Η καραμέλα του αποπροσανατολισμού

Η πιο «ψαγμενη» καραμελα των τελευταιων ετών είναι η έννοια του αποπροσανατολισμού από τα «βασικά» προβλήματα, μέσω κάποιου φαινομενικά υποδυέστερου γεγονότος. Στην προκειμένη περίπτωση υπήρξε το θέμα Μπαρμπαρούση για το θέμα της ονομασίας των Σκοπίων και λίγες μέρες πριν κάποιοι το τερμάτισαν θεωρώντας ακόμη και αυτό το θεμα των Σκοπίων ως αποπροσανατολισμό από το «μεγαλύτερο» θέμα των μνημονιακών μέτρων.

Ερωτήματα που θα έχρηζαν λίγο περισσότερης σκέψης νομίζω ότι είναι πώς καθορίζεται η σημαντικότητα ενός ζητήματος, ποιός το καθορίζει και τι ακριβώς ενέργειες έχουν γίνει από τον κάθε σχολιαστή που τελοσπάντων να υποστηρίζουν (κάπως βρε αδερφέ) τη σημαντικότητα  αυτή για την οποία κόπτεται.

Ρητορικά ερωτήματα όταν είναι μνημειώδης η απάθεια και η ανοχή μέσω της οποίας τα διάφορα «σημαντικά» ανά καιρούς θέματα εξελίσσονται και διαιωνίζονται αρνητικά. Αν κάτι είναι σημαντικό, κάποιος κάνει κάτι γι’ αυτό σωστά?

Χαρακτηριστική είναι και η έννοια της «επικαιρότητας» διαφόρων θεμάτων, τα οποία βγαίνουν ταχύτατα εκτός επικαιρότητας χωρίς να λύνονται…

Και μήπως δε βιώνει κανείς πολύ «σημαντικά» προβλήματα στην καθημερινή του ζωή, στο σχολείο, στο νοσοκομείο, στο δρόμο, στην εργασία κ.λ.π., τα οποία έχει αποδεχτεί ως δεδομένα?

Ρητορικά ερωτήματα όταν η ικανότητα για αυτόνομη επαγωγική σκέψη έχει κατασταλεί στην απαίδευτη πλειοψηφία, με αποτέλεσμα να άγεται και να φέρεται σε μάταιους λεκτικούς διαξιφισμούς χωρίς χειροπιαστό στις πραγματικές εξελίξεις αντίκρυσμα.

Εντέλει αν μπορούσαν πολλοί να αντιληφθούν και να ασχοληθούν με το τι είναι πραγματικά σημαντικό, δε θα χρειαζόταν τους πούνε άλλοι ποιό είναι αυτό και να τους «αποπροσανατολίσουν».

Evolution Path

Advertisements

Μία από τις αιτίες

Πολύ συχνά ακούμε σε συζητήσεις να είναι στα χείλη όλων ερωτήσεις όπως: «τι έχει πάει τόσο στραβά;», «πως φτάσαμε εδώ που είμαστε;» κ.λ.π.

Η αλήθεια είναι ότι πέρα από τα προβλήματα που είναι κοινά σε παγκόσμια κλίμακα, στην Ελλάδα έχουμε να αντιμετωπίσουμε κι ένα σημαντικό τοπικό ζήτημα: την ανωριμότητα! Δυστυχώς ακόμη και σε συνέδρια, γίνεται συχνά ειδική μνεία σε σχέση με το ότι ο μέσος Έλληνας αργεί να ωριμάσει. Η κρίση μάλιστα που περνάμε, ενισχύεται πάρα πολύ απ’ τον παραπάνω παράγοντα. Τα αίτια αυτής της ανωριμότητας θα τα βρούμε στη δομή της ελληνικής οικογένειας. Ανεξάρτητα από το πώς και πότε ξεκίνησε να υφίσταται αυτό πρόβλημα (γιατί δεν ήταν ανέκαθεν έτσι), στην παρούσα φάση θα πρέπει να το διαπραγματευτούμε.

Κάθε οικογένεια στήνεται αρχικά γύρω από τους δύο γεννήτορες. Οι άνθρωποι έχουν την ανάγκη να ανήκουν πλήρως σε μια ομάδα και μέσα στα όριά της να εξασφαλίζουν στενές, αυθεντικές σχέσεις. Ο κάθε σύντροφος λοιπόν μέσα από τη στενή ψυχο-σεξουαλική σχέση που αναπτύσσει με τον άλλον, προσδοκά να καλύψει τις ανάγκες του για στοργή, μοίρασμα και αληθινή ένωση. Όμως καθώς μεγαλώναμε, πολλούς από εμάς δεν μας προετοίμασαν επαρκώς ώστε να είμαστε ικανοί να δομήσουμε μια τέτοια αυθεντική σχέση. Έτσι ο πατέρας και η μητέρα συχνά δεν μπορούν να βρουν αναμεταξύ τους αυτό που αναζητούν. Σε αυτές τις περιπτώσεις τα παιδιά «πληρώνουν τα σπασμένα»…

Ο γονιός μετατρέπει (ασυνείδητα) τον μπλοκαρισμένο ερωτισμό του προς το σύντροφο, σε υπερβολική στοργή προς το παιδί. Οδηγεί έτσι τον απόγονό του να δεθεί κυριολεκτικά μαζί του. Γονιός και τέκνο, σχηματίζουν έναν αδιάρρηκτο προσωπικό δεσμό. Είναι σα να ορκίστηκαν σιωπηλά να σχηματίσουν οι δυο τους μια ομάδα που δεν χωρά κανέναν άλλο! Ακόμη κι ο άλλος γονιός μένει απέξω. Αυτό βέβαια στην ουσία τον βολεύει. Γιατί πατέρας και μητέρα έχουν ταιριάξει μεταξύ τους στα νευρωτικά τους χαρακτηριστικά. Ο καθένας δηλαδή έχει βρει στον άλλον, το άρρωστο (πλην όμως γνώριμο!) κομμάτι του από την παλιά δική του οικογένεια. Όταν λοιπόν ο ένας παίρνει το συμβιωτικό με το παιδί ρόλο, ο άλλος αναλαμβάνει το ρόλο του «συναισθηματικού ζητιάνου». Με αυτό τον τρόπο στήνεται μια δυναμική (νοσηρή) ισορροπία και η οικογένεια δένει σφικτά.

Στατιστικά είναι συχνότερα η μητέρα αυτή που δημιουργεί τη συμμαχία με το παιδί.

Ο πατέρας δεν είναι σε θέση να καλύψει τις συναισθηματικές της ανάγκες ως σύζυγος και αυτή τις καλύπτει μέσα από το παιδί της. Με αυτό τον τρόπο τα παιδιά μένουν σε μια σχέση εξάρτησης και πιθανόν δεν θα μπορέσουν ποτέ να ξεδιπλώσουν τα φτερά τους. Η μητέρα πάλι, ανακουφίζεται μέσα στην παντοδύναμη κυριαρχία της. Έχοντας τον απόγονο ως λάφυρο, αισθάνεται ότι έχει κατατροπώσει το αρσενικό, που έτσι κι αλλιώς την έχει απορρίψει. Ο μεγάλος χαμένος από αυτά τα «παιγνίδια» είναι βεβαίως το παιδί. Το βρέφος, εάν του επιτρέπαμε να αναπτυχθεί φυσιολογικά, θα έπρεπε να ολοκληρώσει σταδιακά μέσα στα τέσσερα πρώτα χρόνια της ζωής του τη διαδικασία της εξατομίκευσης.

Αυτό σημαίνει να περάσει «αναίμακτα» και με φυσικό τρόπο τη φάση του αποχωρισμού από τη μητέρα και να αρχίσει να σχηματοποιεί τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Πολλές μαμάδες όμως εξαιτίας των δικών τους κενών εμποδίζουν την υγιή ανάπτυξη των παιδιών τους. Τους μεταδίδουν (με μη λεκτικούς τρόπους συνήθως) τα δικά τους μπλοκαρίσματα. Όπως ένα παιδί φοβάται να μην το εγκαταλείψουν, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο φοβάται και η μητέρα (που έχει μείνει ουσιαστικά ανώριμη) να μην εγκαταλειφθεί από το παιδί της. Η συμβιωτική σχέση έχει στηθεί. Ο ομφάλιος λώρος είναι ξανά άθικτος και ενώνει αδυσώπητα τις δύο πλευρές, οι οποίες θα τραβούν η μια την άλλη εις αεί. Τo παιδί έχει πλέον μάθει να αξιολογεί τον (από)χωρισμό ως εγκατάλειψη και καταστροφή.

Ο πατέρας δεν είναι βέβαια άμοιρος ευθυνών σε όλη αυτή τη διαδικασία.

Δέχεται αδιαμαρτύρητα την όλη κατάσταση και αντί να επέμβει διαχωρίζει συνήθως τη θέση του. Αποτραβιέται στην άκρη και αφήνει τη γυναίκα να λάβει τις δύσκολες αποφάσεις. Η κατάσταση του είναι άλλωστε γνώριμη, αφού σε μια ίδιας δομής οικογένεια μεγάλωσε κι ο ίδιος. Ούτε αυτός έχει ενηλικιωθεί. Η βρεφική πλευρά της προσωπικότητας και των δύο συζύγων ζητά επιτακτική ικανοποίηση. Δεν υπάρχει μια ώριμη σχέση ικανή για βάθος συναισθημάτων και αληθινή κατανόηση. Στο γάμο πλέον, δεν διαπραγματεύονται δύο ενήλικες. Είναι δύο μικρά παιδιά που ζουν μαζί και διεκδικούν το ένα από το άλλο υποχρεωτική ευχαρίστηση. Το αποτέλεσμα είναι οι οικονομικές διαφορές, οι τσακωμοί και η απιστία (το 92% των αντρών απατά. Και στις γυναίκες τα ποσοστά έχουν αυξηθεί, μιλάμε σήμερα για 70%).

Θεωρητικά μιλώντας, οι γονείς αποκτούν παιδιά με αρχική πρόθεση να τους προσφέρουν επαρκή κάλυψη των υλικών και συναισθηματικών τους αναγκών. Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν όμως, χρειάζεται να μειώνεται η φροντίδα και η προστασία τους προς αυτά, έτσι ώστε να δοκιμάσουν τα ίδια να φροντίσουν τον εαυτό τους. Για να το θέσουμε με ψυχαναλυτικούς όρους, πρέπει να αντικατασταθεί η αρχής της ηδονής (ευχαρίστησης) από την αρχή της πραγματικότητας. Δυστυχώς, ωριμότητα και προσκόλληση δεν ταιριάζουν. Τι γίνεται όμως στ’ αλήθεια; Οι γονείς περνούν στα παιδιά τους τα περίφημα «διπλά μηνύματα».

Τους δίνουν δηλαδή ταυτόχρονα δύο αντικρουόμενες οδηγίες! Μπορεί για παράδειγμα να παροτρύνουν από τη μια το παιδί να παντρευτεί και να τεκνοποιήσει και από την άλλη να σαμποτάρουν με κάθε μέσο όλες τις ερωτικές επιλογές του παιδιού. Θυμηθείτε τις ελληνικές ταινίες και την «αθάνατη» Ελληνίδα μάνα: «Εγώ πότε θα κρατήσω στα χέρια μου εγγονάκι?» και ταυτόχρονα «Δεν μπορώ να καταλάβω που πας και τις βρίσκεις όλες… η μια χειρότερη απ’ την άλλη!». Αυτό που στην ουσία επιθυμεί ν μητέρα είναι παράλογο και ανεδαφικό: θέλει ο γιός της να θέτει όρια σε όλους τους άλλους αλλά να παραμένει εξαρτημένος από την ίδια. Δε χρειάζεται σοφία για να αντιληφθούμε το ασύμβατο του πράγματος. Ένας άνθρωπος εκπαιδεύεται να είναι ή εξαρτημένος ή ανεξάρτητος. Δεν γίνεται να είναι υποταγμένος στη μαμά του, αλλά όχι στη γυναίκα με την οποία θα ζήσει μαζί.

Όταν λοιπόν ακούμε κάποιον να ξεστομίζει περήφανα τη φράση: «Είμαστε μια πολύ δεμένη οικογένεια», θα μπορούσαμε να διακρίνουμε κι ένα δεύτερο μήνυμα πίσω από αυτή.

Ίσως μια διευκρίνιση του τύπου: «Κανένας μας από αυτή την οικογένεια δεν είναι έτοιμος (ώριμος) να αποχωριστεί κανέναν». Η διευκρίνιση αυτή υποκρύπτει ταυτόχρονα και την απειλή ότι αν κάποιος τολμήσει να απομακρυνθεί από την οικογένεια, τότε θα στερηθεί την αγάπη και τη στοργή των υπολοίπων. Άρα κανείς δεν έχει στην ουσία την *άδεια* να οδεύσει προς την εξατομίκευση. Το οικογενειακό «δέσιμο» γίνεται αυτοσκοπός. Με ένα σχεδόν ιδεοψυχαναγκαστικό τρόπο, το «Εγώ» της οικογένειας αφιερώνεται στη διαιώνιση αυτής της σχέσης εξάρτησης. Δυστυχώς ένας σημαντικός αριθμός από αυτά τα άτομα έχει ή αποκτά τα στοιχεία της προσωπικότητας ενός καταθλιπτικά οργανωμένου ανθρώπου.

Σκεφτείτε τώρα μέχρι πια ηλικία μένουν οι νεοέλληνες και οι νεοελληνίδες κάτω από την πατρική στέγη. Βλέπουμε νέους ανθρώπους στην ηλικία των είκοσι πέντε, τριάντα ή κι τριάντα πέντε ετών να είναι προσκολλημένοι στη γονική εστία. Στην Ευρώπη το έχουν παρατηρήσει αυτό και μας ειρωνεύονται συνεχώς. Υπάρχουν μάλιστα ευρωπαϊκές χώρες, στις οποίες εάν στα τριάντα σου μένεις με τη μαμά σου, αυτό θεωρείται αυτόματα ψυχοπαθολογία. Στην Ελλάδα βέβαια το φαινόμενο αυτό είναι κοινωνικά αποδεκτό. Οι νέοι από τη μεριά τους υποστηρίζουν ότι είναι πρακτικοί οικονομικοί λόγοι αυτοί που τους εμποδίζουν να μετακομίσουν. Η αλήθεια βέβαια είναι ότι δεν μπορούν να αναλάβουν τις ευθύνες ενός ενήλικα. Οι γονείς πάλι αισθάνονται ασφάλεια που έχουν κοντά τους και υπό τον έλεγχό τους τα παιδιά τους. Δεν διακινδυνεύουν κανέναν αποχωρισμό και δεν συνταξιοδοτούνται από τον αρχικό τους ρόλο. Έτσι διατηρούν αυτή την κατάσταση όσο περισσότερο μπορούν.

Τι γίνεται τώρα όταν έρθει η ώρα για το παιδί να δημιουργήσει τη δική του οικογένεια;

Γιατί έρχεται κάποια στιγμή (σε μια φάση έντονης αμφιθυμίας συνήθως) για όλους αυτούς τους ανώριμους άντρες και γυναίκες, που αποφασίζουν να παντρευτούν. Ο γάμος αυτός βέβαια δεν έχει τις προϋποθέσεις για να στεριώσει σωστά. Οι δύο σύζυγοι χαμένοι στα δικά τους προβλήματα είναι ανίκανοι να εδραιώσουν μια αληθινή και βαθιά συντροφική σχέση. Σύντομα αρχίζουν τα προβλήματα. Η μόνη διέξοδος που βρίσκουν τα ζευγάρια είναι η απόκτηση τέκνων. Τα παιδιά σαν από μηχανής θεοί, έρχονται να δώσουν (παροδικά) τη λύση στη λιμνασμένη και άχαρη σχέση των γονιών τους. Συμβολικά, η γέννησή τους μειώνει το άγχος του θανάτου των γονιών. Ο νέος πατέρας και η νέα μητέρα έχουν τώρα κάτι για να απασχολούνται (και μάλιστα full time) αντί να πρέπει να διαπραγματευτούν την προβληματική τους σχέση. Φυσικά τα προβλήματα δεν έχουν λυθεί, αλλά έχουν μετατεθεί στο μακρινό μέλλον.

Με την απόκτηση των παιδιών φαίνεται πλέον σε όλη της την έκταση η κακή εκπαίδευση που έχουν λάβει οι γονείς από την πρώτη τους οικογένεια. Πρώτα απ’ όλα τους είναι αδύνατο να αποκολληθούν από αυτή και να δοθούν ψυχή τε και σώματι στη νέα δική τους οικογένεια. Πολλοί δεν μπορούν καν να ξεχωρίσουν σε ποια οικογένεια πραγματικά ανήκουν. Συχνά ο/η σύντροφος φαντάζει σαν αντίπαλος (είναι ο «ξένος») και δεν υπάρχει εμπιστοσύνη παρά μόνον για την παλιά καλή οικογένεια. Το δεμένο με την παλαιά οικογένεια μέλος αποδίδει τους «δαίμονες» στη νέα του οικογένεια. Σαν τον κακοποιημένο που, μόλις βρει ευκαιρία, θα κακοποίηση και καραδοκεί να εφαρμόσει τη γνώριμη σε εκείνον συμπεριφορά. Οι παππούδες και οι γιαγιάδες αγιοποιούνται. Επειδή αποπλανητικά τόσα χρόνια έχτιζαν εξαρτητική σχέση με το παιδί τους, αυτό νιώθει ότι με τον γάμο του τους πρόδωσε. Αιτία της «προδοσίας» βαφτίζεται ο/ή σύζυγος. Έτσι προκύπτουν οι γνωστές εχθρικές διαθέσεις έναντι εκείνου που τους «έκλεψε» από τη μητρική/πατρική αγκαλιά (θυμηθείτε τη σχέση νύφης – πεθεράς).

Με τη σειρά τους λοιπόν οι νέοι γονείς θα αναπαράγουν το γνώριμο σε αυτούς πρότυπο.

Θα φροντίσουν τα παιδιά τους να μην απελευθερωθούν ποτέ συναισθηματικά από αυτούς. Η νέα γενιά θα φοβάται με τη σειρά της οποιαδήποτε αποστασιοποίηση από τη γονική εστία. Τα «δεμένα πρωταρχικά τρίγωνα» θα συνεχίσουν να υπάρχουν και τα παιδιά θα εκδηλώνουν θυμό για το δήθεν βίαιο απογαλακτισμό τους. Θα προτιμούσαν να παραμείνουν αιωνίως προσκολλημένα στους γονείς τους.

Όταν έρθει η ώρα λοιπόν να αλλάξουν ρόλους και να γίνουν σύζυγοι, εραστές και γονείς οι ίδιοι, το σύστημα καταρρέει! Το μοντέλο επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά. Ανώριμοι γονείς αναθρέφουν ανώριμα παιδιά. Γενεές ολόκληρες ταλαιπωρούνται και υποφέρουν σκληρά στην Ελλάδα από αυτή την πραγματικότητα. Τώρα όμως ξέρουμε τι μας συμβαίνει. Η επιλογή είναι πλέον δική μας.

Aπόσπασμα απο το  βιβλίο του ψυχαναλυτικού θεραπευτή Τρύφωνα Ζαχαριάδη   «Ποιος εκπαιδεύει συναισθηματικά ποιον” εκδόσεις Αρμός

Πηγή : http://mikropragmata.lifo.gr/guest_posts/

Αυτά που συμβαίνουν σε εσένα χωρίς εσένα

Συμβαίνουν διάφορα γύρω σου, αλλά όχι σε εσένα. Δεν σκέφτηκες ή επέλεξες να μην ασχοληθείς, καθώς είχες να ασχοληθείς με αυτά που εσένα διακινούν και αυτά δεν είναι καθόλου λίγα. Κάποια στιγμή έρχεται που κάτι από όλα αυτά που συμβαίνουν γύρω σου ακουμπά και εσένα. Δεν το περίμενες ποτέ ή επέλεξες ότι μόνο όταν σε αφορά κάτι θα ασχοληθείς. Προσγειώνεσαι απότομα ενθυμούμενος ότι κάτι δεν πάει καλά στον τρόπο που λειτουργούν τα πράγματα γύρω σου. Το ήξερες βέβαια δεν είναι ότι έπεσες από τα σύννεφα. Απλώς αυτό ήταν κάτι μακρινό. Δεν ήταν μέρος της δικής σου καθημερινότητας ή και να ήταν εσύ επέλεγες να μην τα προσλαμβάνεις. Μπορεί και να νόμιζες ότι λόγω της στάσης που είχες εσύ κρατήσει, δε σε άγγιζε η δυσλειτουργία του περιβάλλοντος. Αναρωτιέσαι μήπως έχεις φταίξει σε κάτι και συμπεραίνεις ότι όχι, εσύ λειτουργείς σωστά, δεν προκαλείς, δεν ενοχλείς, δεν, δεν ,δεν. Εύλογα συλλογίζεσαι ότι φταίνε οι άλλοι, το σύστημα, το κράτος, το δημόσιο, η νοοτροπία και τα λοιπά. Συνέβη κάτι που ενώ δεν είχες καμία συμμετοχή στη δημιουργία του, αυτό σε ακούμπησε. Αρχίζεις και νιώθεις θυμό ότι αδικείσαι. Μπαίνεις και εσύ στη μεγάλη ομάδα των ανθρώπων που έχουν ακουμπήσει με άσχημο τρόπο αυτά που συμβαίνουν γύρω σου, αλλά μέχρι πρότινος όχι σε εσένα. Εσύ που πάντα ήσουν υπεράνω τέτοιων καταστάσεων. Μπορεί και να νόμιζες ότι αυτοί οι λίγοι που ασχολούνται είναι κάπως γραφικοί ή αντιδραστικοί ή αδύναμοι ή έχουν απωθημένα από αλλού. Μα καλά γιατί συμβαίνουν τόσο παράλογα πράγματα σκέφτεσαι. Δεν μπορεί να γίνει κάτι πρακτικό για να λυθούν? Θυμώνεις που δεν υπάρχει αυτή η επιλογή. Μα εσύ που τα είχες όλα τακτοποιημένα και τα θέματα σου ρυθμισμένα. Εσύ μπορείς και τα ρυθμίζεις. Ήσουν καλά και αρμονικά και έρχεται το απ’ έξω και σε αναστατώνει.

Το απ’ έξω που απαξίωσες να ρυθμίσεις.

Τώρα τι θα κάνεις, θα τσαλακώσεις κάπως το ταμπεραμέντο σου προσπαθώντας να μπαλώσεις όπως όπως την κατάσταση, όπως κάνουν οι άλλοι. Για να συνεχίζεις μετά να ασχολείσαι ξανά κατ’ αποκλειστικότητα με τα πολλά δικά σου που σε αφορούν. Άλλωστε τι θα μπορούσες να κάνεις εσύ για όλα τα άλλα που συμβαίνουν. Είναι μάταιο θα πεις, θα χάσεις το χρόνο σου. Είναι δουλειά σου εσένα να λύνεις τέτοια προβλήματα? Έχεις ήδη τόσες σημαντικές υποχρεώσεις στη δική σου ζωή να ασχοληθείς. Άλλοι υποτίθεται ότι πρέπει να ασχολούνται με αυτά. Και δεν την κάνουν και πολύ σωστά τη δουλειά τους απ’ ό,τι φαίνεται. Τι προσδοκίες πρέπει δηλαδή να έχεις από τον εαυτό σου. Πρέπει και αυτό εσύ να το ελέγξεις? Πρέπει να ασχοληθείς με το πώς θα σταματήσουν να συμβαίνουν αυτά που συμβαίνουν?

Η ενασχόληση με τα θέματα του συνόλου επιφέρει έμμεσα όφελος και σε εσένα. Ελλείψει άλλου κινήτρου κάπου μένει να δεις ότι το Εμείς εξασφαλίζει και το Εγώ. Δεν περιλαμβάνει όμως άμεση ανταμοιβή συνήθως. Γνωρίζεις πώς είναι αυτό έτσι δεν είναι? Μεγάλωσες άλλωστε και έμαθες. Κάποιος το ονόμασε αρχή της πραγματικότητας. Ότι δηλαδή μαθαίνω να ανέχομαι τη μη ύπαρξη άμεσης ανταμοιβής με σκοπό την επίτευξη μακροπρόθεσμης ανταμοιβής. Το έμαθες εσύ διότι κόπιασες για κάποια πράγματα στη ζωή σου. Έκανες οικονομίες για παράδειγμα και απέκτησες κάτι που ήθελες. Σπούδαζες/δούλευες επί χρόνια και πέτυχες στόχους. Ε λοιπόν ίσως σε ξεβολεύει αυτό, αλλά δε φαίνεται να είναι αρκετό. Φαίνεται ότι πρέπει να κάνεις ένα βήμα πάρα πέρα, διότι η στάση σου αυτή αφορούσε μόνο εσένα. Όμως δε ζεις μόνος σου. Ζεις σε ένα σύνολο το οποίο για να λειτουργήσει αρμονικά όπως θα ήθελες, χρειάζεται και πάλι να δράσεις μακροπρόθεσμα, αλλά μαζί με άλλους. Η δράση αυτή νομίζεις ότι σου στερεί πράγματα από το ατομικό σου διακύβευμα, είναι όμως πραγματικά έτσι?

Και τι θα μπορούσες να κάνεις άραγε. Δε φαίνεται να υπάρχουν δράσεις με ορατά αποτελέσματα σύντομα. Μα ακριβώς εδώ δε χρειάζεται να έχεις αυτές τις προσδοκίες σε μια φαινομενικά αδύνατη κατάσταση. Θα μπορούσες να ξεκινήσεις από το ελάχιστο. Μια μικρή χειρονομία εκεί, μια μικρή πράξη εδώ, μια μικρή συμμετοχή λίγο πιο πέρα. Η προσδοκία είναι οτι το κάτι είναι καλύτερο από το τίποτα. Και κάποτε κάποτε θα έρχονται και μεγαλύτερες προκλήσεις, όπου θα καλείσαι να λάβεις θέση για πράγματα που αφορούν τους πολλούς. Σε δημοκρατία ζεις έτσι δεν είναι? Εντάξει δε φαίνεται ότι μπορείς να κάνεις τη διαφορά, αλλά το κριτήριο της μακροπρόθεσμης ανταμοιβής μπορεί να σε οδηγήσει.

Είναι κατανοητό ότι φοβάσαι. Φοβάσαι ότι αν πας να κάνεις κάτι θα υποστείς συνέπειες κι έτσι κρατιέσαι απαθής. Μη χάσεις και αυτά που έχεις. Ένα κομμάτι σου καταλαβαίνει μέσω της εμπειρίας ότι το αντίπαλο δέος, αυτό που σε τελική ανάλυση συντηρεί το καθεστώς όπου συμβαίνουν αρνητικά πράγματα γύρω σου – πλέον και σε σένα -, είναι πανίσχυρο. Τι μπορείς να κάνεις? Το λιοντάρι δεν το προκαλούμε, κρυβόμαστε από αυτό. Είναι σεβαστό ότι δεν μπορεί να σου ζητηθεί αυτό. Να το ξέρεις όμως, να έχεις επίγνωση, όταν κάποια στιγμή το λιοντάρι σε πάρει χαμπάρι. Η γκρίνια εκ των υστέρων πέφτει στο κενό. Δέξου το με το κεφάλι ψηλά.

Βέβαια υπάρχει και η εξής μικρή λεπτομέρεια που ενδεχομένως να είναι σημαντική. Το λιοντάρι μπορεί να είναι ανίκητο στο ένας προς έναν, δεν έχει όμως ελπίδες εναντίον μιας αγέλης. Εσύ που μέχρι τώρα κοιτούσες τον εαυτό σου, δεν έχεις δίαυλο με ομάδα. Αν είσαι μέλος μιας ομάδας, οι ελπίδες σου να φέρεις αποτέλεσμα και να μη σου συμβαίνουν αυτά που δε θέλεις να συμβαίνουν μεγαλώνουν εντυπωσιακά. Η ισχύς εν τη ενώσει. Άρα να κάτι που θα μπορούσες να κάνεις. Θες να μάθεις και το πώς θα το κάνεις αυτό? Ψάξου λίγο, ποιοι είναι και πού είναι αυτοί που έχουν κοινούς σκοπούς με σένα, δε γίνεται όλα να σου δίνονται στο χέρι. Υπάρχουν δυνατότητες να ψάξει κανείς αυτό που θέλει σήμερα, πολύ περισσότερο απ’ ότι στο παρελθόν. Νομίζω ότι καταλαβαίνεις.

Σε όλα αυτά μπορείς να δώσεις την απάντηση που ξέρεις πολύ καλά και είναι : «Άσε μας ρε φίλε, τι ιστορίες μας τσαμπουνάς τώρα, την πάρτη μου θα κοιτάξω εγώ, αλλιώς θα με φάνε. Να κάτσω εγώ με το σταυρό στο χέρι και να μη βάλω το δάχτυλο στο μέλι. Στάχτη να γίνουν όλα τι με νοιάζει εμένανε». Ή πιο εκλεπτυσμένα : «Δεν πιστεύω ότι μπορεί να αλλάξει τίποτα και ο αλτρουισμός είναι ύποπτος. Αυτά με τα οποία ασχολούμαι έχουν τεράστια σημασία για μένα και δεν έχω χώρο και χρόνο για το παραμικρό».

Μπορείς να δώσεις την απάντηση αυτή, όπως άλλωστε τη δίνεις χρόνια τώρα. Όμως στέρησέ μας από τις φωνασκίες σου, από τη γκρίνια σου, από τις μεγαλοστομίες σου, από την παντογνωσία σου και την κομπορρημοσύνη σου. Δεν ασχολήθηκες, δεν έλαβες. Grow up and accept it.

Πολιτικές απορριμμάτων για βραβείο ή για τα… σκουπίδια;

Σε όλες τις πολιτισμένες χώρες του κόσμου ο κάθε πολίτης, το κάθε νοικοκυριό διαχειρίζεται στο σπίτι του τα σκουπίδια.

Σε κάθε σπίτι υπάρχουν 3-5 κάδοι με διαφορετικό χρώμα για χαρτιά, πλαστικά, γυαλιά, αλουμίνιο, υπολείμματα φαγητού. Για κάθε κάδο με υλικά ανακυκλούμενα ο πολίτης κερδίζει χρήματα και πληρώνει μόνο για τον μικρό συνήθως κάδο όπου τοποθετεί τα υπολείμματα φαγητού (όταν και αυτά δεν κομποστοποιούνται από τον ίδιο )

Αντίθετα, αν πετάξει κάποιος σκουπίδια σε λάθος κάδο, πληρώνει πρόστιμο.

Στη χώρα μας, η ανακύκλωση έχει ανατεθεί σε διάφορες εταιρείες που κερδίζουν -από ό,τι λέγεται- πάρα πολλά χρήματα, χωρίς μέρος του κέρδους αυτού να μεταφέρεται στον πολίτη. Γι’ αυτό και εκείνος αδιαφορεί και οι μπλε κάδοι «ανακύκλωσης» είναι συνήθως γεμάτοι με κοινά σκουπίδια. Η έλλειψη κινήτρου (αλλά και τιμωρίας) για την ανακύκλωση στο σπίτι, οδηγεί στη διατήρηση πρακτικών και νοοτροπιών στη διαχείριση απορριμμάτων που δεν μας τιμούν σαν χώρα!

Παρόλη τη διαφημιζόμενη αύξηση της ανακύκλωσης στην Ελλάδα το ποσοστό αυτό σε σχέση με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες είναι τραγικά χαμηλό. Γι’ αυτό και συνεχίζουμε να έχουμε ανάγκη τους χώρους Υγειονομικής Ταφής ( ΧΥΤΑ/ΧΥΤΥ ) που ουσιαστικά έχουν εξαλειφθεί σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες

Η λεγόμενη «γραμμική οικονομία», που μεταφράζεται σε «αγορά, κατανάλωση και πέταμα», στην Ευρωπαϊκή Ενωση έχει αντικατασταθεί με των «κυκλική οικονομία», που σημαίνει ότι η αξία των προϊόντων και των υλικών, διατηρείται όσον το δυνατόν περισσότερο. Τα «υπολείμματα» μετατρέπονται σε πηγή κέρδους με την παραγωγή ανακυκλώσιμης ενέργειας.

21_05_20170630_tk_17421498773344
Στην Ελλάδα, για κάποιον περίεργο λόγο, δεν ασχολείται κανείς με τις καινούργιες αυτές τεχνολογίες διαχείρισης των απορριμμάτων (Konstantinos Tsakalidis / SOOC)

Σε όλες σχεδόν τις αναπτυγμένες χώρες της Αμερικής, Ευρώπης και Ασίας, τα σκουπίδια μετά την ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση των περισσότερων ανακυκλούμενων υλικών, οδηγούνται σε εργοστάσια καύσης και παραγωγής ενέργειας που βρίσκονται μέσα στη πόλη, δίπλα σε σχολεία και πάρκα αναψυχής. Η σύγχρονη τεχνολογία των τελευταίων ετών όχι μόνο έχει εξαλείψει τους κινδύνους από τη θερμική κατεργασία των υπολειμμάτων αλλά και αποτελεί πηγή φτηνής και «καθαρής» ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας για κάθε πόλη.

Στην Ελλάδα, για κάποιον περίεργο λόγο, δεν ασχολείται κανείς με τις καινούργιες αυτές τεχνολογίες διαχείρισης των απορριμμάτων αλλά επιμένουμε στην καταστροφική για το περιβάλλον και την υγεία των ανθρώπων, απαρχαιωμένη και απαγορευμένη πλέον στην Ευρώπη, ταφή των υπολειμμάτων και σκουπιδιών σε ΧΥΤΑ /ΧΥΤΥ.

Ενα θέμα που αγγίζει όλους μας, αντί να είναι υπεράνω πολιτικών κομμάτων, αποτελεί τα τελευταία χρόνια πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης. Οι κάτοικοι που θα οργανωθούν και θα αντισταθούν καλύτερα στους δρόμους κερδίζουν, όπως έγινε στον πρόσφατο σχεδιασμό ΧΥΤΥ / ΧΥΤΑ στην Κερατέα. Οι κάτοικοι Γραμματικού και Δήμου Μαραθώνα που είναι λιγότεροι, φαίνεται ότι δεν μπορούν να σταματήσουν την βέβαιη και προφανή καταστροφή της θάλασσας του Ευβοϊκού (μια και η απόσταση των ΧΥΤΥ από το νερό είναι λιγότερο από 2 χιλιόμετρα) αλλά και του εδάφους και του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα της Ανατολικής Αττικής. Η περιβαλλοντική καταστροφή της Δυτικής Αττικής από τα ΧΥΤΑ/ΧΥΤΥ στη Φυλή φαίνεται ότι δεν έχει συγκινήσει καμιά κυβέρνηση και αυτοδιοικητική αρχή των τελευταίων 20 ετών.

Το ενδιαφέρον είναι ότι ακόμα και οι πιο μαχητικοί εναντίον της περιβαλλοντικής καταστροφής της Φυλής ή της μελλοντικής καταστροφής στο Γραμματικό έχουν μπερδέψει την παλαιότερη τεχνολογία της απλής καύσης των σκουπιδιών, που είχε αρνητική για την υγεία παραγωγή διοξινών και άλλων τοξικών αερίων, με τις σημερινές μονάδες που παράγουν ενέργεια από την πυρόλυση των σκουπιδιών και περιορίζουν με υπερσύγχρονη τεχνολογία την εκπομπή βλαπτικών για την υγεία ρύπων. Πολλοί από αυτούς τους πραγματικούς αγωνιστές για την βελτίωση της πραγματικότητας στη Φυλή και το Γραμματικό χρησιμοποιούν πολιτικά επιχειρήματα του τύπου «οι ιδιώτες», το «ιδιωτικό κέρδος» όταν αναφέρεται κάποιος στη σύγχρονη αντίληψη «Σκουπίδια για Ενέργεια» (Waste to Energy ).

Ενώ τα ΧΥΤΑ/ ΧΥΤΥ θα μπορούσαν προοδευτικά να εξαλειφθούν και από την Ελλάδα, η νοοτροπία ακόμα και εκείνων που ασχολούνται ανιδιοτελώς με τον περιορισμό των βλαπτικών επιπτώσεων τους στην υγεία των ανθρώπων και την καταστροφή του εδάφους και της ατμόσφαιρας από την παρουσία τους, παραμένει σε παλαιές και επιστημονικά αβάσιμες απόψεις

Το παράδειγμα της Εσθονίας

Στην Εσθονία, μια νεόκοπη ευρωπαϊκή χώρα, ξεκίνησε το 2013 η πρώτη κρατική μονάδα πυρόλυσης των σκουπιδιών και παραγωγής ενέργειας. Το 2015, στην κρατική αυτή μονάδα κάηκαν 245.000 τόνοι από τους συνολικά 395.000 τόνους σκουπιδιών όλης της χώρας. Επειδή τα υπόλοιπα σκουπίδια ανακυκλώθηκαν και ο καυστήρας του εργοστασίου έπρεπε να λειτουργεί συνεχώς, η Εσθονία έκανε εισαγωγή 56.000 τόνων σκουπιδιών, κυρίως από τη Φινλανδία και την Ιρλανδία!

Σημειώνω ότι η Εσθονία, στα περίφημα τεστ της PISA για τους μαθητές του Γυμνασίου, κατετάγη το 2015 τρίτη στον κόσμο μετά την Σιγκαπούρη και την Ιαπωνία

Επιπλέον, στην Εσθονία όλοι οι κάτοικοι έχουν ιατροφαρμακευτική ασφάλιση, δωρεάν εκπαίδευση και την πιο μακρόχρονη πληρωμένη απουσία μητρότητας. Το 2005 η Εσθονία, που αποσχίστηκε από την Σοβιετική -ρωσική κυριαρχία μόλις το 1991, ήταν η πρώτη χώρα που καθιέρωσε να γίνονται οι γενικές εκλογές ηλεκτρονικά, μέσω Internet!

Ίσως έτσι εξηγείται πώς και στη διαχείριση των σκουπιδιών είναι από τα καλύτερα παραδείγματα στην Ευρώπη.

Σύμφωνα με τα επίσημα ευρωπαϊκά στοιχεία η Ελλάδα οδηγεί για ταφή το 81% των σκουπιδιών της, ενώ η Εσθονία λιγότερο από 5%.

1280px-Iru_power_plant
Το εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας με πρώτη ύλη… τα σκουπίδια στο Ταλίν της Εσθονίας

Φαίνεται ότι το «πολιτικό κόστος» για το τόσο σοβαρό θέμα υγείας και ποιότητας της ζωής όλων μας θεωρείται μικρό ενώ το πολιτικό όφελος από την συνεχιζόμενη εδώ και δεκαετίες απαγορευμένη για τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά κράτη διαχείριση των απορριμμάτων μεγάλο.

Επειδή από ό,τι ακούγεται «λεφτά υπάρχουν», από τη σημερινή απαράδεκτη διαχείριση των απορριμμάτων στην Ελλάδα θα μπορούσαμε σχετικά εύκολα να είχαμε προχωρήσει στις σύγχρονες ευρωπαϊκές οδηγίες για «κυκλική οικονομία» που πραγματοποιείται με τις σύγχρονες τεχνολογίες οι οποίες μετατρέπουν τα «σκουπίδια σε ενέργεια».

Συγκεκριμένα, σε όλες τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, από τις μεγαλύτερες ( π.χ. Γερμανία ) μέχρι και τις μικρότερες (π.χ. Λιθουανία), μετά την πρόληψη και ανακύκλωση που ξεκινάει από το σπίτι, τα σκουπίδια οδηγούνται σε σύγχρονα εργοστάσια, με εντυπωσιακή -πολλές φορές- αρχιτεκτονική που μετατρέπουν την καύση τους σε ενέργεια (ηλεκτρική, θερμότητα, βιοαέριο ). Τα εργοστάσια αυτά είναι μέσα στις πόλεις, δίπλα σε σχολεία και πάρκα διότι απλούστατα η σύγχρονη τεχνολογία δεν επιτρέπει την μόλυνση της ατμόσφαιρας αλλά αντίθετα προσφέρει άφθονη «καθαρή» ενέργεια στους κατοίκους των πόλεων.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση σαφώς στηρίζει τη μετατροπή των υπολειμμάτων των σκουπιδιών σε ενέργεια, δηλαδή ηλεκτρισμό, θέρμανση και βιοαέριο κίνησης των αυτοκινήτων και όχι την ταφή των επεξεργασμένων ή μη υπολειμμάτων σε χώρους ΧΥΤΥ / ΧΥΤΑ. Το έργο δημιουργίας ΧΥΤΥ στο Γραμματικό έχει «απενταχθεί» από την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση αλλά συνεχίζεται με εθνικούς πόρους!

Η αδιαφορία της χώρας μας, που παραμένει στην τελευταία θέση της Ευρώπης από πλευράς ορθής, σύγχρονης διαχείρισης των απορριμμάτων, είναι εντυπωσιακή και αναφέρεται σε πολλές σύγχρονες επιστημονικές δημοσιεύσεις (Malinauskaite J et al Energy 2017;141:2013-2044).

Μήπως είναι καιρός να συμμορφωθούμε άμεσα με τις βέλτιστες πρακτικές διαχείρισης των απορριμμάτων στην Ευρώπη πριν θρηνήσουμε μια ακόμη περιβαλλοντική καταστροφή και επιβάρυνση της υγείας στους κατοίκους της Ανατολικής Αττικής, όπως εκείνη που ήδη έχει συντελεστεί στη Δυτική Αττική;

Μήπως πρέπει τη διαχείριση των απορριμμάτων να τη δούμε έξω από τις πολιτικές διενέξεις και ιδεοληψίες μας;

Στην Ευρωπαϊκή Ενωση, όπως και στις περισσότερες αναπτυγμένες χώρες, δεν υπάρχει πια το σύνδρομο NIMBY ( Not In My Backyard ) που επικρατεί στην χώρα μας. Η κεντρική αλλά και η περιφερειακή και δημοτική διοίκηση έχει πεισθεί και έχει πείσει τον κόσμο ότι η σύγχρονη τεχνολογία στη διαχείριση των αποβλήτων δεν είναι απλώς η καύση και ο περιορισμός της ανάγκης για μεγάλους χώρους ταφής αποβλήτων και υπολειμμάτων ( ΧΥΤΑ/ΧΥΤΥ ) αλλά κυρίως η σύγχρονη παραγωγή ηλεκτρισμού, θερμότητας, βιοενέργειας που επιστρέφει στον κάθε πολίτη ως κέρδος απέναντι στις ενεργειακές του ανάγκες σαν άτομο και σαν οικογένεια χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η υγεία του και το περιβάλλον που κατοικεί (όπως γίνεται με τους απαρχαιωμένους τρόπους με τους οποίους η Ελλάδα επιμένει να διαχειρίζεται τα σκουπίδια της).

Παρόλη την προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ενωσης να στραφεί η διαχείριση των σκουπιδιών σε σύγχρονες μονάδες «σκουπίδια για ενέργεια» (waste to energy) η Ελλάδα έχει το μεγαλύτερο ποσοστό ΧΥΤΑ-ΧΥΤΥ στην Ευρώπη και κανένα σύγχρονο εργοστάσιο για την παραγωγή ενέργειας από τα σκουπίδια.

Είναι ενδιαφέρον ότι η Ελλάδα, που έχει ένα από το μικρότερα ΑΕΠ της Ευρώπης, παράγει αναλογικά τα περισσότερα σκουπίδια, περισσότερα από όλα τα κράτη με μεγαλύτερο ΑΕΠ.

Ο Δημήτρης Λινός, M.D., Ph.D είναι καθηγητής Χειρουργικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών

Πηγή : Πολιτικές απορριμμάτων για βραβείο ή για τα… σκουπίδια;

Χαλίφης στη θέση του χαλίφη

Χρειάστηκε να πιαστεί επ’ αυτοφώρω στην κάμερα ο χαλίφης στη θέση του χαλίφη  για να ανακαλύψουν ξανά την Αμερική ορισμένοι. Με περίσσεια υποκρίσιας και έντονο έλλειμμα μνήμης, μερίδα των θεατών εξανίσταται όψιμα στα τεκταινόμενα ανακαλύπτοντας σαπίλα, διαφθορά, πολιτικοποίηση του ποδοσφαίρου ακόμη και μαφία. Βέβαια τις προηγούμενες δεκαετίες το ποδόσφαιρο ήταν ολοκάθαρο και απολιτίκ. Να θυμηθεί κανείς τα κουμπούρια πασίγνωστου πάλαι ποτέ προέδρου μεγάλης αθηναικής ομάδας? Να θυμηθεί τις φωτιές σε φούρνους διαιτητών, τους οπαδικούς στρατούς, τις συνομιλίες με «θείους», ποιοί εκλέχτηκαν δήμαρχος και δημοτικός σύμβουλος σε πόλη με μεγάλο λιμάνι? Και η αναφορά σχετικών περιστατικών θα χρειαζόταν βιβλίο αν ο σκοπός ήταν αυτός. Όμως όχι όλα αυτά δεν αποδεικνύονταν στην καλύτερη περίπτωση, συνωμοσίες στη χειρότερη. Διότι κάποιοι ήταν master, ενώ κάποιοι άλλοι disaster.

Το ζήτημα του βασανισμένου αυτού αθλήματος που λέγεται ποδόσφαιρο σε κάποιες πλευρές του δε διαφέρει πολύ από μια σειρά άλλων διαχρονικών κοινωνικοπολιτικών προβλημάτων. Δε διαφέρει ως προς τη στάση των πολιτών απέναντι σε αυτά. Αρκετοί ξέρουν καλά τι συμβαίνει γιατί έχουν επαρκή κρίση, αλλά δε μιλάνε είτε για αυτοπροστασία, είτε γιατι το straight forward βλάπτει τις δημόσιες σχέσεις. Πολλοί άλλοι δυστυχώς ακόμη δεν έχουν καταλάβει τι συμβαίνει και ταλαντευονται σε αυταπάτες οπαδισμού, κομματικοποίησης, ποιός φταίει περισσότερο από τον άλλον κ.α. Τις τελευταίες δεκαετίες έχουν σκάσει τόσα και τόσα σκάνδαλα στη χώρα (με πιο πρόσφατο της Novartis) που τελικά δεν τα έκανε κανείς, έγιναν ως δια μαγείας. Και βέβαια η συντριπτική πλειοψηφία ποτέ δε θα κάνει κάτι για να αλλάξει κάτι. Λες και το κράτος με τους τρεις πυλώνες εξουσίας του (νομοθετική, εκτελεστική, δικαστική) δεν είναι οι πολίτες του αλλά κάτι ξέχωρο, από το οποίο ή περιμένουμε να επιληφθεί ή όχι.

Η συνεχιζόμενη απουσία ενηλικίωσης δεν μπορεί παρά να επιφέρει τίμημα. Η συνεχιζόμενη μη αλλαγή στάσης θα φέρνει επανειλλημένα μπροστά μας τις συνέπειες των κοινών μυστικών.

 

Τα likes, οι selfies και ξανά στο ίδιο έργο θεατές

Αναδημοσίευση ενός παλιότερου κειμένου

Οι τελευταίες εξελίξεις από το καλοκαίρι κι έπειτα ήταν σαφώς ακόμη ένα χτύπημα για πολύ κόσμο. Ειδικά για μια περίοδο 2-3 εβδομάδων τον Ιούλιο έχω την εντύπωση ότι οι ατομικές πνευματικές και ψυχικές άμυνες μεγάλης μερίδας του κόσμου δοκιμάστηκαν σκληρά στο πλαίσιο αρχικά μιας συντονισμένης εκστρατείας φόβου και στη συνέχεια μιας ανώμαλης προσγείωσης σε μια σκληρή και επαναλαμβανόμενα απογοητευτική πραγματικότητα. Και η πραγματικότητα αυτή ανέδειξε για πολλοστή φορά το καταθλιπτικό συμπέρασμα ότι σε αυτή τη χώρα δεν υπάρχει λογική. Γιατί η λογική δέχεται σκληρή δοκιμασία όταν το αποτέλεσμα ενός (ήδη παράλογου) δημοψηφίσματος οδηγεί ακριβώς στην αντίθετη πολιτική απόφαση. Οι προεκτάσεις του γεγονότος αυτού είναι περισσότερες, όμως θα πρέπει να αρκεστούμε στο «ο νοών νοήτω».

Πλέον ο κόσμος καλείται να ξαναψηφίσει σε μια εκλογική διαδικασία χωρίς ουσία καθώς οι πρόσφατες εξελίξεις έχουν δείξει ότι το κόμμα που θα πλειοψηφήσει δεν θα κυβερνήσει, αλλά θα συγκυβερνήσει για να εφαρμόσει πολιτικές ήδη γνωστές. Ξανά παρόμοιες προεκτάσεις.

Και παρά την ευνοική συγκυρία της καλοκαιρινής ραστώνης, ο νεοέλληνας δε δείχνει να ωφελήθηκε πολύ. Αντιθέτως η πεποίθηση ότι το πνεύμα της πλειοψηφίας του κόσμου βρίσκεται σε πολυετή ραστώνη, ποτέ δε φαινόταν ισχυρότερη. Από τη μια ζουν και βασιλεύουν χρονίζουσες παθογένειες όπως η έλλειψη σεβασμού για το συνάνθρωπο, η έλλειψη παιδείας, η ματαιοδοξία, ο ατομικισμός, ο ωχαδερφισμός, η κουτοπονηριά, η υποκρισία και πολλές άλλες. Από την άλλη, αν υπάρχει μια υποθετικά αυξανόμενη μάζα πληθυσμού που κάπως ευαισθητοποιημένη, προσπαθεί να ξεφύγει από τα προηγούμενα, δεν έχει βρει δυστυχώς τρόπο να εκφραστεί. Επικρατούν μηχανισμοί άμυνας που προσφέρουν αποφυγή της φόρτισης που προκαλεί η παρακμή της χώρας τούτης. Τυπικά παραδείγματα ο στρουθοκαμηλισμός, κυνισμός, το κυνικό χιούμορ και η αδιαφορία για τα κοινά.

Ο κόσμος σήμερα περνάει σημαντικό μέρος του χρόνου του στο virtual κόσμο των social media «ποστάροντας» επί παντός επιστητού, καθόλου συχνά δυστυχώς επί πραγματικά σημαντικών θεμάτων. Και ποιος καθορίζει τι είναι πραγματικά σημαντικό θα ρωτήσει εύλογα κανείς. Ζούμε σε μια εποχή που το να υποστηρίξει κανείς ότι οι αρχές/αξίες είναι ό,τι πιο σημαντικό στη ζωή δε χρήζει γενικής παραδοχής, αλλά και όποτε χρήζει ξεχνιέται άνετα στο μύλο μιας αλλοτριωμένης καθημερινότητας. Ο κόσμος δεν απολαμβάνει στοιχειωδών πολιτισμικών κατακτήσεων όπως κατάλληλης παιδείας, λειτουργικού σύστηματος υγείας παντού, δικαιοσύνης, αξιοκρατίας, αξιοπρέπειας, εργασίας, κοινωνικής ασφάλειας, οργάνωσης κράτους κ.α.. και παρ’ όλ’ αυτά αναλώνεται εκτός από την all time classic πατροπαράδοτη γκρίνια σε διαδικτυακούς διαγωνισμούς συλλογής «likes», μέσω διανοουμενίστικων σοβαροφανών «αναλύσεων», εξυπνακισμών και αστεισμών που ναι προσφέρουν λίγο γέλιο μεν, καμία πραγματική αλλαγή δε.

Εκτός και αν δε χρειάζεται αλλαγή η κοινωνία τούτη βρε αδερφέ! Τι κάθεσαι και ασχολείσαι τώρα εσύ με τέτοια πράγματα. Τι πιο εύκολο να συνεχίσουμε να κυκλοφορούμε καλοντυμένοι και με τις μάσκες (selfies?) ανανεωμένες εντός και εκτός των κινητών και ακίνητων «αξιοζήλευτων» κεκτημένων μας, απενεργοποιώντας τις αισθήσεις μας στο τοξικό έξω και αγνοώντας περιχαρείς το ταλαιπωρημένο μέσα…

world apathy

Ισχύει? Απόδειξη

Acceptance without proof is the fundamental characteristic

science replaces private prejudice

People wrap themselves in their beliefs

In order to disprove the assertion that

Deviner avant de démontrer! Ai-je besoin

Το θέμα της επιστημονικής αποδειξιμότητας (provability) ή μη πεποιθήσεων, θεωριών, ερμηνειών, κλινικών παρατηρήσεων, γεγονότων αποτελεί κατά τη γνώμη μου ένα πολύ ενδιαφέρον φαινόμενο και υποψήφιο για το fallacy που ονομάζεται black or white thinking.

Από τη μια πλευρά είναι δεδομένο οτι η επιστημονική απόδειξη/επιβεβαίωση είναι μείζονος σημασίας και αναγκαία προυπόθεση για την ίδια την εξέλιξη του ανθρώπινου είδους. Στην ιατρική για παράδειγμα το να βρεις οτι το Α προκαλεί το Β με επιστημονικά δεδομένα δίνει τη δυνατότητα να προχωρήσεις στην ανεύρεση θεραπείας για το Α ώστε να μην προκαλεί το Β (βέβαια έχει εντοπιστεί και αναδειχθεί από μερίδα της επιστημονικής κοινότητας διαβλητότητα στη μεθοδολογία ορισμένων ερευνών, με αποτέλεσμα την αμφισβήτηση των αποδεικτικών στοιχείων και ενίοτε της αξιοπιστίας τους). Επιπλέον αποτελεί ανθρώπινη μάστιγα ανά τους αιώνες η άκριτη προσκόλληση σε αβάσιμες ερμηνείες, σε μαγικούς τρόπους σκέψης, σε αυθαίρετες δογματικές αντιλήψεις.

Από τη άλλη πιστεύω οτι χρειάζεται προσοχή από μερίδα επιστημόνων στο να μη γίνεται το κυνήγι αποδείξεων μια εμμονή τόσο εκτεταμένη που οτιδήποτε μη αποδείξιμο να καθίσταται μη αποδεκτό. Ο τρόπος σκέψης αυτός είναι από τη φύση του περιοριστικός διότι αφαιρεί από τον επιστημονικό ρεπερτόριο χρήσιμες και δημιουργικές ιδιότητες όπως η οξεία παρατηρητικότητα, η αξιωματική θεώρηση, η επαγωγική σκέψη, η διαισθητική αντίληψη. Το θέμα είναι βέβαια να μπορεί κανείς να διαθέτει τις ιδιότητες αυτές. Επιπλέον η μεγάλη έμφαση στη μη αποδειξιμότητα μιας παρατήρησης την ώρα που η παρατήρηση αυτή εμπειρικά δείχνει θετικά αποτελέσματα, θα μπορούσε να δίνει πάτημα στην κακόβουλη αμφισβήτηση της εγκυρότητας αυτής από συγκεκριμένες οπισθοδρομικές ομάδες. Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται ιδιαιτέρως στην ψυχιατρική.

Υποστηρίζω οτι ο επιστήμονας θα πρέπει να μπορεί να μετακινείται ευέλικτα ανάμεσα στα δύο αυτά state of mind για να είναι όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικός.

Σπύρος Καλημέρης Ψυχίατρος Ψυχοθεραπευτής