Τι πρέπει και τι δεν πρέπει να λές

Είναι κάτι που έχω περισσότερο ως αίσθηση και βρίσκω ότι προσπαθώ να το βάλω σε λέξεις, αλλά δε μου είναι πολύ εύκολο. Νιώθω ότι συμβαίνει γενικά και δεν είναι μόνο δικό μου, αλλά δεν μπορώ προς το παρόν να το ξέρω και θα ήθελα βέβαια να το ξέρω.

Θα το περιγράψω όσο καλύτερα γίνεται. Υπάρχουν πράγματα που ξέρουμε ότι συμβαίνουν αλλά δεν τα εκφράζουμε. Σα να λειτουργούμε στην καθημερινότητα με ένα τρόπο που τα αποδεχόμαστε χωρίς όμως να μιλάμε για αυτά ή να γράφουμε γι ’ αυτά. Νομίζω ότι αυτό που ισχύει περισσότερο είναι ότι φοβόμαστε να τα εκφράσουμε. Ή ενίοτε νομίζουμε ότι δεν έχει νόημα να ασχοληθούμε, ή τα προσπερνάμε ως ξεπερασμένα και ντεμοντέ. Ή ότι θα σταμπαριστούμε και θα λάβουμε κάποιες αρνητικές ταμπέλες (με την πιο ήπια να είναι αυτή του ιδεαλισμού) από τους συνομιλητές μας.

Δε θέλω να περιαυτολογήσω, έτσι περνάω κατευθείαν σε παραδείγματα. Υπάρχει μια γνώση αρκετά εκτενής νομίζω για το πώς λειτουργεί αυτή η χώρα σε όλα τα επίπεδα. Αμέτρητα τα γεγονότα που υποδεικνύουν δυσλειτουργία, αναξιοκρατία, κομματικό ρουσφέτι, διαφθορά παντού στις κυβερνήσεις, στις κυβερνητικές υπηρεσίες, σε θεσμούς όπως η δικαιοσύνη, η παιδεία, η υγεία, στην οικονομική πολιτική, στην αδιαφορία για το περιβάλλον κ.α. Κι όμως εκτός που δεν κάνουμε τίποτα για όλα, χορεύοντας στο ρυθμό των ΜΜΕ- συγκοινωνούντων δοχείων με το πολιτικό σύστημα, δε μιλάμε πλέον γι ’ αυτά, τα έχουμε ως δεδομένα. Τώρα που είπα αυτό βγήκε αμέσως το παράδειγμα με το ρόλο των ΜΜΕ. Παρατηρούμε τις μεταγραφές δημοσιογράφων στην πολιτική όλο και πιο αβίαστα, τους εκλέγουμε εμείς οι ίδιοι μάλιστα. Παρατηρούμε κανάλια να λειτουργούν όλο και περισσότερο ως οπαδικοί σύνδεσμοι των κομμάτων. Ποιος ασχολείται με αυτό που λέγεται αντικειμενική δημοσιογραφία? Ενδιαφέρεται κανείς? Διαβάζουμε ειδήσεις και ψάχνουμε ποιος την έβγαλε, αν έγινε έτσι, τι μπορεί να ισχύει κ.α. Τα κανάλια γίνονται όργανα των επιχειρηματιών που τα ελέγχουν, τα γεγονότα παρουσιάζονται (ή δεν παρουσιάζονται) όπως συμφέρει και εμείς «τρώμε» το σανό αμάσητο. Είναι σα να το έχουμε αποδεχτεί, σα να έχει περάσει στη ζωή μας.

Άλλο παράδειγμα. Κραυγαλέο. Χθες είχα μια κουβέντα περί οικοδομής, αυθαιρέτων, ακινήτων κ.λ.π. Όπως ήταν αναμενόμενο κυριάρχησαν ιστορίες περί χρηματισμού της πολεοδομία. Τι είναι παρακαλώ η πολεοδομία? Τι ακριβώς είναι και θεωρούμε δεδομένο επί δεκαετίες ολόκληρες ότι πρέπει να λαδώνουμε για να κάνουμε τη δουλειά μας και κανείς δεν τολμά να σχολιάσει, πόσο μάλλον κάποια κυβέρνηση να κάνει κάτι. Η άμεση αντίδραση σε αυτό είναι ένα κυνικό γέλιο για το παράλογο του πράγματος. Εκεί είμαστε. Αυτό είναι που εννοώ. Το σωστό, το δίκαιο, το κοινό όφελος έχουν θεωρηθεί ως αδύνατα, ενώ κανονικότητα θεωρείται το παράλογο και το συμφεροντολογικό.

Ένα συναφές θέμα είναι νομίζω αυτό της «πολιτικής ορθότητας». Τι πρέπει να λες και τι δεν πρέπει. Πολύ άμεσο παράδειγμα η «μνημονιολογία». Κάποτε υπήρχε ο σχετικός ντόρος όπου όποιος ήταν υπέρ αμέσως σταμπαριζόταν ως γερμανοτσολιάς. Τώρα έχει αλλάξει το ρεύμα. Τα μνημόνια θεωρούνται δεδομένα, αυτονόητα και αν μιλήσεις για αυτό, είσαι αφελής επαναστάτης του καναπέ και οι άλλοι χασμουριούνται. Οπότε αποφεύγεις, δε θέλεις να είσαι βαρετός. Το ότι τα μνημόνια δε θα χρειάζονταν αν υπήρχε βούληση για ρηξικέλευθες πολιτικές που θα χτυπούσαν και την παθολογική νοοτροπία που οδήγησε στα μνημόνια που να το πεις. Το ότι τα ίδια τα συμφέροντα που οδήγησαν στα μνημόνια συνεχίζουν να λυμαίνονται ιδιωτικό και δημόσιο βίο με οποιοδήποτε κόμμα και αν κυβερνά, είναι μια γνώση που όλοι λίγο πολύ κατέχουν κατά βάθος, (διότι πρέπει να είσαι και ψαγμένος δε γίνεται) κανείς όμως δεν το ψελλίζει δυνατά.

Κινδυνεύεις» να χαρακτηριστείς αυτό που δεν είσαι. Κινδυνεύεις να ταυτιστείς με έννοιες που η συλλογική νοοτροπία (μετά από την αντίστοιχη πλύση εγκεφάλου της «ορθότητας») απορρίπτει. Όπως για παράδειγμα δεν επιτρέπεται πλέον να θυμώνεις και να σκέφτεσαι να αντιδράσεις. Συγκεντρώσεις, διαδηλώσεις, συλλαλητήρια έχουν ενοχοποιηθεί ως μια αναποτελεσματική ψευδοεπανάσταση που κάνουν μόνο κάτι κολλημένοι αριστεροί, κομμουνιστές και αντιεξουσιαστές αναρχικοί. Οπότε αν κάποιος θέλει να υποστηρίξει ότι ο λαός έχει δύναμη και μπορεί να τη χρησιμοποιήσει βροντερά ώστε να επιβάλλει το δίκαιο (αρκεί να γίνει σωστά και μαζικά), το μόνο που θα καταφέρει είναι να στιγματιστεί.

Δεν μπορώ να αντισταθώ σε ακόμη ένα παράδειγμα. Μεγάλη ποδοσφαιρική ομάδα της Αθήνας παραπαίει εδώ και αρκετά χρόνια, διανύοντας τη χειρότερη περίοδο της ιστορίας της. Όλοι όσοι έχουν στοιχειώδη αίσθηση και γνώση των πραγμάτων γνωρίζουν το πρόβλημα, γκρινιάζουν ασταμάτητα, αλλά ουσιαστικά το αποδέχονται μην κάνοντας  απολύτως τίποτα. Γιατί ο μεγαλομέτοχος τα έχει βροντήξει και εμείς πρέπει να το αποδεχτούμε. Το πρόβλημα έχει όνομα και για να το λύσεις πρέπει να κουνηθείς όπως σηκώθηκες κάποτε το 2008 από τον καναπέ σου με χειροπιαστά αποτελέσματα. Γιατί δεν το κάνεις τώρα? Που είναι η περήφανη συλλογική οπαδική οργάνωση που υποτίθεται ότι ζει για την ομάδα και δεν κάνει τίποτα? Δεν το λέμε, δεν το λέμε.

Επιστρέφοντας στα ευρύτερα ζητήματα πού να μιλήσεις για κοντή μνήμη? Που να αναφερθείς στην απλή λογική που λέει ότι 40-45 χρόνια κάποιοι κυβερνούσαν και ξαφνικά το 2010 ήρθε η χρεωκοπία. Πού να μιλήσεις για κάποια άλλου είδους χρεωκοπία της χώρας σε επίπεδο ιδεών και αξιών. Γνωστά πράγματα που δε νομίζω ότι έχει κανείς όρεξη να επαναλαμβάνει. Και αυτό νομίζω ότι είναι πρόβλημα.

Όλοι θέλουν να «προχωρήσουν μπροστά». Αυτό είναι κάτι ωραίο να το πεις, εύηχο και αισιόδοξο. Προκαλεί θετική εντύπωση και ανταπόκριση. Φυσικά είναι μια γενικότητα που μπορεί να μεταφραστεί ποικιλοτρόπως. Στην πραγματικότητα αυτό που υποκρύπτεται, αλλά επουδενί δε λέγεται, είναι η ενίσχυση της νοοτροπίας «αφού δε γίνεται τίποτα και το συλλογικό μέλλον δε προμηνύεται να βελτιώνεται, ας κοιτάξουμε να είμαστε εμείς καλά να βολευτούμε και οι άλλοι να πα να πνιγούν» (λογοκριμένη έκδοση).

Γενικά είναι κάπως κοινωνικά «απαγορευμένο» να πιάσεις στο στόμα σου ορισμένα θέματα «ευαίσθητα». Δεν έχει σημασία η ουσία, αυτό που μετράει είναι η επικοινωνιακή διαχείριση. Τα παραδείγματα είναι πολλά, αλλά ήδη το κείμενο έχει μεγαλώσει. (Τώρα που το σκέφτομαι να ακόμη ένα παράδειγμα ορθότητας. Πρέπει να γράφεις λίγα πράγματα ώστε να μην «κουράσεις» γιατί ο κόσμος βαριέται να διαβάζει μεγάλα κείμενα.) Επίσης φοβάμαι να τα γράψω γιατί θα με κατακρίνουνε και δε θέλω, θέλω να μην ξεπεράσω κάποια όρια για να αρέσει αυτό που γράφω. Θέλω να μη μεταδίδω μια εικόνα αρνητική και απαισιόδοξη, όχι να λέω τα πράγματα με το όνομά τους, αφού η αλήθεια πονάει και τον πόνο τον αποφεύγουμε δια ροπάλου. Θέλω να γράφω σοφιστικέ, ουδέτερα, μετρημένα και προπάντων ανώδυνα σχόλια γιατί που να κάθεσαι να σε παρεξηγεί ο κόσμος. Θέλω να βγάζω έναν αέρα θετικότητας και άνετης υπερβατικότητας γιατί δε θέλει ο κόσμος μίζερα πράγματα, θέλει να πετάει ψηλά με τα φτερά της αυταπάτης.

Evolution Path

Η έρευνα είναι η ψυχή της προόδου

Ένα απόσπασμα από την αυτοβιογραφία του Γεωργίου Παπανικολάου (13 Μαΐου 1883 – 19 Φεβρουαρίου 1962), ιατρού παγκοσμίως αναγνωρισμένου για την ανακάλυψη του γυναικολογικού τεστ Παπ :

«Έφυγα από την Ελλάδα με σπασμένα φτερά και νόμιζα πως δεν θα μπορούσα πια ποτέ να πετάξω. Όλοι γύρω μου με θεωρούσαν ως ένα ναυαγισμένο ιδεοπαθή και άρχισα σιγά σιγά να το πιστεύω και εγώ ο ίδιος… Ευτυχώς εδώ (Αμερική) βρήκα άλλον κόσμο, άλλους ανθρώπους με πλατύτερες ιδέες με ευγενέστερα αισθήματα με υψηλότερα ιδεώδη και μπόρεσα να μπω πάλιν εις τον δρόμον μου. Για πρώτην φορά στην ζωήν μου ημπορώ να πω πως είμαι ευχαριστημένος. Έχω γύρω μου ζωήν που κοιτάζει μπροστά εις το μέλλον και όχι οπίσω εις το παρελθόν.
Η Ελλάς είναι ένα παμμέγιστον νεκροταφείον επάνω εις το οποίον είναι στημένα τα πέτρινα αγάλματα των αρχαίων σοφών. Πίσω, πίσω, πίσω. Η έρευνα είναι η ψυχή της προόδου. Ο Αμερικανός ή ο Ευρωπαίος όταν του πω ότι είμαι επιστήμων και δεν κάνω τίποτε άλλο από το να ερευνώ με θεωρεί όχι μόνον ως χρήσιμον στοιχείο, αλλά ως κάτι ανώτερο από τους κοινούς ανθρώπους. Ο Έλλην με θεωρεί απεναντίας ως ένα άχρηστον όν και όχι μόνον άχρηστον αλλά και επικίνδυνον ως ένα είδος φρενοπαθούς, ο οποίος έχει καταληφθεί από μανίαν μέσα εις το νεκροταφείον του (…)»

 

Μια διαχρονική κατάσταση που δε φαίνεται να έχει βελτιωθεί και πολύ ως σήμερα σε ένα πλαίσιο μιας εγκυστωμένης εθνικής μεγαλομανίας, προσκόλλησης σε συντηρητικές ιδεοληπτικές ιδέες όπως π.χ. «πίστευε και μη ερεύνα», καχύποπτου αρνητισμού προς την αλλαγή και την εξέλιξη, αλλεργικής αντίδρασης σε οποιαδήποτε αμφισβήτηση ενός άρρωστου status quo, αναγωγής του «τι θα πουν οι άλλοι» ως υπέρτατου κριτηρίου προσωπικής αξίας, αρνητικής πρωτιάς σε σειρά κοινωνικοπολιτικοικονομικών δεικτών και πολλά άλλα.

Μάτι

Επειδή φαίνεται ότι πολλοί άρχισαν να βγαίνουν ξανά από τα ρούχα τους με το τελευταίο ντοκυμανταίρ για την πυρκαγιά στο Μάτι, θα ήθελα να κάνω ένα μικρό σχόλιο.

Πρώτον δεν τίθεται αμφιβολία για τη βαρύτητα και τη σοβαρή δοκιμασία για οποιοδήποτε αμυντικό μηχανισμό ενός φαινομένου δύο ταυτόχρονων μεγάλων πυρκαγιών υπό συνθήκες ακραίων ανέμων. Καλό είναι ορισμένοι να κοιτάξουν τι γίνεται κατά Καλιφόρνια Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής μεριά.

Δεύτερον το ότι χρειάζεται να υπάρξουν πολλά θύματα για να συνειδητοποιήσει κάπως (και το κάπως έχει σημασία εδώ) η πλειοψηφία των πολιτών το μέγεθος της απουσίας οργάνωσης, στελέχωσης και εξόπλισης κάποιων δημοσίων υπηρεσιών είναι οπωσδήποτε μια ένδειξη της ανθρώπινης τάσης για αποφυγή του δυσάρεστου, των ευθυνών και της υιοθέτησης αυταπατών αντ’ αυτού. Τα τραγικά γεγονότα δεν ξεκίνησαν στο Μάτι, οι περιβαλλοντικές καταστροφές λόγω ανθρώπινης παρέμβασης είναι πάρα πολλές ενώ μην ξεχνάμε τις μικρότερης εμβέλειας διαχρονικές παθογένειες του κράτους που χωρίς θόρυβο επιφέρουν πολλαπλές λιγότερο θορυβώδεις συνέπειες στο άτομο. Ακόμη και μετά από όλα αυτά που έγιναν όμως ρωτώ :

Τι έχει γίνει προς αποφυγή παρόμοιων φαινομένων στις υπηρεσίες της Πυροσβεστικής, της Πολιτικής Προστασίας και των δήμων.

Πέρα από την αναμενόμενη πολιτική ήττα των δημοτικών και περιφερειακών αρχόντων που τους «έκατσε η στραβή», ποιοι υποψήφιοι θα πράξουν πραγματικά κάτι (πέρα από προεκλογικές υποσχέσεις) προς την βελτίωση των υπηρεσιών για το κοινωνικό σύνολο.

Αν η ανεπάρκεια εκείνων των δημοσίων υπαλλήλων που πήραν μέρος στη διαδικασία συντονισμού θα έχει κάποιες συνέπειες για το εργασιακό τους μέλλον στο δημόσιο.

Αν θα γίνει κάτι για τη ρυμοτομία σε άλλες δασικές εξοχικές περιοχές.

Με τι κριτήρια θα ψηφίσουν οι ψηφοφόροι και σε αυτές τις εκλογές.

Οι απαντήσεις δυστυχώς και προφανώς είναι δυσάρεστες. Η πλειοψηφία των πολιτών θα συνεχίσει να είναι στον κόσμο της, επαναπαυμένη σε μια πλασματική ασφάλεια και παρασυρόμενη διαχρονικά σε προτεραιότητες τύπου χρήμα, δύναμη, δημόσιες σχέσεις, ατομικό όφελος. Και εκείνο το ποσοστό που διαφέρει, έχει επίγνωση και επιθυμεί την αλλαγή και την ανθρώπινη εξέλιξη θα παραμένει στη γωνία του νιώθοντας ανίσχυρο και θυμωμένο.

Υ.Γ. Πολλοί απασχολούνται επίσης με το γεγονός ότι υπήρχαν νεκροί ήδη από νωρίς στην εξέλιξη της φωτιάς αλλά δεν τους ανακοίνωσαν. Ήμαρτον πραγματικά αν το θέμα εστίασης είναι το πότε θα βγει στις ειδήσεις η ύπαρξη νεκρών και όχι το ίδιο το γεγονός.

Σπύρος Καλημέρης

Ταμπέλες βίας

Ο ανώμαλος οροθετικός ναρκομανής ομοφυλόφιλος ψυχοπαθής τρανσέξουαλ κομμούνι ρεμάλι αναρχικός άθεος αλήτης περιθωριακός αριστερός βρωμιάρης

Ο τελειωμένος φασίστας ομοφοβικός ρατσιστής εθνικιστής φιλελές ναζί νοικοκυραίος μακεδονομάχος δεξιός συντηρητικός χριστιανοταλιμπάν

Οι ταμπέλες που χρωματίζουν την αντίληψη της πραγματικότητας σύμφωνα με τη θέληση του καθενός. Επιλέγουμε να αξιολογούμε τα γεγονότα και τις καταστάσεις μέσα από ταμπέλες. Τιτλοφορούμε τους άλλους ομοφυλόφιλους, οροθετικούς, ψυχοπαθείς, ανώμαλους, λαθρομετανάστες  κ.λ.π. σαν αυτό να δικαιολογεί την επιθετικότητά μας και καθώς αυτό νομίζουμε οτι μας καθιστά ανώτερους από αυτούς τους κατώτερους. Το θέμα είναι οτι σχεδόν όλοι οι τιτλοφορημένοι κάνουν ακριβώς το ίδιο για το οποίο διαμαρτύρονται στους άλλους. Τους τιτλοφορούν άκριτα απλώς χρησιμοποιούν άλλες ταμπέλες. Λειτουργούν με την ίδια παράλογη βία. Η απάντηση στο ρατσισμό είναι ένα εμμονικό κήρυγμα εκδικητικού μίσους. Κι έτσι διαιωνίζονται οι διχασμοί και οι διαχωρισμοί. Πρέπει να είσαι άσπρο ή μαύρο. Όσοι νιώθουν αποστασιοποιημένοι από το εκάστοτε ακραίο αφήγημα είναι σε αδιέξοδο ως πολίτες που θα ήθελαν να είναι ενεργοί. Κι έτσι γίνονται ανενεργοί.

Σκληρές κουβέντες

Μερικές φορές δεν υπάρχει χώρος για πολλά πολλά πέρα από καθαρή οργή. Η λογική έχει καταλυθεί, η υποκρισία έχει πιάσει κόκκινο, η βλακεία επίσης και η απώλεια της ελπίδας καραδοκεί στη γωνία

όταν η πλειοψηφία περιγράφεται μονίμως από αυτά :

«Είμαστε χρεοκοπημένοι, αδιόρθωτοι, ανεπίδεκτοι, καταδικασμένοι. Η χώρα μας δε λειτουργεί, οι άνθρωποί της δεν θέλουν να το πάρουν χαμπάρι ή δεν τους νοιάζει, κανένας δεν ενδιαφέρεται να διορθώσει τίποτε, κανείς δεν αναγνωρίζει καν την ανάγκη να ζήσουμε όλοι μαζί, υποτυπωδώς συντονισμένα. Είμαστε ο καθένας μόνος του, ανίκανοι να αντιμετωπίσουμε κοινούς κινδύνους γιατί δεν θέλουμε ν’ αναγνωρίσουμε τίποτε κοινό.»

τα οποία γράφει μεταξύ άλλων ο ΘΟΔΩΡΗΣ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ στο άρθρο «Η εθνική μας κατάθλιψη»

Η μειοψηφία που ΔΕΝ περιγράφεται από αυτά είναι σε αδιέξοδο γιατί από τη μια διαθέτει το ρεαλισμό/μηχανισμό άμυνας να αποστασιοποιείται για να αντέξει και να διαβιώσει όσο καλύτερα μπορεί, από την άλλη οι δυσκολίες της διαβίωσης αυτής που προκαλούνται από την πλειοψηφία και τους εκπροσώπους της δεν παύουν να δοκιμάζουν τα όριά της.

Υπάρχει μια μερίδα ανθρώπων, δεν ξέρω πόσοι μπορεί να είναι, πάντως λιγότεροι από τους υπόλοιπους, που επιθυμεί την αρμονία, που είναι εξωστρεφής, όχι με την έννοια που κάποιος έχει 5000 φίλους βέβαια, αλλά που έχει στραμμένη την προσοχή της και προς τα έξω, το περιβάλλον και τους ανθρώπους και νοιάζεται πραγματικά. Αν κάποιοι το βιώνουν πιο έντονα για λόγους που μόνο η ψυχανάλυση μπορεί να εξηγήσει, αυτό ίσως να ισχύει. Πάντως αυτοί οι λίγοι δεν έχουν και πολλές επιλογές στην παρούσα κατάσταση.

Οι σκληρές κουβέντες είναι πιθανώς μια ήσσονα εκτόνωση. Κατά βάθος ίσως υπάρχει και η αυταπάτη ότι οι σκληρές κουβέντες θα διαπεράσουν ή και θα πονέσουν ακόμη τη χοντροπετσιά…

Evolution Path

 

Στο ίδιο απογοητευτικό έργο

Σε μια χώρα γεμάτη παράδοξα, είναι από τα highlight το εξής. Παραμελούμε 365 μέρες το χρόνο την ίδια την κοινωνία για την οποία επιδεικνύουμε όψιμο και βραχύ ενδιαφέρον στα λόγια και στα συναισθήματα όταν συμβεί κάποιο βαρύ γεγονός. Η αλήθεια που κάποτε πρέπει να αντικρύσουμε με εντιμότητα είναι ότι στην καθημερινή μας ζωή τίποτα (ή σχεδόν για κάποιους) από αυτά που κάνουμε δε θέτει ως προτεραιότητα το καλό της κοινωνίας, αλλά το ατομικό «καλό». Αυτά τα δύο είναι αποσυνδεδεμένα στον εγκέφαλό μας.

Το κράτος που κατηγορούμε είμαστε εμείς. Κάποτε πρέπει να αρχίσουμε να μαθαίνουμε από την εμπειρία ως σύνολο και όχι μόνο ως άτομα.

Πλημμύρες.

Φωτιές.

Απορρίμματα.

Αυθαίρετη δόμηση.

Ρύπανση περιβάλλοντος.

Τροχαία.

Νοσοκομεία.

Σχολεία.

Πανεπιστήμια.

Γήπεδα.

Δικαστήρια.

Αστυνόμευση.

Εργασία.

Και πολλά άλλα.

Τι να λέμε ξανά. Για τη μικροπολιτική σκοπιμότητα? Για τα τεράστια οικονομικά συμφέροντα που πάντα επικρατούν? Έχουν ειπωθεί. Ε και?

Ακόμη μια μεγάλη τραγωδία συνέβη και δεν υπάρχει χώρος για αναλύσεις αυτή τη στιγμή. Στον όψιμο ανθρωπισμό και στη συναισθηματική σύμπλευση την ώρα της κρίσης είμαστε πάντα διακριθέντες. Η ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΗΣ ΟΔΥΝΗΣ ΕΚ ΤΩΝ ΥΣΤΕΡΩΝ ΔΕ ΛΥΝΕΙ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΚΑΠΟΤΕ ΑΝΤΙΛΗΠΤΟ. ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΘΑ ΛΥΘΕΙ ΜΕ ΕΝΑΣΧΟΛΗΣΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ & ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ.

Αναρωτιέμαι πώς νιώθουν οι πληγέντες και οι χαροκαμένοι και αν οι αμέτρητες εκδηλώσεις συμπαράστασης που κυκλοφορούν έχουν την οποιαδήποτε επίδραση πάνω τους.. Καθηλωτικό σοκ. Βαριά θλίψη. Πηγαίος θυμός για το τι θα μπορούσε να γίνει προς αποφυγή της απώλειας. Οι περισσότεροι θα ξεπεράσουν τα τραύματά τους με το πέρας του χρόνου, όμως αυτό που καταγράφεται στον ψυχισμό δε νομίζω ότι μπορεί να περιγραφεί επαρκώς με λόγια. Είναι εν μέρει ΑΝΕΙΠΩΤΟ.

Evolution Path

Μία από τις αιτίες

Πολύ συχνά ακούμε σε συζητήσεις να είναι στα χείλη όλων ερωτήσεις όπως: «τι έχει πάει τόσο στραβά;», «πως φτάσαμε εδώ που είμαστε;» κ.λ.π.

Η αλήθεια είναι ότι πέρα από τα προβλήματα που είναι κοινά σε παγκόσμια κλίμακα, στην Ελλάδα έχουμε να αντιμετωπίσουμε κι ένα σημαντικό τοπικό ζήτημα: την ανωριμότητα! Δυστυχώς ακόμη και σε συνέδρια, γίνεται συχνά ειδική μνεία σε σχέση με το ότι ο μέσος Έλληνας αργεί να ωριμάσει. Η κρίση μάλιστα που περνάμε, ενισχύεται πάρα πολύ απ’ τον παραπάνω παράγοντα. Τα αίτια αυτής της ανωριμότητας θα τα βρούμε στη δομή της ελληνικής οικογένειας. Ανεξάρτητα από το πώς και πότε ξεκίνησε να υφίσταται αυτό πρόβλημα (γιατί δεν ήταν ανέκαθεν έτσι), στην παρούσα φάση θα πρέπει να το διαπραγματευτούμε.

Κάθε οικογένεια στήνεται αρχικά γύρω από τους δύο γεννήτορες. Οι άνθρωποι έχουν την ανάγκη να ανήκουν πλήρως σε μια ομάδα και μέσα στα όριά της να εξασφαλίζουν στενές, αυθεντικές σχέσεις. Ο κάθε σύντροφος λοιπόν μέσα από τη στενή ψυχο-σεξουαλική σχέση που αναπτύσσει με τον άλλον, προσδοκά να καλύψει τις ανάγκες του για στοργή, μοίρασμα και αληθινή ένωση. Όμως καθώς μεγαλώναμε, πολλούς από εμάς δεν μας προετοίμασαν επαρκώς ώστε να είμαστε ικανοί να δομήσουμε μια τέτοια αυθεντική σχέση. Έτσι ο πατέρας και η μητέρα συχνά δεν μπορούν να βρουν αναμεταξύ τους αυτό που αναζητούν. Σε αυτές τις περιπτώσεις τα παιδιά «πληρώνουν τα σπασμένα»…

Ο γονιός μετατρέπει (ασυνείδητα) τον μπλοκαρισμένο ερωτισμό του προς το σύντροφο, σε υπερβολική στοργή προς το παιδί. Οδηγεί έτσι τον απόγονό του να δεθεί κυριολεκτικά μαζί του. Γονιός και τέκνο, σχηματίζουν έναν αδιάρρηκτο προσωπικό δεσμό. Είναι σα να ορκίστηκαν σιωπηλά να σχηματίσουν οι δυο τους μια ομάδα που δεν χωρά κανέναν άλλο! Ακόμη κι ο άλλος γονιός μένει απέξω. Αυτό βέβαια στην ουσία τον βολεύει. Γιατί πατέρας και μητέρα έχουν ταιριάξει μεταξύ τους στα νευρωτικά τους χαρακτηριστικά. Ο καθένας δηλαδή έχει βρει στον άλλον, το άρρωστο (πλην όμως γνώριμο!) κομμάτι του από την παλιά δική του οικογένεια. Όταν λοιπόν ο ένας παίρνει το συμβιωτικό με το παιδί ρόλο, ο άλλος αναλαμβάνει το ρόλο του «συναισθηματικού ζητιάνου». Με αυτό τον τρόπο στήνεται μια δυναμική (νοσηρή) ισορροπία και η οικογένεια δένει σφικτά.

Στατιστικά είναι συχνότερα η μητέρα αυτή που δημιουργεί τη συμμαχία με το παιδί.

Ο πατέρας δεν είναι σε θέση να καλύψει τις συναισθηματικές της ανάγκες ως σύζυγος και αυτή τις καλύπτει μέσα από το παιδί της. Με αυτό τον τρόπο τα παιδιά μένουν σε μια σχέση εξάρτησης και πιθανόν δεν θα μπορέσουν ποτέ να ξεδιπλώσουν τα φτερά τους. Η μητέρα πάλι, ανακουφίζεται μέσα στην παντοδύναμη κυριαρχία της. Έχοντας τον απόγονο ως λάφυρο, αισθάνεται ότι έχει κατατροπώσει το αρσενικό, που έτσι κι αλλιώς την έχει απορρίψει. Ο μεγάλος χαμένος από αυτά τα «παιγνίδια» είναι βεβαίως το παιδί. Το βρέφος, εάν του επιτρέπαμε να αναπτυχθεί φυσιολογικά, θα έπρεπε να ολοκληρώσει σταδιακά μέσα στα τέσσερα πρώτα χρόνια της ζωής του τη διαδικασία της εξατομίκευσης.

Αυτό σημαίνει να περάσει «αναίμακτα» και με φυσικό τρόπο τη φάση του αποχωρισμού από τη μητέρα και να αρχίσει να σχηματοποιεί τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Πολλές μαμάδες όμως εξαιτίας των δικών τους κενών εμποδίζουν την υγιή ανάπτυξη των παιδιών τους. Τους μεταδίδουν (με μη λεκτικούς τρόπους συνήθως) τα δικά τους μπλοκαρίσματα. Όπως ένα παιδί φοβάται να μην το εγκαταλείψουν, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο φοβάται και η μητέρα (που έχει μείνει ουσιαστικά ανώριμη) να μην εγκαταλειφθεί από το παιδί της. Η συμβιωτική σχέση έχει στηθεί. Ο ομφάλιος λώρος είναι ξανά άθικτος και ενώνει αδυσώπητα τις δύο πλευρές, οι οποίες θα τραβούν η μια την άλλη εις αεί. Τo παιδί έχει πλέον μάθει να αξιολογεί τον (από)χωρισμό ως εγκατάλειψη και καταστροφή.

Ο πατέρας δεν είναι βέβαια άμοιρος ευθυνών σε όλη αυτή τη διαδικασία.

Δέχεται αδιαμαρτύρητα την όλη κατάσταση και αντί να επέμβει διαχωρίζει συνήθως τη θέση του. Αποτραβιέται στην άκρη και αφήνει τη γυναίκα να λάβει τις δύσκολες αποφάσεις. Η κατάσταση του είναι άλλωστε γνώριμη, αφού σε μια ίδιας δομής οικογένεια μεγάλωσε κι ο ίδιος. Ούτε αυτός έχει ενηλικιωθεί. Η βρεφική πλευρά της προσωπικότητας και των δύο συζύγων ζητά επιτακτική ικανοποίηση. Δεν υπάρχει μια ώριμη σχέση ικανή για βάθος συναισθημάτων και αληθινή κατανόηση. Στο γάμο πλέον, δεν διαπραγματεύονται δύο ενήλικες. Είναι δύο μικρά παιδιά που ζουν μαζί και διεκδικούν το ένα από το άλλο υποχρεωτική ευχαρίστηση. Το αποτέλεσμα είναι οι οικονομικές διαφορές, οι τσακωμοί και η απιστία (το 92% των αντρών απατά. Και στις γυναίκες τα ποσοστά έχουν αυξηθεί, μιλάμε σήμερα για 70%).

Θεωρητικά μιλώντας, οι γονείς αποκτούν παιδιά με αρχική πρόθεση να τους προσφέρουν επαρκή κάλυψη των υλικών και συναισθηματικών τους αναγκών. Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν όμως, χρειάζεται να μειώνεται η φροντίδα και η προστασία τους προς αυτά, έτσι ώστε να δοκιμάσουν τα ίδια να φροντίσουν τον εαυτό τους. Για να το θέσουμε με ψυχαναλυτικούς όρους, πρέπει να αντικατασταθεί η αρχής της ηδονής (ευχαρίστησης) από την αρχή της πραγματικότητας. Δυστυχώς, ωριμότητα και προσκόλληση δεν ταιριάζουν. Τι γίνεται όμως στ’ αλήθεια; Οι γονείς περνούν στα παιδιά τους τα περίφημα «διπλά μηνύματα».

Τους δίνουν δηλαδή ταυτόχρονα δύο αντικρουόμενες οδηγίες! Μπορεί για παράδειγμα να παροτρύνουν από τη μια το παιδί να παντρευτεί και να τεκνοποιήσει και από την άλλη να σαμποτάρουν με κάθε μέσο όλες τις ερωτικές επιλογές του παιδιού. Θυμηθείτε τις ελληνικές ταινίες και την «αθάνατη» Ελληνίδα μάνα: «Εγώ πότε θα κρατήσω στα χέρια μου εγγονάκι?» και ταυτόχρονα «Δεν μπορώ να καταλάβω που πας και τις βρίσκεις όλες… η μια χειρότερη απ’ την άλλη!». Αυτό που στην ουσία επιθυμεί ν μητέρα είναι παράλογο και ανεδαφικό: θέλει ο γιός της να θέτει όρια σε όλους τους άλλους αλλά να παραμένει εξαρτημένος από την ίδια. Δε χρειάζεται σοφία για να αντιληφθούμε το ασύμβατο του πράγματος. Ένας άνθρωπος εκπαιδεύεται να είναι ή εξαρτημένος ή ανεξάρτητος. Δεν γίνεται να είναι υποταγμένος στη μαμά του, αλλά όχι στη γυναίκα με την οποία θα ζήσει μαζί.

Όταν λοιπόν ακούμε κάποιον να ξεστομίζει περήφανα τη φράση: «Είμαστε μια πολύ δεμένη οικογένεια», θα μπορούσαμε να διακρίνουμε κι ένα δεύτερο μήνυμα πίσω από αυτή.

Ίσως μια διευκρίνιση του τύπου: «Κανένας μας από αυτή την οικογένεια δεν είναι έτοιμος (ώριμος) να αποχωριστεί κανέναν». Η διευκρίνιση αυτή υποκρύπτει ταυτόχρονα και την απειλή ότι αν κάποιος τολμήσει να απομακρυνθεί από την οικογένεια, τότε θα στερηθεί την αγάπη και τη στοργή των υπολοίπων. Άρα κανείς δεν έχει στην ουσία την *άδεια* να οδεύσει προς την εξατομίκευση. Το οικογενειακό «δέσιμο» γίνεται αυτοσκοπός. Με ένα σχεδόν ιδεοψυχαναγκαστικό τρόπο, το «Εγώ» της οικογένειας αφιερώνεται στη διαιώνιση αυτής της σχέσης εξάρτησης. Δυστυχώς ένας σημαντικός αριθμός από αυτά τα άτομα έχει ή αποκτά τα στοιχεία της προσωπικότητας ενός καταθλιπτικά οργανωμένου ανθρώπου.

Σκεφτείτε τώρα μέχρι πια ηλικία μένουν οι νεοέλληνες και οι νεοελληνίδες κάτω από την πατρική στέγη. Βλέπουμε νέους ανθρώπους στην ηλικία των είκοσι πέντε, τριάντα ή κι τριάντα πέντε ετών να είναι προσκολλημένοι στη γονική εστία. Στην Ευρώπη το έχουν παρατηρήσει αυτό και μας ειρωνεύονται συνεχώς. Υπάρχουν μάλιστα ευρωπαϊκές χώρες, στις οποίες εάν στα τριάντα σου μένεις με τη μαμά σου, αυτό θεωρείται αυτόματα ψυχοπαθολογία. Στην Ελλάδα βέβαια το φαινόμενο αυτό είναι κοινωνικά αποδεκτό. Οι νέοι από τη μεριά τους υποστηρίζουν ότι είναι πρακτικοί οικονομικοί λόγοι αυτοί που τους εμποδίζουν να μετακομίσουν. Η αλήθεια βέβαια είναι ότι δεν μπορούν να αναλάβουν τις ευθύνες ενός ενήλικα. Οι γονείς πάλι αισθάνονται ασφάλεια που έχουν κοντά τους και υπό τον έλεγχό τους τα παιδιά τους. Δεν διακινδυνεύουν κανέναν αποχωρισμό και δεν συνταξιοδοτούνται από τον αρχικό τους ρόλο. Έτσι διατηρούν αυτή την κατάσταση όσο περισσότερο μπορούν.

Τι γίνεται τώρα όταν έρθει η ώρα για το παιδί να δημιουργήσει τη δική του οικογένεια;

Γιατί έρχεται κάποια στιγμή (σε μια φάση έντονης αμφιθυμίας συνήθως) για όλους αυτούς τους ανώριμους άντρες και γυναίκες, που αποφασίζουν να παντρευτούν. Ο γάμος αυτός βέβαια δεν έχει τις προϋποθέσεις για να στεριώσει σωστά. Οι δύο σύζυγοι χαμένοι στα δικά τους προβλήματα είναι ανίκανοι να εδραιώσουν μια αληθινή και βαθιά συντροφική σχέση. Σύντομα αρχίζουν τα προβλήματα. Η μόνη διέξοδος που βρίσκουν τα ζευγάρια είναι η απόκτηση τέκνων. Τα παιδιά σαν από μηχανής θεοί, έρχονται να δώσουν (παροδικά) τη λύση στη λιμνασμένη και άχαρη σχέση των γονιών τους. Συμβολικά, η γέννησή τους μειώνει το άγχος του θανάτου των γονιών. Ο νέος πατέρας και η νέα μητέρα έχουν τώρα κάτι για να απασχολούνται (και μάλιστα full time) αντί να πρέπει να διαπραγματευτούν την προβληματική τους σχέση. Φυσικά τα προβλήματα δεν έχουν λυθεί, αλλά έχουν μετατεθεί στο μακρινό μέλλον.

Με την απόκτηση των παιδιών φαίνεται πλέον σε όλη της την έκταση η κακή εκπαίδευση που έχουν λάβει οι γονείς από την πρώτη τους οικογένεια. Πρώτα απ’ όλα τους είναι αδύνατο να αποκολληθούν από αυτή και να δοθούν ψυχή τε και σώματι στη νέα δική τους οικογένεια. Πολλοί δεν μπορούν καν να ξεχωρίσουν σε ποια οικογένεια πραγματικά ανήκουν. Συχνά ο/η σύντροφος φαντάζει σαν αντίπαλος (είναι ο «ξένος») και δεν υπάρχει εμπιστοσύνη παρά μόνον για την παλιά καλή οικογένεια. Το δεμένο με την παλαιά οικογένεια μέλος αποδίδει τους «δαίμονες» στη νέα του οικογένεια. Σαν τον κακοποιημένο που, μόλις βρει ευκαιρία, θα κακοποίηση και καραδοκεί να εφαρμόσει τη γνώριμη σε εκείνον συμπεριφορά. Οι παππούδες και οι γιαγιάδες αγιοποιούνται. Επειδή αποπλανητικά τόσα χρόνια έχτιζαν εξαρτητική σχέση με το παιδί τους, αυτό νιώθει ότι με τον γάμο του τους πρόδωσε. Αιτία της «προδοσίας» βαφτίζεται ο/ή σύζυγος. Έτσι προκύπτουν οι γνωστές εχθρικές διαθέσεις έναντι εκείνου που τους «έκλεψε» από τη μητρική/πατρική αγκαλιά (θυμηθείτε τη σχέση νύφης – πεθεράς).

Με τη σειρά τους λοιπόν οι νέοι γονείς θα αναπαράγουν το γνώριμο σε αυτούς πρότυπο.

Θα φροντίσουν τα παιδιά τους να μην απελευθερωθούν ποτέ συναισθηματικά από αυτούς. Η νέα γενιά θα φοβάται με τη σειρά της οποιαδήποτε αποστασιοποίηση από τη γονική εστία. Τα «δεμένα πρωταρχικά τρίγωνα» θα συνεχίσουν να υπάρχουν και τα παιδιά θα εκδηλώνουν θυμό για το δήθεν βίαιο απογαλακτισμό τους. Θα προτιμούσαν να παραμείνουν αιωνίως προσκολλημένα στους γονείς τους.

Όταν έρθει η ώρα λοιπόν να αλλάξουν ρόλους και να γίνουν σύζυγοι, εραστές και γονείς οι ίδιοι, το σύστημα καταρρέει! Το μοντέλο επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά. Ανώριμοι γονείς αναθρέφουν ανώριμα παιδιά. Γενεές ολόκληρες ταλαιπωρούνται και υποφέρουν σκληρά στην Ελλάδα από αυτή την πραγματικότητα. Τώρα όμως ξέρουμε τι μας συμβαίνει. Η επιλογή είναι πλέον δική μας.

Aπόσπασμα απο το  βιβλίο του ψυχαναλυτικού θεραπευτή Τρύφωνα Ζαχαριάδη   «Ποιος εκπαιδεύει συναισθηματικά ποιον” εκδόσεις Αρμός

Πηγή : http://mikropragmata.lifo.gr/guest_posts/