Τα likes, οι selfies και ξανά στο ίδιο έργο θεατές

Αναδημοσίευση ενός παλιότερου κειμένου

Οι τελευταίες εξελίξεις από το καλοκαίρι κι έπειτα ήταν σαφώς ακόμη ένα χτύπημα για πολύ κόσμο. Ειδικά για μια περίοδο 2-3 εβδομάδων τον Ιούλιο έχω την εντύπωση ότι οι ατομικές πνευματικές και ψυχικές άμυνες μεγάλης μερίδας του κόσμου δοκιμάστηκαν σκληρά στο πλαίσιο αρχικά μιας συντονισμένης εκστρατείας φόβου και στη συνέχεια μιας ανώμαλης προσγείωσης σε μια σκληρή και επαναλαμβανόμενα απογοητευτική πραγματικότητα. Και η πραγματικότητα αυτή ανέδειξε για πολλοστή φορά το καταθλιπτικό συμπέρασμα ότι σε αυτή τη χώρα δεν υπάρχει λογική. Γιατί η λογική δέχεται σκληρή δοκιμασία όταν το αποτέλεσμα ενός (ήδη παράλογου) δημοψηφίσματος οδηγεί ακριβώς στην αντίθετη πολιτική απόφαση. Οι προεκτάσεις του γεγονότος αυτού είναι περισσότερες, όμως θα πρέπει να αρκεστούμε στο «ο νοών νοήτω».

Πλέον ο κόσμος καλείται να ξαναψηφίσει σε μια εκλογική διαδικασία χωρίς ουσία καθώς οι πρόσφατες εξελίξεις έχουν δείξει ότι το κόμμα που θα πλειοψηφήσει δεν θα κυβερνήσει, αλλά θα συγκυβερνήσει για να εφαρμόσει πολιτικές ήδη γνωστές. Ξανά παρόμοιες προεκτάσεις.

Και παρά την ευνοική συγκυρία της καλοκαιρινής ραστώνης, ο νεοέλληνας δε δείχνει να ωφελήθηκε πολύ. Αντιθέτως η πεποίθηση ότι το πνεύμα της πλειοψηφίας του κόσμου βρίσκεται σε πολυετή ραστώνη, ποτέ δε φαινόταν ισχυρότερη. Από τη μια ζουν και βασιλεύουν χρονίζουσες παθογένειες όπως η έλλειψη σεβασμού για το συνάνθρωπο, η έλλειψη παιδείας, η ματαιοδοξία, ο ατομικισμός, ο ωχαδερφισμός, η κουτοπονηριά, η υποκρισία και πολλές άλλες. Από την άλλη, αν υπάρχει μια υποθετικά αυξανόμενη μάζα πληθυσμού που κάπως ευαισθητοποιημένη, προσπαθεί να ξεφύγει από τα προηγούμενα, δεν έχει βρει δυστυχώς τρόπο να εκφραστεί. Επικρατούν μηχανισμοί άμυνας που προσφέρουν αποφυγή της φόρτισης που προκαλεί η παρακμή της χώρας τούτης. Τυπικά παραδείγματα ο στρουθοκαμηλισμός, κυνισμός, το κυνικό χιούμορ και η αδιαφορία για τα κοινά.

Ο κόσμος σήμερα περνάει σημαντικό μέρος του χρόνου του στο virtual κόσμο των social media «ποστάροντας» επί παντός επιστητού, καθόλου συχνά δυστυχώς επί πραγματικά σημαντικών θεμάτων. Και ποιος καθορίζει τι είναι πραγματικά σημαντικό θα ρωτήσει εύλογα κανείς. Ζούμε σε μια εποχή που το να υποστηρίξει κανείς ότι οι αρχές/αξίες είναι ό,τι πιο σημαντικό στη ζωή δε χρήζει γενικής παραδοχής, αλλά και όποτε χρήζει ξεχνιέται άνετα στο μύλο μιας αλλοτριωμένης καθημερινότητας. Ο κόσμος δεν απολαμβάνει στοιχειωδών πολιτισμικών κατακτήσεων όπως κατάλληλης παιδείας, λειτουργικού σύστηματος υγείας παντού, δικαιοσύνης, αξιοκρατίας, αξιοπρέπειας, εργασίας, κοινωνικής ασφάλειας, οργάνωσης κράτους κ.α.. και παρ’ όλ’ αυτά αναλώνεται εκτός από την all time classic πατροπαράδοτη γκρίνια σε διαδικτυακούς διαγωνισμούς συλλογής «likes», μέσω διανοουμενίστικων σοβαροφανών «αναλύσεων», εξυπνακισμών και αστεισμών που ναι προσφέρουν λίγο γέλιο μεν, καμία πραγματική αλλαγή δε.

Εκτός και αν δε χρειάζεται αλλαγή η κοινωνία τούτη βρε αδερφέ! Τι κάθεσαι και ασχολείσαι τώρα εσύ με τέτοια πράγματα. Τι πιο εύκολο να συνεχίσουμε να κυκλοφορούμε καλοντυμένοι και με τις μάσκες (selfies?) ανανεωμένες εντός και εκτός των κινητών και ακίνητων «αξιοζήλευτων» κεκτημένων μας, απενεργοποιώντας τις αισθήσεις μας στο τοξικό έξω και αγνοώντας περιχαρείς το ταλαιπωρημένο μέσα…

world apathy

Advertisements

23 δισ. ευρώ ζημιά από φαρμακευτικές από το 2000 έως το 2015

Δε θα αναφερθώ στα βαριά ονόματα που εμπλέκονται στο θέμα με τη Novartis, καθώς είναι σημαντικό να μην πληγούν οι ευαισθησίες πολλών και οι αυταπάτες περισσότερων.. Αν προσθέσει κανείς διάφορα τέτοια νούμερα και από άλλα «πάρτυ» όπως π.χ. οι εξοπλισμοί, τότε εξηγούνται πλέον και πέραν από συνωμοσιολογικό επίπεδο τα ελλείμματα και τα χρέη αυτής της χώρας. Αυτό που μου έρχεται στο μυαλό να σχολιάσω είναι η συνεχιζόμενη προσκόλληση πολλών συμπολιτών μας παντός τάξης και παιδείας στα πολυπλόκαμα πολιτικά μορφώματα του παρελθόντος που σε αγαστή συνεργασία με μερίδα του κυρίαρχου ιδιωτικού τομέα (τον οποίον τόσο τυφλά πολλοί υποστηρίζουν ως μόνη λύση για την πάταξη της διαφθοράς άκουσον άκουσον) οδήγησε την οικονομική κατάρρευση σε αυτά τα δυσθεόρατα ύψη.

Τί άλλο θέλετε να κατανοήσετε οτι το υπάρχον πολιτικοοικονομικό σύστημα έχει αποτύχει και άρα πρέπει να αλλάξει ριζικά? Και βέβαια όχι τύπου «Άλλαξε ο Μανωλιός κι έβαλε τα ρούχα του αλλιώς»?

Πηγή : Τι λέει η δικογραφία για την Novartis

Evolution Path

Global Warming? Bundle up and use it for the cold!

Τα σχόλια ιεραρχικά

1) Όταν τίποτα δε μας κάνει εντύπωση πλέον : Απάθεια. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ είναι τουλάχιστον βλάξ, but it’s ok.

2) Γιατί και η παγκόσμια υπερθέρμανση μπορεί να είναι χρήσιμη (!) για να γλιτώσουμε δολάρια!

3) Όσοι κράζετε τους δικούς μας εδώ πάρτε το αλλιώς.

4) Συμβούλους προφανώς και έχει ο πρόεδρος. Δεν τους συμβουλεύεται? Ανοίγει το twitter και γράφει στην ψύχρα?

 

 

Evolution Path

Τα ίδια Παντελάκη μου (ΠΑΣΟΚ for ever)

Σύμφωνα με ορισμένους η συμμετοχή στις εκλογές για ανάδειξη αρχηγού στο πρώην ΠΑΣΟΚ ήταν τεράστια. Δηλαδή 200.000+ αντί 100.000 που φοβόντουσαν. Και αυτό αντιμετωπίζεται ως μεγάλη επιτυχία. Από την άλλη «Η μεγαλύτερη αποχή της μεταπολίτευσης» στις εκλογές του 2015 με 44.1% δε φαίνεται να συγκίνησε κανέναν, ούτε και οι απανωτές επαναλήψεις μεγάλων ποσοστών σε όλες τις εκλογικές διαδικασίες τα τελευταία χρόνια.

Ο πατέρας μου, 75 ετών, Πασοκος από τα γενοφάσκια του κόμματος, ψήφισε Φώφη και με τα δύο χέρια. Αν μπορούσε να ψηφίσει και με τα πόδια θα το έκανε. Τράβηξε και κανα 2 φίλους του μαζί μάλιστα. Ο λόγος που το έκανε είναι γνωστός, όχι μόνο σε εμένα επειδή τον ξέρω, αλλά επειδή είναι ο ίδιος για τον οποίο το μεγαλύτερο ποσοστό των ψηφοφόρων της Φώφης ήταν ηλικιωμένοι.

Το 1981, μετά από δεκαετίες ανέχειας και άλλων δεινών για τη μεγάλη μάζα των Ελλήνων, ο Ανδρέας Παπανδρέου εκλέχτηκε για να φέρει ένα τέλος σε αυτά. Και το έκανε. Μην το αναλύσουμε, το έκανε. Η Φώφη λόγω του πατέρα της, συμβολίζει εκείνη την εποχή και οι παλαιότερες γενιές ταυτίζονται και συσπειρώνονται γύρω της. Θεωρώντας οτι το κοινό της εποχής με το σήμερα είναι η οικονομική δυσχέρεια (φυσικά καμία σχέση με την ένταση του τότε φαινομένου, αλλά μοιάζει), έχει ενεργοποιηθεί το ίδιο αντανακλαστικό. Οι παλιοί θεωρούν το ΠΑΣΟΚ ως το κόμμα που τους έβγαλε από τη φτώχεια και τους βελτίωσε τη ζωή. Οπότε ΕΛΠΙΖΟΥΝ και ΦΑΝΤΑΖΟΝΤΑΙ οτι και τώρα θα μπορούσε να γίνει κάτι ανάλογο.

Φυσικά είναι λίγοι πλέον.

Η πλειοψηφία του νέου πληθυσμού βρίσκεται σε απάθεια. Η απάθεια είναι ένας ψυχολογικός μηχανισμός που υιοθετείται όταν το άτομο βλέπει παντού γύρω του αδιέξοδα. Η πολιτική αποχή είναι η απάθεια που προκαλείται από τη διαιώνιση των ίδιων αδιεξόδων.Η γνώμη μου από αρκετά χρόνια τώρα, είναι οτι δεν εκφράστηκε ποτέ από κάποιο υφιστάμενο πολιτικό σχηματισμό, ένα σημαντικό ποσοστό σοβαρών και ώριμων πολιτών της χώρας αυτής.

Αυτό συνεχίζεται.

Evolution Path

 

Ανισότητες και ανθρώπινη φύση

«Δεν τρέφω αυταπάτες για μια κοινωνία χωρίς ανισότητες. Κάτι τέτοιο είναι αντίθετο στην ανθρώπινη φύση και όσοι το επιχείρησαν καταστρατήγησαν τελικά την ίδια τη Δημοκρατία και τα ατομικά δικαιώματα. Όμως το μέρισμα ευημερίας πρέπει να μοιραστεί με όσο το δυνατόν πιο δίκαιο τρόπο. Γιατί για εμάς η αλληλεγγύη είναι η άλλη όψη της ελευθερίας. Δεν είναι μόνο θέμα ανθρωπιάς. Είναι η έμπρακτη αναγνώριση της κοινής μοίρας που δένει όλες τις Ελληνίδες και όλους τους Έλληνες».

 

Η δήλωση αυτή του προέδρου του κόμματος της ΝΔ στη ΔΕΘ προκάλεσε δημόσια αντιπαράθεση. Κατά τη γνώμη μου πρόκειται για μία από τις σπάνιες φορές που δήλωση πολιτικού περιέχει κάποιο ουσιαστικό στοιχείο προβληματισμού και άρα δίνει τη δυνατότητα στο ευρύ κοινό να σκεφτεί πέρα από τα τετριμμένα. Το ερέθισμα αυτό λοιπόν με ώθησε στις παρακάτω σκέψεις ως έλλογο ον και μέλος της κοινωνίας.

 

Θεωρητικά η δήλωση αυτή συνολικά έχει θετικό πρόσημο καθώς θίγει τις έννοιες της δικαιοσύνης, της ανθρωπιάς, της αλληλεγγύης. Φυσικά στο πλαίσιο του θεόρατου ρήγματος εμπιστοσύνης μεταξύ πολιτικών και κοινωνίας οι προσδοκίες είναι απειροελάχιστες ως προς την εφαρμογή της θέσης αυτής. Το παρελθόν και το ίδιο το παρόν δεν επιτρέπει ιδιαίτερες ελπίδες. Παρ’ όλ’ αυτά οι πρώτες δύο προτάσεις της δήλωσης περί ανισοτήτων και ανθρώπινης φύσης σίγουρα χρήζουν περαιτέρω σχολιασμού.

 

Κάτι τέτοιο είναι αντίθετο στην ανθρώπινη φύση με ποιά έννοια? Ότι ο άνθρωπος από την φύση του έχει την τάση να μην είναι ίσος με τους υπόλοιπους? Τι σημαίνει ίσος? Ίσος σημαίνει ίδιος? Σίγουρα όχι. Το ότι οι άνθρωποι δεν είναι ίδιοι και άρα κάποιοι έχουν περισσότερες δεξιότητες από άλλους, μέσω των οποίων ενίοτε (αλλά προφανώς όχι πάντα) ανελίσσονται περισσότερο και εκ των πραγμάτων απολαμβάνουν και περισσότερα, φαίνεται δεδομένο. Αν όμως στη φύση του ανθρώπου περιλαμβάνεται και η τάση της κυριαρχίας απέναντι στους συνανθρώπους του και η άσκηση εξουσίας είναι ένα θέμα. Αυτό δε σημαίνει ότι είναι και δίκαιο ή αποδεκτό. Αν υπάρχει λοιπόν αυτό, εκδηλώνεται με κάποιους τρόπους. Η ανθρώπινη κοινωνία μέσα στην εξέλιξη της έχει δημιουργήσει νόμους και θεσμούς. Δημιουργούν οι θεσμοί αυτοί και νόμοι ανισότητες? Ίσως επειδή έχουν φτιαχτεί από ανθρώπους, που η φύση τους τους επηρεάζει ή τους κινεί. Αν όμως συμβαίνει αυτό τότε κάποιοι από τους θεσμούς αυτούς προκαλούν ανισότητες, οι οποίες εξασφαλίζουν και τη διαιώνιση τους καθώς θα ευνοούν αυτούς που της δημιούργησαν και τους κοντινούς τους. Εντέλει η κατασκευή νόμων δεν είναι de novo φυσικό φαινόμενο.

 

Δημιουργείται εδώ κι ένα ερώτημα : ό,τι είναι στη φύση του ανθρώπου είναι μη αναστρέψιμο, δεν επιδέχεται αλλαγής? Γιατί ό,τι είναι φυσικό, δεν είναι και δίκαιο θα έλεγε κανείς. Δύσκολη η απάντηση σε λίγες γραμμές. Αν και επιφανειακά φαίνεται ότι τα ανθρώπινα ένστικτα παραμένουν τα ίδια, προκύπτει όμως και ότι η ανθρωπότητα έχει εξελιχτεί ανά τις χιλιετίες. Αν έχει εξελιχτεί, αυτό υποδηλώνει ότι ο άνθρωπος ως είδος διαθέτει μια εγγενή ικανότητα που δεν υπάρχει σε οποιοδήποτε άλλο έμβιο είδος, δηλαδή αυτό της αλλαγής. Άρα αυτό σημαίνει ότι θεωρητικά τουλάχιστον θα μπορούσε να έχει τη δυνατότητα, αν το εντόπιζε ως προτεραιότητα, να αλλάξει με σκοπό να εξαλείψει τις ανισότητες.

 

Επανερχόμαστε τώρα στο θέμα με το εξής υποθετικό ερώτημα. Δικαιούται να έχει το ίδιο δικαίωμα στην προστασία της υγείας του ένας φτωχός με έναν πλούσιο? Με την έννοια ότι ο πλούσιος μπορεί και πληρώνει ώστε να υπάρχουν δομές για την προστασία της υγείας, ενώ ο φτωχός δεν μπορεί να πληρώσει. Υπό αυτή την έννοια πολλοί άνθρωποι με οικονομική δυνατότητα νιώθουν αδικημένοι για την ύπαρξη κοινωνικών παροχών σε οικονομικά αδύνατους. Όμως η στήριξη της υγείας των ατόμων σε μια κοινωνία πρέπει να συνδέεται άμεσα με την οικονομική τους δυνατότητα? Αν ισχύει αυτό, μαθηματικά οδηγεί στην επιβίωση του ισχυρού και στην εξαφάνιση του αδύνατου. Κατ’ επέκταση και οι ισχυροί θα στραφούν κάποτε ο ένας εναντίον του άλλου. Θα πουν κάποιοι μα αυτό είναι νόμος της φύσης. Ναι αλλά όπως αναλύθηκε παραπάνω η επίγνωση της ανθρώπινης φύσης καθιστά το ανθρώπινο είδος το μόνο που δυνητικά μπορεί να υπερβεί κάποια αρνητικά στοιχεία της φύσης αυτής. Αντιθέτως κάποιοι το χρησιμοποιούν αυτό ως δικαιολογία για τη συνέχιση της διαιώνισης της δημιουργίας ανισοτήτων. Κλείνουν τα μάτια όμως στο ότι η στάση αυτή αποτελεί διαχρονική πηγή δυστυχίας για το ανθρώπινο είδος. Διότι πυροδοτεί τη σύγκρουση των ανθρώπων μεταξύ τους με επώδυνους καταστροφικούς τρόπους.

 

Προκύπτει λοιπόν ότι όταν μιλάμε για ισότητα ή ανισότητα δεν υπονοείται ότι  οι άνθρωποι πρέπει να είναι ίδιοι, αλλά να έχουν ίσα δικαιώματα σε κάποιες θεμελιώδεις κατακτήσεις της ανθρώπινης εξέλιξης. Τα πιο άμεσα παραδείγματα είναι η ελευθερία, η υγεία, η παιδεία, η ασφάλεια, η δικαιοσύνη, ο σεβασμός. Αυτό δεν υποδηλώνει ότι κάποιοι μέσω της ελευθερίας επιλογής τους δεν μπορεί να απωλέσουν την πρόσβαση σε κάποιο ή κάποια από αυτά. Αν τίθεται όμως το ερώτημα γιατί να έχουν ίσα δικαιώματα όλοι οι άνθρωποι παρά τη μη ομοιομορφία τους τους, καλό θα είναι να υποστηριχτεί και το γιατί. Ποιο μπορεί να είναι το κριτήριο? Είπαμε πριν για την οικονομική ισχύ. Η φυλετική ανωτερότητα μήπως? Η ανωτερότητα της καταγωγής μήπως? Η επιστήμη έχει καταρρίψει τέτοιου τύπου αυταπάτες. Οι αυταπάτες αυτές όμως έχουν στο παρελθόν προκαλέσει τεράστια δεινά στο ανθρώπινο είδος με τη μορφή πολέμων και διάφορων μορφών δυστυχίας και ακόμη συνεχίζουν. Ήταν πάντα κριτήριο η οικονομική ισχύ για την ύπαρξη δικαιωμάτων?

 

Καλλιεργείται η θεώρηση ότι όποιοι είναι φτωχοί, έχουν ευθύνη, φταίξιμο και άρα δικαίως δεν πρέπει να έχουν δικαιώματα. Ουσιαστικά εδώ θα πρέπει να τονιστεί η έννοια διαχρονικότητα και πώς επηρεάζει τα άτομα. Κάποιοι το ονομάζουν ταξικές διαφορές. Δηλαδή αυτοί που γεννιούνται φτωχοί, πεθαίνουν φτωχοί και αυτοί που γεννιούνται πλούσιοι, πεθαίνουν πλούσιοι (η έννοια πλούσιος χρησιμοποιείται με την ευρύτερη μετάφραση της οποιασδήποτε οικονομικής ευρωστίας). Προφανώς γνωρίζω ότι αυτό δεν είναι απόλυτος κανόνας. Υπάρχουν εξαιρέσεις φτωχών που πλούτισαν και πλουσίων που έχασαν την περιουσία τους. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι όποιος δεν πλούτισε από φτωχός, δεν αξίζει, ή έχει ευθύνη γι’ αυτό και πρέπει να μην έχει δικαιώματα. Αν υποθετικά κάναμε κοινωνικό πείραμα να βάλουμε τέκνο φτωχών γονέων να μεγαλώσει σε πλούσια οικογένεια και το αντίθετο πώς θα ξεχωρίζαμε ποιος αξίζει τι? Εντέλει η φτώχεια δεν είναι γενετικό γνώρισμα. Ακόμη και να ήταν όμως, θα άξιζε ανισοτήτων? Με την ίδια λογική οι άρρωστοι άνθρωποι, σωματικά ή ψυχικά, ως «αδύναμοι» και μη ικανοί να ξεπεράσουν την αδυναμία τους, έχουν ευθύνη και θα έπρεπε να αφεθούν στην κακή μοίρα τους.

 

Φυσικά για να μην ξεχαστούμε εντός της προσπάθειας απόδειξης ότι δεν είμαστε ελέφαντες, θα πρέπει να αναλογιστούμε το εξής κλείνοντας αυτό το μικρό δοκίμιο. Αυτοί που βιώνουν τις ανισότητες, αυτοί που ξεκινούν από χαμηλότερη στάθμη, αυτοί που νοούνται ως «αδύναμοι», ίσως τελικά να είναι πιο δυνατοί από αυτούς που τους κρίνουν. Διότι ποιος είναι δυνατότερος? Αυτός που ζει κάθε μέρα προσπαθώντας να επιβιώσει σε δύσκολες συνθήκες ή αυτός που εκκινεί έχοντας δεδομένα και αυτονόητα τα θεμελιώδη της ζωής?

 

Evolution Path

Πέντε χρόνια φυλακή για τον κληρονόμο της Samsung

Ένοχος για διαφθορά κρίθηκε ο αντιπρόεδρος της Samsung Λι Τζάε-Γιονγκ, ο οποίος καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια φυλάκισης σε μία δίκη που χαρακτηρίστηκε ως «η δίκη του αιώνα» και ανέτρεψε την πρόεδρο της Νότιας Κορέας, Παρκ Γκιουν-χιε.

Σύμφωνα με την απόφαση του δικαστηρίου, ο 49χρονος αντιπρόεδρος του νοτιοκορεατικού ομίλου, του μεγαλύτερου κατασκευαστή smartphones στον κόσμο, είναι ένοχος μεταξύ άλλων για διαφθορά και ψευδορκία.

Κι αυτό γιατί ο Λι δωροδόκησε με περίπου 40 εκατομμύρια δολάρια την πρόεδρο Παρκ με αντάλλαγμα πολιτικές χάρες.Ο δισεκατομμυριούχος, που είναι ο τρίτος πλουσιότερος άνθρωπος της χώρας, αρνείται τις κατηγορίες και βρίσκεται υπό κράτηση από τον Φεβρουάριο.

Οι συνήγοροι του κληρονόμου της Samsung αναμένεται να ασκήσουν έφεση, ενώ ανακοίνωσαν ότι δεν μπορούν να δεχτούν την απόφαση. «Είμαστε πεπεισμένοι ότι η απόφαση θα ανατραπεί», δήλωσε ο δικηγόρος Σονγκ Γου-τσέολ.

Βάσει της νομοθεσίας της Νότιας Κορέας δεν μπορούν να ανασταλούν οι καταδίκες σε περισσότερα από τρία χρόνια φυλάκιση. Η πενταετής φυλάκιση είναι μια από τις μεγαλύτερες ποινές που έχουν επιβληθεί σε μεγάλο επιχειρηματία της χώρας.

Σύμφωνα με το δικαστήριο, η οικονομική στήριξη που πρόσφερε η Samsung στην έμπιστη φίλη της προέδρου, την Τσόι Σουν-σιλ, ισοδυναμεί με δωροδοκία, περιλαμβανομένων των 6,4 εκατομμυρίων δολαρίων (5,4 εκατομμυρίων. ευρώ) που κέρδισε χορηγώντας την καριέρα της κόρης της Τσόι στην ιππασία.

Σε αντάλλαγμα για τις συνεισφορές αυτές, η Samsung δέχθηκε τη στήριξη της κυβέρνησης της Νότιας Κορέας για την αμφιλεγόμενη συγχώνευση το 2005 δύο θυγατρικών της, κάτι που βοήθησε τον Λι να ενισχύσει τον έλεγχό του στον όμιλο.

Έξω από το δικαστήριο εκατοντάδες αστυνομικοί αναπτύχθηκαν για να αποτρέψουν τις αντιπαραθέσεις μεταξύ υπερασπιστών και μη του Τζάε-Γιονγκ και της Γκιουν-χιε. Πάνω από 450 άνθρωποι υπέβαλαν αίτηση για να γίνουν μάρτυρες στη «δίκη του αιώνα».

Μπορεί ο 49χρονος να εξοργίστηκε από τη δωδεκάχρονη ποινή που είχαν ζητήσει ο εισαγγελέας, ωστόσο η ποινή που τελικά του επιβλήθηκε είναι η μεγαλύτερη που δίνεται σε οποιονδήποτε ηγέτη των νοτιοκορεάτικων τσεμπόλ, δηλαδή των επικεφαλής οικογενειακών πολυεθνικών κολοσσών.

Η καταδίκη του Λι θα μπορούσε να έχει συνέπειες για την Παρκ, που αντιμετωπίζει την πιθανότητα της ισόβιας κάθειρξης, όταν εκδοθεί η σχετική δικαστική απόφαση αργότερα φέτος.

Πηγή : Πέντε χρόνια φυλακή για τον κληρονόμο της Samsung

Υστερόγραφο στην ασημαντότητα

Οποιαδήποτε ομοιότητα με πρόσωπα, πράγματα ή καταστάσεις … είναι εντελώς συμπτωματική. Και σίγουρα το κείμενο δεν το γραψε μόλις χτες ο Καστοριάδης, όσο κοντινό κι αν μας φαίνεται

Απ’ όλα τα χαρακτηριστικά του σύγχρονου κόσμου -κρίσεις, αντιφάσεις, αντιθέσεις, τομές-, εκείνο που με εντυπωσιάζει περισσότερο είναι η ασημαντότητα.

Ας πάρουμε τη διαμάχη ανάμεσα στη Δεξιά και την Αριστερά. Στις ημέρες μας έχει χάσει το νόημα της. Όχι επειδή δεν υπάρχει υλικό, για να τροφοδοτηθεί μια πολιτική διαμάχη, και μάλιστα μια πολύ σοβαρή διαμάχη. Αλλά επειδή τόσο η Δεξιά όσο και η Αριστερά, λίγο έως πολύ, λένε τα ίδια πράγματα.

Στη Γαλλία το 1983 οι Σοσιαλιστές ακολούθησαν κάποια πολιτική. Μετά, ήρθε η Δεξιά με τον Μπαλλαντύρ και ακολούθησε την ίδια πολιτική. Μετά, ξανάρθαν οι Σοσιαλιστές με τον Μπερεγκοβουά και συνέχισαν την ίδια πολιτική. Μετά, ξανά η Δεξιά με τον Μπαλλαντύρ και ξανά η ίδια πολιτική. Μετά, ο Σιράκ κέρδισε τις εκλογές λέγοντας “εγώ θα κάνω κάτι άλλο” και, τελικά, έκανε κι αυτός τα ίδια.

Οι πολιτικοί είναι ανίσχυροι. Αυτό είναι βέβαιο. Το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να “πηγαίνουν με το ρεύμα», δηλαδή να εφαρμόζουν μια υπερ-φιλελεύθερη πολιτική, η οποία είναι της μόδας. Κατά τη γνώμη μου, δεν πρόκειται για πολιτικούς αλλά για μικροπολιτικούς που επιδίδονται σε ψηφοθηρία με οποιοδήποτε μέσον, με το marketing, κ.λπ. Ουσιαστικά, αυτοί οι άνθρωποι δεν έχουν κανένα πρόγραμμα. Στόχος τους είναι: είτε η παραμονή τους στην εξουσία, είτε η επιστροφή τους σ’ αυτήν. Και για να τον πετύχουν, είναι ικανοί για όλα. Ο Μπιλ Κλίντον, για παράδειγμα, στήριξε την προεκλογική του εκστρατεία αποκλειστικά και μόνον στις μετρήσεις· το επιτελείο του, σε κάθε περίπτωση, θεωρούσε ότι η επικρατούσα γνώμη μιας μέτρησης ταυτίζεται με την κοινή γνώμη…

Οπωσδήποτε, υπάρχει ενδογενής σχέση ανάμεσα στη μηδαμινή πολιτική αυτού του είδους -ουσιαστικά, πρόκειται για το μη γίγνεσθαι της πολιτικής- και στην ασημαντότητα που χαρακτηρίζει τους άλλους τομείς’ την ασημαντότητα στις τέχνες, στη φιλοσοφία, στη λογοτεχνία. Είναι το πνεύμα του καιρού μας. Όλα συνεργούν προς αυτήν την κατεύθυνση, προς τα ίδια αποτελέσματα. Όλα οδηγούν στην ασημαντότητα.

Περίεργο επάγγελμα η πολιτική, ακόμη κι αυτή εδώ η μηδαμινή πολιτική. Γιατί; Διότι προϋποθέτει δύο ικανότητες που δεν συνδυάζονται μεταξύ τους.

  • Η πρώτη ικανότητα είναι η κατάκτηση της εξουσίας (μπορεί να έχει κανείς τις καλύτερες ιδέες, αλλά αυτό δεν χρησιμεύει, εάν δεν έχει κατακτήσει την εξουσία).
  • Η δεύτερη είναι, μετά την κατάκτηση της εξουσίας, να την αξιοποιήσει κανείς, δηλαδή να κυβερνήσει.

Τίποτα όμως δεν εγγυάται ότι κάποιος που είναι ικανός να κυβερνήσει, είναι επίσης ικανός να ανέβει στην εξουσία. Στο παρελθόν, στις απόλυτες μοναρχίες, η άνοδος στην εξουσία προϋπέθετε να κολακεύει κανείς τον βασιλιά ή να είναι ευνοούμενος της Μαντάμ Πομπαντούρ. Σήμερα, στις ψευδοδημοκρατίες μας, η άνοδος στην εξουσία προϋποθέτει να κολακεύει κανείς την κοινή γνώμη ή να έχει τηλεοπτική φωτογένεια.

Χρησιμοποίησα τον όρο «ψευδο-δημοκρατία», διότι ανέκαθεν πίστευα και πιστεύω ότι η λεγόμενη “αντιπροσωπευτική δημοκρατία” δεν είναι αληθινή δημοκρατία. Οι αντιπρόσωποι της ελάχιστα αντιπροσωπεύουν τους εκλογείς. Κατά κύριο λόγο, αντιπροσωπεύουν τον εαυτό τους, ιδιαίτερα συμφέροντα, λόμπυ, κ.λπ.  ‘Οταν λέμε ότι κάποιος με αντιπροσωπεύει για τέσσερα χρόνια, χωρίς να έχω τη δυνατότητα ανάκλησης του, αυτό σημαίνει ότι απεκδύομαι της κυριαρχίας μου. (Ο Ζαν-Ζακ Ρουσσώ το έχει πολύ καλά διατυπώσει: “οι Άγγλοι νομίζουν ότι είναι ελεύθεροι, επειδή εκλέγουν τους αντιπροσώπους τους κάθε πέντε χρόνια, πλην όμως είναι ελεύθεροι μόνον μία ημέρα κάθε πέντε χρόνια – την ημέρα των εκλογών».) Το πρόβλημα δεν είναι μήπως στις εκλογές γίνει νοθεία και αλλοιωθούν τα αποτελέσματα. Αλλού έγκειται το πρόβλημα. Οι εκλογές είναι υπονομευμένες, διότι οι επιλογές των ψηφοφόρων έχουν καθοριστεί εκ των προτέρων.

s-ARISTOTEΘα σας θυμίσω μια φράση του Αριστοτέλη: “Ποιος είναι πολίτης; Πολίτης είναι ο ικανός να κυβερνήσει και να κυβερνηθεί”.

Στη Γαλλία, υπάρχουν τριάντα εκατομμύρια πολίτες. Γιατί δεν είναι ικανοί να κυβερνήσουν; Διότι όλη η πολιτική ζωή στοχεύει ακριβώς στο να μη μαθαίνουν οι πολίτες πώς να κυβερνούν και, τελικά, να εμπιστεύονται στους ειδικούς το έργο της διακυβέρνησης. Υπάρχει δηλαδή μια αντι-πολιτική εκπαίδευση.  Ενώ οι άνθρωποι έπρεπε να αναλαμβάνουν όλων των ειδών τις πολιτικές ευθύνες και να παίρνουν ανάλογες πρωτοβουλίες, τελικά, εθίζονται στο να ακολουθούν και να ψηφίζουν τις πολιτικές επιλογές που άλλοι τους παρουσιάζουν έτοιμες.

Στις νεωτερικές κοινωνίες -ας πούμε από την εποχή της Αμερικανικής και της Γαλλικής Επανάστασης έως περίπου τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο- υπήρχαν φλέγουσες κοινωνικές και πολιτικές συγκρούσεις. Αυτούς τους δύο αιώνες τους σημάδεψαν σημαντικοί αγώνες. Τότε, οι άνθρωποι έκαναν διαδηλώσεις. Όμως δεν διαδήλωναν απλώς για μια σιδηροδρομική γραμμή (χωρίς αυτό να είναι περιφρονητέο), αλλά για μεγάλα πολιτικά ιδεώδη. Τότε, οι άνθρωποι έκαναν απεργίες. Όμως δεν απεργούσαν απλώς για τα μικρά συντεχνιακά συμφέροντα τους, αλλά για μεγάλα ζητήματα που αφορούσαν όλους τους μισθωτούς.

Σήμερα, παρατηρείται σαφής υποχώρηση της πολιτικής δραστηριότητας. Όσο οι άνθρωποι εγκαταλείπουν την πολιτική δραστηριότητα και αποσύρονται στην ιδιωτική τους σφαίρα, τόσο οι γραφειοκράτες και οι μικροπολιτικοί προελαύνουν. Και οι τελευταίοι έχουν για δικαιολογία ότι “ο κόσμος δεν κάνει τίποτα… γι’ αυτόν τον λόγο αναλαμβάνουμε εμείς πρωτοβουλίες…”.

Με τη σειρά του ο κόσμος λέει ότι “δεν αξίζει τον κόπο να ανακατευόμαστε… φθάνουν τόσοι που ασχολούνται, στο κάτω-κάτω τι μπορούμε να κάνουμε εμείς;…” Και έτσι δημιουργείται φαύλος κύκλος.

Η υποχώρηση της πολιτικής δραστηριότητας συνδέεται και με την κατάρρευση των μεγάλοι πολιτικών ιδεολογιών, είτε επαναστατικών είτε ρεφορμιστικών, οι οποίες ήθελαν πραγματικά να αλλάξουν την κοινωνία. Για χίλιους δυο λόγους, αυτές οι ιδεολογίες έχασαν το κύρος τους- έπαψαν να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των καιρών, στις προσδοκίες των ανθρώπων, στην κατάσταση της κοινωνίας, στην ιστορική εμπειρία.

Η κατάρρευση του κομμουνισμού και η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης είναι ένα κεφαλαιώδες γεγονός. Κατονομάστε μου όμως έστω έναν πολιτικό -για να μην πω πολιτικάντη- της Αριστεράς, ο οποίος πράγματι να συλλογίστηκε τι συνέβη και γιατί. Ποιος πολιτικός της Αριστεράς αποκόμισε κάποια διδάγματα από τα γεγονότα αυτά;

Κι όμως η πορεία του κομμουνισμού -η πορεία προς τη θηριωδία, τον ολοκληρωτισμό, τα Γκουλάγκ έως την κατάρρευση- απαιτεί οπωσδήποτε πολύ βαθύ στοχασμό και συναγωγή συμπερασμάτων. Στοχασμό, για το τι ένα κίνημα -που θέλει να αλλάξει την κοινωνία- μπορεί ή δεν μπορεί, πρέπει ή δεν πρέπει, οφείλει ή δεν οφείλει να κάνει. Στην προκειμένη περίπτωση οι κύριοι της Αριστεράς παίρνουν ένα ολοστρόγγυλο μηδέν.

Πώς δημιουργείται, λοιπόν, ο καλός πολίτης; Ποιες ιδιότητες πρέπει να διαθέτει; Πρέπει να έχει γενικές ή ειδικές γνώσεις; Και τελικά, ποιοι πολίτες πρέπει να κυβερνούν; Αυτό το δίλημμα έχει τεθεί από τον Πλάτωνα.

Ο Πλάτων έλεγε ότι οι φιλόσοφοι -αυτοί που έχουν γενική θεώρηση των πραγμάτων και είναι πάνω από τους ειδικούς- πρέπει να βασιλεύουν, δηλαδή να κυβερνούν. Η εναλλακτική λύση στις θέσεις του Πλάτωνος είναι η αθηναϊκή δημοκρατία.

Ας πάμε στην Αθήνα του 5ου και 4ου π.Χ. αιώνα. Για τους Αθηναίους εκείνης της εποχής κάθε πολίτης, ανεξαιρέτως κάθε πολίτης, είναι ικανός να κυβερνήσει (θυμίζω ξανά τη διατύπωση του Αριστοτέλη: “πολίτης είναι ο ικανός να κυβερνήσει και να κυβερνηθεί»).

Και πώς γίνεται αυτό; Με κλήρωση! Ρίχνουν κλήρο!

Γιατί; Διότι πιστεύουν έμπρακτα ότι η πολιτική δεν είναι υπόθεση των ειδικών. Διότι πιστεύουν ότι δεν υπάρχει πολιτική επιστήμη. Υπάρχει μόνον γνώμη – “δόξα”στα αρχαία ελληνικά- περί της πολιτικής. Και θέλω να υπογραμμίσω ότι η ιδέα πως η πολιτική δεν αποτελεί υπόθεση των ειδικών και πως όλες οι γνώμες έχουν ίσην αξία, είναι η μόνη λογική δικαιολόγηση της αρχής της πλειοψηφίας.

Στην αρχαία Αθήνα, λοιπόν, τις πολιτικές αποφάσεις τις παίρνει ο λαός και όχι οι ειδικοί. Υπάρχουν όμως και εξειδικευμένες δραστηριότητες. Οι Αθηναίοι ασφαλώς δεν ήταν τρελοί να νομίζουν ότι τα ξέρουν όλα…

Τι έκαναν, τότε, οι πολίτες της αρχαίας Αθήνας σε σχέση με αυτό το θέμα; Πώς το αντιμετώπισαν; Έκαναν κάτι πάρα πολύ ενδιαφέρον. Δημιούργησαν τις εκλογές. Σωστά ή λάθος, πάντως τις δημιούργησαν. Και αυτό είναι γεγονός ιστορικά τεκμηριωμένο.

Για τις εξειδικευμένες δραστηριότητες και μόνον γι’ αυτές -για την κατασκευή ναυπηγείων, για την ανέγερση ναών, για τη διεξαγωγή του πολέμου- χρειάζονται οι ειδικοί! Και αυτούς, τους ειδικούς, οι Αθηναίοι πολίτες τους εκλέγουν! Να ποιο είναι το νόημα των εκλογών. Διότι εκλογές σημαίνει εκλογή των καλυτέρων.

Αλλά πώς μπορεί να επιτευχθεί κάτι τέτοιο; Πώς επιτυγχάνεται η εκλογή των καλυτέρων; Εδώ υπεισέρχεται ο όρος «εκπαίδευση του λαού». Ο λαός καλείται να επιλέξει, να εκλέξει. Οι Αθηναίοι, λοιπόν, εκλέγουν κάποιον για πρώτη φορά. ‘Εστω ότι κάνουν λάθος. ‘Εστω, ότι διαπιστώνουν, για παράδειγμα, πως ο Περικλής είναι ένας θλιβερός στρατηγός. Τι κάνουν σε μιαν τέτοια περίπτωση; Απλούστατα, δεν τον ξαναεκλέγουν ή τον ανακαλούν. Όμως, προκειμένου να έχει ουσία η γνώμη -η «δόξα»- των πολιτών για τα κοινά, θα πρέπει να έχει καλλιεργηθεί. Αλλά με ποιον τρόπο καλλιεργούν τη “δόξα” τους τη σχετική με τη διακυβέρνηση οι Αθηναίοι πολίτες; Μα βέβαια κυβερνώντας! Ως εκ τούτου, η αθηναϊκή δημοκρατία -και αυτό είναι το σημαντικό αποτελεί μια υπόθεση εκπαίδευσης και αγωγής των πολιτών. (Αυτή η καίριας σημασίας διάσταση, καθώς όλοι γνωρίζουμε, λείπει εντελώς σήμερα.)

Πρόσφατα, ένα γαλλικό περιοδικό δημοσίευσε τα αποτελέσματα μιας έρευνας, σύμφωνα με την οποία το 60% των βουλευτών στη Γαλλία ομολογούν ότι δεν έχουν ιδέα από οικονομία! Πρόκειται για τους βουλευτές, που αποφασίζουν να αυξηθούν ή να μειωθούν οι φόροι, που αποφασίζουν συνεχώς, ενώ δεν έχουν ιδέα από οικονομία… Τελικά, οι βουλευτές, όπως και οι υπουργοί, είναι υπόδουλοι των τεχνικών συμβούλων τους. Συμβουλεύονται τους δικούς τους ειδικούς, πλην όμως έχουν και οι ίδιοι προκαταλήψεις ή προτιμήσεις.

Εάν παρακολουθήσετε από κοντά τη λειτουργία μιας κυβέρνησης ή ενός μεγάλου γραφειοκρατικού μηχανισμού, θα διαπιστώσετε ότι οι κυβερνώντες και οι υπεύθυνοι εμπιστεύονται τους ειδικούς. Ωστόσο, επιλέγουν πάντα εκείνους τους ειδικούς που συμμερίζονται τις δικές τους απόψεις. Πάντα βρίσκεται ένας οικονομολόγος που θα πει “ναι, κύριε υπουργέ, όπως το λέτε πρέπει να γίνει”. Πάντα βρίσκεται ένας ειδικός για θέματα στρατιωτικά που θα πει «ναι, χρειάζεται πυρηνικός εξοπλισμός» ή «όχι, δεν χρειάζεται πυρηνικός εξοπλισμός » και ούτω καθεξής… Πρόκειται για ένα εντελώς ανόητο παιχνίδι, πλην όμως έτσι κυβερνόμαστε σήμερα.

Επανέρχομαι στο δίλημμα: «ο πολίτης πρέπει να έχει γενικές ή ειδικές γνώσεις;». Η δική μου απάντηση: πρώτον, οι ειδικοί στην υπηρεσία των πολιτών και όχι στην υπηρεσία κάποιων πολιτικών δεύτερον, οι πολίτες κυβερνώντας μαθαίνουν να κυβερνούν… Αλλά, για να είναι σε θέση οι άνθρωποι να ασχοληθούν με τα κοινά, θα πρέπει να έχουν λάβει την ανάλογη παιδεία. Όμως, η σύγχρονη παιδεία δεν έχει απολύτως καμία σχέση με αυτό το αίτημα. Στο σχολείο, ουσιαστικά, παίρνουμε εξειδικευμένες γνώσεις. Το σχολείο θα έπρεπε να είναι ιδιαιτέρως στραμμένο στα κοινά. Στο σχολείο θα έπρεπε να αναλύεται σε βάθος κάθε τι που αφορά τους οικονομικούς, τους κοινωνικούς και τους πολιτικούς μηχανισμούς. Θα έπρεπε να υπάρχουν μαθήματα πραγματικής ανατομίας της σύγχρονης κοινωνίας.

Αλλά τι λέω τώρα… Εδώ τα σχολεία είναι ανίκανα να διδάξουν ακόμη και Ιστορία. Τα παιδιά βαριούνται στο μάθημα της Ιστορίας, ένα μάθημα που θα έπρεπε να είναι συναρπαστικό.

Πολλά πράγματα πρέπει να αλλάξουν, εάν θέλουμε να μιλήσουμε για αληθινή εκπαιδευτική δραστηριότητα στο πολιτικό πεδίο. Κάτι τέτοιο, προϋποθέτει αλλαγή των θεσμών. Προϋποθέτει νέους θεσμούς που να επιτρέπουν -και όχι να αποτρέπουν, όπως οι σήμερον ισχύοντες- την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στα κοινά.

Ας εξετάσουμε, τώρα, για λίγο, τη σχέση του ανθρώπου με τη γνώση και με την πίστη. Στον 20ό αιώνα γνωρίσαμε την άκρατη κυριαρχία της ιδεολογίας -της ιδεολογικής πίστης- με την αυστηρή έννοια και, θα έλεγα, με την κακή έννοια του όρου.

Ας πάρουμε ένα παράδειγμα από τη δεκαετία του ’70. Ας πάρουμε τις μαοϊκές ομάδες. Το πρόβλημα με τους μαοϊκούς δεν έγκειται στην άγνοια τους για το τι πραγματικά συνέβαινε στην Κίνα. Οι μαοϊκοί, είτε είχαν μυηθεί στο δόγμα από τους καθοδηγητές τους, είτε το είχαν δεχτεί από μόνοι τους χωρίς την παρεμβολή τρίτων. Το πρόβλημα λοιπόν βρίσκεται στο ότι οι ίδιοι -με τον ένα ή τον άλλο τρόπο- αποδέχτηκαν μιαν τέτοιου τύπου χειραγώγηση. Γιατί; Για ποιον λόγο; Διότι ήταν ανάγκη να είναι χειραγωγημένοι. Διότι είχαν ανάγκη να πιστεύουν. Και αυτό ακριβώς το θέμα ήταν ανέκαθεν η μεγάλη πληγή του επαναστατικού κινήματος.

Η γνώση και η πίστη. Ο Αριστοτέλης, στον οποίο συνεχώς αναφέρομαι και για τον οποίο έχω απέραντο σεβασμό, έχει πει κάτι – δεν μπορώ να πω ότι είναι ανοησία, δεδομένου ότι πρόκειται για τον Αριστοτέλη, που δεν είναι σωστό: “ο άνθρωπος είναι ζώον, το οποίο επιθυμεί τη γνώση”. Δεν συμφωνώ.

Από την πλευρά μου υποστηρίζω ότι ο άνθρωπος δεν είναι ζώον, το οποίο επιθυμεί τη γνώση, αλλά ζώον το οποίο επιθυμεί την πίστη και, ακριβέστερα, τη βεβαιότητα μιας πίστης’ εξ ου η μεγάλη δύναμη των θρησκειών, εξ ου η μεγάλη δύναμη των πολιτικών ιδεολογιών.

Στο ξεκίνημα του, το εργατικό κίνημα χαρακτηριζόταν από έντονα κριτική στάση. Θυμηθείτε τους δύο πρώτους στίχους από το δεύτερο κουπλέ της Διεθνούς, που εξ άλλου είναι ο ύμνος της Κομμούνας: “δεν υπάρχει υπέρτατος Σωτήρας ούτε Θεός” (άρα, εξοβελίζεται η θρησκεία), “δεν υπάρχει Καίσαρ ούτε Αρχηγός” (άρα, έξω κι ο Λένιν)! Είδαμε όμως τι επακολούθησε …. Είδαμε πού οδήγησε η ανάγκη για πίστη… Άραγε, μετά από όλα όσα έχουν συμβεί, γίναμε σήμερα τουλάχιστον λίγο πιο σοφοί; Νομίζω ότι η εξέλιξη στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης καθώς και η εξέλιξη γενικώς της κοινωνίας έχουν συμβάλει, ώστε να αποκτήσουν οι άνθρωποι κάπως πιο κριτική διάθεση. Βέβαια, η ανάγκη για πίστη παραμένει. Υ’πάρχει πάντα ένα ποσοστό που διακαώς αναζητεί την πίστη’ μιαν πίστη. ‘Ετσι, βλέπουμε σε άλλες χώρες -όχι τόσο στη Γαλλία- φαινόμενα και, κινήματα, όπως η σαϊεντολογία, οι διάφορες σέχτες, ο φονταμενταλισμός.

Χωρίς αμφιβολία, σήμερα, η στάση των ανθρώπων είναι πιο κριτική και πιο σκεπτικιστική από ό,τι ήταν στο παρελθόν. Είναι όμως μια στάση που αναστέλλει τη δράση.

Στο σημείο αυτό θα θυμήσω ότι ο Περικλής στον Επιτάφιο λέει στους Αθηναίους πως μόνον αυτοί έχουν κατορθώσει, ώστε η σκέψη τους να μην αναστέλλει τη δράση τους! Καταπληκτικό! Και προσθέτει: “εις τους άλλους, αντιθέτως, η μεν αμάθεια γεννά θράσος, η δε σκέψις ενδοιασμόν». (Θουκιδίδου Ιστορίαι, μτφ. Ελ. Βενιζέλου, Βιβλίο Β’, κεφ. 38-41.)

Τις τελευταίες δεκαετίες διανύουμε μιαν περίοδο κατάργησης των φραγμών και των ορίων σε όλους τους τομείς. Αυτό συνεπάγεται την επιθυμία του απεριόριστου. Πρόκειται για μια μορφή απελευθέρωσης, που υπό μιαν έννοια αποτελεί μεγάλη κατάκτηση. Πρέπει όμως επίσης να μάθουμε -και αυτό έχει πολύ μεγάλη σημασία- να αυτοπεριοριζόμαστε, τόσο ως άτομα όσο και ως σύνολο. Η καπιταλιστική κοινωνία σήμερα είναι μια κοινωνία που από κάθε άποψη οδεύει προς την καταστροφή της’ μια κοινωνία ανίκανη να αυτοπεριοριστεί. Όμως μια πραγματικά ελεύθερη κοινωνία, μια κοινωνία αυτόνομη, πρέπει να ξέρει να αυτοπεριορίζεται.

Ο αυτοπεριορισμός ισοδυναμεί με απαγόρευση, θα υποστηρίξουν ορισμένοι. Όχι. Δεν εννοώ απαγόρευση με την έννοια της καταστολής. Εννοώ, να ξέρουμε ότι υπάρχουν πράγματα που δεν πρέπει να τα επιθυμούμε ή που δεν πρέπει να τα κάνουμε.

Παράδειγμα, το περιβάλλον. Καταστρέφουμε τον πλανήτη, στον οποίο ζούμε. Σκέφτομαι τα θαύματα: το Αιγαίο Πέλαγος, τις χιονισμένες οροσειρές, την «όψη» του Ειρηνικού ωκεανού από μια γωνιά της Αυστραλίας, το Μπαλί, τις Ινδίες, την επαρχία της Γαλλίας που την ερημώνουμε. Όσα θαύματα, τόσες καταστροφές. Καταστρέφουμε τον πλανήτη, ενώ θα έπρεπε να είμαστε οι κηπουροί του. Θα έπρεπε να τον θεραπεύουμε, δηλαδή να τον καλλιεργούμε και να τον φροντίζουμε έτσι όπως είναι. Μια τέτοια δραστηριότητα θα έπρεπε να αποτελεί βάση και προσανατολισμό της ζωής μας. Αλλά αυτή είναι πολύ δύσκολη αποστολή.

Προφανώς όμως όλα τα παραπάνω δεν έχουν σχέση ούτε με το σημερινό σύστημα, ούτε με το σημερινό κυρίαρχο φαντασιακό. Το φαντασιακό της εποχής μας είναι το φαντασιακό της απεριόριστης επέκτασης και της συσσώρευσης άχρηστων πραγμάτων… Δηλαδή; Δηλαδή, μια τηλεόραση σε κάθε δωμάτιο, ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής σε κάθε δωμάτιο και ούτω καθεξής. Σ’ αυτό το φαντασιακό στηρίζεται το σύστημα. Και είναι αυτό ακριβώς που πρέπει να καταστραφεί.

Τι θα μπορούσε λοιπόν να προτείνει κανείς για τη σημερινή κατάσταση, δεδομένου ότι είναι πολύ εύκολο να παρασυρθούμε, να αφεθούμε; (Ως γνωστόν, ο άνθρωπος είναι ζώον οκνηρόν.) θα καταφύγω και πάλι στους αρχαίους. Υπάρχει μια υπέροχη φράση του Θουκυδίδη: “πρέπει να δικλέξουμε ανάμεσα στην οκνηρία και την ελευθερία»! Αλλά και ο Περικλής, εάν δεν κάνω λάθος, έλεγε στους Αθηναίους: «εάν θέλετε να είστε ελεύθεροι, πρέπει να εργάζεστε»!

Η ελευθερία είναι δραστηριότητα. Μια δραστηριότητα, η οποία ξέρει τα όρια της, ξέρει να αυτοπεριορίζεται. Η ελευθερία γνωρίζει ότι όλα μπορεί να τα κάνει, αλλά επίσης γνωρίζει ότι δεν πρέπει να τα κάνει όλα. Αυτό είναι, για μένα, το μεγάλο πρόβλημα της δημοκρατίας και του ατομικισμού.__

**************Castoriadis

Τον Νοέμβριο του 1996, ο Κορνήλιος Καστοριάδης δέχτηκε τον δημοσιογράφο Ντανιέλ Μερμέ και συζήτησε μαζί του -με αφορμή το βιβλίο του Η άνοδος της ασημαντότητας (La montee de Γ insigni- Gance., εκδ. Seuil, 1996)- στο πλαίσιο της εκπομπής La-has si j’y suis του δημοσίου ραδιοφωνικού σταθμού France Inter. Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση. Τον Δεκέμβριο του 1997, η France Inter επανέλαβε την εκπομπή με θλιβερή αφορμή τον θάνατο του. Τις επόμενες ημέρες πολλοί ακροατές τηλεφωνούσαν στον σταθμό και ζητούσαν το ((κείμενο της εκπομπής»’ το αίτημα τους ικανοποιήθηκε. Αυτή η η ραδιοφωνική συζήτηση δημοσιεύτηκε, με μορφή ενιαίου κειμένου, στην Ελευθεροτυπία (20.7.1998) και έναν μήνα αργότερα στη Monde Diplomatique (Αύγουστος 1998), ενώ το φθινόπωρο του ίδιου έτους κυκλοφόρησε σε μια μικρή έκδοση με τίτλο Υστερόγραφο στην ασημαντότητα (Postscriptum sur Γ insignifiance, εκδ. L’Aube, 1998).

by Αντικλείδι , http://antikleidi.com