοναδικότητα του παιδιού.

 

Το παιδί στην ουσία υιοθετεί τις βρώμικες αξίες των γονέων. Τι του πουλάνε τόσα χρόνια; Ερχόταν ο εφοριακός πατέρας που έκλεινε την επιχείρηση κάποιου γιατί δεν του δίνει την μίζα για να φτιάξει την βίλλα στο εξοχικό και πηγαίνει στο σπίτι και καμαρώνει για αυτό. Το μικρό παιδί τι αποκομίζει από αυτό;

 

Πρώτον, ότι ο κόσμος εκεί έξω είναι μια ζούγκλα και όταν έρθει η στιγμή να βγει από την κοιλιά της μάνας του ψυχολογικά, πως να βγει και που να πάει, έχει πανικό και οργή για τους ανθρώπους που τον ευνούχισαν. Επίσης, δεν ξέρω κάποιοι χριστιανοί πως τον διαβάζουν τον Χριστό, ο οποίος δεν ασχολήθηκε ούτε με την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ούτε με τον Ηρώδη, αλλά είπε ότι εχθρός του ανθρώπου είναι ‘οι οικιακοί αυτού’.

 

Παρόλο που πολλοί λένε ότι οι νέοι απομακρύνονται από την εκκλησία, παρατηρώ ότι είναι αρκετοί αυτοί που στρέφονται στην εξομολόγηση για την οποία έχετε πει ότι λειτουργεί ως αυτοδικαίωση.

Είναι λεπτό το θέμα, αλλά αυτό που σώζει είναι η εκκλησία, η οποία είναι ένας τρόπος ύπαρξης, οι πολλοί έρχονται και γίνονται σώμα Χριστού. Σε αυτό μοιραζόμαστε ότι είμαστε και ότι έχουμε. Οι άνθρωποι πηγαίνουν στην εξομολόγηση με κάποια αισθήματα ενοχής για μια συγκεκριμένη πράξη και αυτό δεν είναι μετάνοια. Η μετάνοια σημαίνει, αλλαγή τρόπου ζωής, όχι να απαλλαγείς από την ενοχή γιατί το έκανες και πώς το έκανες.

 

Είμαστε μια χώρα όπου το 90% είναι ορθόδοξοι, δεν είναι μια αποτυχία της εκκλησίας το γεγονός ότι έχει ευθύνες για μια τόσο εγωιστική κοινωνία όπως είναι η ελληνική;

Ακριβώς. Όπως έλεγε ο Χριστόδουλος πριν μερικά χρόνια ότι είμαστε 95% ορθόδοξοι και δεν καταλάβαινε ότι αυτό που έλεγε στρεφόταν εναντίον του, αφού τι είναι αυτό που κάνει η ίδια η ορθοδοξία, έχει δημιουργήσει αυτή την θηριωδία; Ξέρετε ασχολούνται πολλοί Χριστιανοί με διάφορα όπως το αν έφαγες λάδι την Παρασκευή και άλλα παρόμοια, όμως την πεμπτουσία της χριστιανικής διδασκαλίας την αγνοούν παντελώς. Λέει το Ευαγγέλιο ‘ο έχων δύο χιτώνες, να δίνει τον ένα’, ποιος σήμερα το κάνει αυτό;

 

Έχετε δηλώσει ότι «στις μέρες μας ο Θεός είναι νεκρός, τον έχουμε σκοτώσει και είμαστε ορφανοί».
Η πίστη δεν είναι λόγια, είναι ένα βίωμα. Ο άνθρωπος που πιστεύει, τι σημαίνει πιστεύω, ότι έχεις μια ζωντανή σχέση με τον Θεό, τον Χριστό, όχι ότι απλά λέω ‘πιστεύω εις ένα Θεό Πατέρα Παντοκράτορα’. Επιπλέον, ο άνθρωπος που έχει αυτή την προσωπική σχέση, την ακτινοβολεί κιόλας, δεν χρειάζεται να πει τίποτα.

 

Αυτός που λέει, που προσπαθεί να αποδείξει ότι πιστεύει, είναι αυτός που δεν πιστεύει και προσπαθεί να παραπλανήσει και τον εαυτό του. Στην πραγματικότητα θα ήθελα να ρωτήσω, έχετε συναντήσει τον Ιησού Χριστό; Εσύ που λες πιστεύω ή επαναλαμβάνεις αυτό που λέει ένα βιβλίο ακόμα και αν είναι αυτό το Ευαγγέλιο; Κοιτάξτε, ο άπιστος Θωμάς δεν είναι παράδειγμα προς αποφυγήν αλλά προς μίμηση, αυτό είναι πίστη, τα άλλα είναι απάτη είτε με επίγνωση άρα είναι παλιανθρωπιά, είτε χωρίς επίγνωση άρα είναι νεύρωση.

 

Είναι καταφύγιο για τον άνθρωπο η πίστη;
Την πραγματική πίστη δεν μπορείς να την πεις καταφύγιο, διότι η κοινωνία και η σχέση είναι προϋπόθεση ζωής. Όπως έχουμε ανάγκη τον συνάνθρωπο έχουμε και μια διάσταση που είναι το μέσον με το οποίο ο άνθρωπος επικοινωνεί με το μυστήριο της ζωής, που είναι πέραν της λογικής. Η πίστη δεν έχει να κάνει με την λογική, είναι μια άλλη διάσταση της ύπαρξης. Για παράδειγμα το συναίσθημα είναι πέρα από την λογική, επομένως άλλη λειτουργία και μια άλλη ανάγκη είναι και αυτή της κοινωνίας με το υπερβατό.

 

Η ύπαρξη των θρησκειών είναι η απάντηση του ανθρώπου για να αντιμετωπίσει τον φόβο του θανάτου;

Πολλές φορές οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τις θρησκείες με αυτό τον τρόπο και όταν λέμε βέβαια θρησκείες δεν ξέρω σε τι αναφερόμαστε. Είναι αρκετές φορές που αυτό που αποκαλούμε θρησκεία είναι παραφροσύνη, εκμετάλλευση, ένα σωρό αποκρουστικά πράγματα.

 

Για αυτό εμένα η λέξη θρησκεία δεν μου πάει. Για μένα η πνευματική ζωή είναι μια γεύση, όχι ιδεολογία που μου την είπαν, την διάβασα, την αποστηθίζω και τα απαγγέλω.

 

Ένας Γάλλος συγγραφέας έχει πει «η ζωή είναι ένας είδος μελαγχολικού μυστηρίου που μόνο η πίστη ξέρει το μυστικό».
Για μένα η ζωή είναι ένα μυστήριο αλλά με την έννοια ότι δεν εξηγείτε με τις δυνατότητες της λογικής και όταν μερικές φορές οι επιστήμονες προσπαθούν να το αμφισβητήσουν αυτό γίνονται αστείοι, όπως γίνονται πολλές φορές και οι θρησκευόμενοι οι οποίοι με λόγια προσπαθούν να αποδείξουν είτε την ύπαρξη του Θεού ή της μεταθανάτιας ζωής.

 

Η αιωνιότητα δεν είναι τόπος ή χρόνος αλλά τρόπος.

 

Η φύση της αμαρτίας ποια είναι; Έχει γράψει η Κική Δημουλά «μην επιτρέψεις στις πληγές σου να σε μετατρέψουν σε ένα άτομο που δεν είσαι…»

 

Οποιαδήποτε αυτοκαταστροφική ενέργεια του ανθρώπου, είναι κάτι με το οποίο ο άνθρωπος στρέφεται εναντίον του και όχι κατά του Θεού. Ο Θεός δεν προσβάλλεται και σε αυτό οι θρησκείες έχουν προκαλέσει ασύλληπτη ζημιά στην ανθρωπότητα, παρουσιάζοντας την αμαρτία ως προσβολή εναντίον του θεού.

 

Ένα από τα βιβλία σας φέρει τον τίτλο ‘Συγκυρίες και Επιλογές’. Πώς οι συγκυρίες καθορίζουν τις επιλογές μας;
Εγώ θέλησα να δείξω ότι υπήρχαν κάποιες συγκυρίες στην ζωή μου, δεν ζούσα στο κενό και προσπάθησα να δείξω ότι την ζωή μου την καθόρισαν οι επιλογές μου. Οι συγκυρίες έχουν διπλή όψη, όπως είπαμε για την κρίση, για κάποιους συμφορά και για άλλους ευκαιρία.

 

Έτσι λοιπόν, το κακό που μου κάνουν οι άλλοι δεν είναι αυτό που με καθορίζει, αλλά το κακό που με καθορίζει είναι αυτό που κάνω εγώ στους άλλους και τελικά το κακό που με καθορίζει είναι το κακό που κάνω εγώ στον εαυτό μου. Όσο πιο σωστές είναι οι επιλογές μας, τόσο πληρέστερη και ποιοτική θα είναι η ζωή μας.

 

Πότε αποκτά νόημα η ζωή του ανθρώπου;

Η κοινωνία, η προσφορά και η δημιουργία.

 

Μια από τις μεγαλύτερες μάστιγες στην εποχή μας είναι η κατάθλιψη, γιατί πιστεύετε ότι ο άνθρωπος αφήνεται ή τι τον οδηγεί στην πνευματική αναπηρία;
Η κατάθλιψη συνήθως παρουσιάζεται στην μέση ηλικία, όπως είπαμε, και αυτό γιατί δεν μπορεί ο άνθρωπος να δεχτεί ότι πλέον για παράδειγμα δεν είναι όμορφος, δεν δέχεται ότι έχει ρυτίδες ενώ δεν υποπτεύεται ότι οι ρυτίδες είναι μια άλλη ομορφιά.

 

Επίσης ακουμπά και τους νέους, οι οποίοι αρνούνται να δουν τον πραγματικό κόσμο αλλά πιστεύω ότι η ζωή έχει τον τρόπο να αυτοπροστατεύεται.

 

Ο χρόνος είναι ο καλύτερος δάσκαλος αλλά δυστυχώς σκοτώνει όλους τους μαθητές του». Ο χρόνος τα λύνει όλα;
Ο χρόνος δεν τα λύνει όλα αλλά δείχνει ‘τι είναι τι’, δηλαδή έχετε μια σύγκρουση με ένα άνθρωπο και σεις το βλέπετε έτσι και ο άλλος διαφορετικά, σημασία δεν έχει ο τρόπος που τα λέτε αλλά ο λόγος που τα λέτε…

Άνθρωποι έρχονται και φεύγουν χωρίς να αντιληφθούν τι είναι η ζωή