Λείπει η ανάληψη της ευθύνης της ηγεσίας

Συνέντευξη του Αντώνη Καφετζόπουλου στο Βημα

Ο Αριστοφάνης στους «Βατράχους» ισχυρίζεται ότι οι ποιητές θα σώσουν τον κόσμο. Εσείς;
«Οχι. Αλλά ούτε ο Αριστοφάνης το πολυπιστεύει αυτό. Προσπαθεί να σοκάρει και διά της κωμωδίας να προτείνει κάτι εξωφρενικό, ακόμη και για την εποχή του. Πρόθεσή του είναι να φέρει πίσω τον Ευριπίδη, αλλά καταλήγει στον Αισχύλο, που είναι ένα τοτέμ, μια ιερή ανάμνηση, ένας θρύλος της δημοκρατικής παράταξης, για να γυρίσουμε στις παλιές καλές ημέρες».
Σήμερα περιμένουμε τους διανοούμενους να μας σώσουν;
«Εχει μια βάση αυτό, γιατί τίποτε δεν προχώρησε από πολιτισμική άποψη χωρίς ανθρώπους που διανοούνταν επί των προβλημάτων. Οι διανοούμενοι ήταν πάντα μέρος της επίλυσης. Και σήμερα ισχύει αυτό. Υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που αρθρώνουν λόγο και αισθάνονται την ανάγκη να παρέμβουν, ενώ προηγουμένως δεν το έκαναν».
Υπάρχει ένας τρόπος για να ανέβει ο Αριστοφάνης;
«Οχι, υπάρχουν πολλοί τρόποι και ίσως μία-δύο σταθερές. Οταν σκεφτόμαστε τον Αριστοφάνη σκεφτόμαστε ότι όλα θα τελειώσουν με ένα πάρτι, με ένα διονυσιακό στοιχείο».
Η Επίδαυρος είναι για εσάς ένας ειδικός χώρος;
«Ναι, αλλά προσωπικά δεν μου δημιουργεί συγκλονιστικά αισθήματα. Εχω την άποψη ότι πρέπει να κλείσει ως θέατρο και να παραμείνει ένας αρχαιολογικός χώρος. Είναι ένα πολύ σημαντικό μνημείο της ανθρωπότητας και το έχουμε παρακάνει από την πλευρά της καταστροφής του μνημείου, του τοπίου, αλλά και του περιεχομένου. Δεν είναι η Επίδαυρος για να ερμηνεύουμε τον Αριστοφάνη ως σχολιαστή της σύγχρονης επικαιρότητας, να ρίχνουμε πέντε καλαμπούρια και να φεύγουμε».
Εχει όρια η σάτιρα;
«Οχι. Το όριο το βάζει η ίδια η κοινωνία που σου λέει ποια πράγματα να μην κάνεις. Δεν έχουμε σατιρική παράδοση, το ψάχνουμε. Οπως τα παιδιά που κάνουν stand-up ή κάποιοι παλαιότεροι, όπως ο Μητσικώστας, που λένε κάποια πράγματα αλλά δεν είναι ακριβώς σάτιρα. Περισσότερο κωμωδία».
Ο Λαζόπουλος;
«Κάνει σάτιρα αλλά έχει ένα προσωπικό στυλ. Ακόμη και όταν ξεφεύγει και γίνεται διδακτικός, ακόμη και όταν τον πιάνεις να αντιφάσκει, έχει ένα πολύ προσωπικό στυλ, το οποίο το λέμε και ταλέντο».
Σας απογοήτευσε η Αριστερά;
«Εχω πολύ τεταμένες σχέσεις με την Αριστερά εδώ και 30-40 χρόνια. Δεν έπεσα από τα σύννεφα. Από το ’78-’79 είμαι πολύ επιφυλακτικός και με τα κόμματα και με τις προσωπικότητες της Αριστεράς. Εχω περάσει γενεές δεκατέσσερις κάποιους φίλους μου που ήταν στη ΔΗΜΑΡ για την προσήλωσή τους στον Κουβέλη – μάλλον δίκιο είχα. Ο Φώτης Κουβέλης είναι τυπική περίπτωση αριστερού, εκφράζει το κυρίαρχο μοντέλο: υπαλληλική νοοτροπία, διάθεση διά της κλάψας να αναδειχθεί σε θύμα, αλλά μόλις αναλάβει κάποια θέση εξουσίας γίνεται ο σκληρότερος εξουσιαστής. Αυτό είναι ένα κλασικό μοντέλο αριστερού γενικώς».
Το ίδιο πιστεύετε και για τον Πρωθυπουργό;
«Ναι, και ο Αλέξης Τσίπρας αυτό το μοντέλο είναι. Είχε πέσει πολλή κλάψα μέχρι να διαφανεί ότι βαδίζει προς την εξουσία».
Σας ενδιαφέρει η πολιτική; Εχετε κατά καιρούς συνταχθεί με τον Γιώργο Παπανδρέου, με το Ποτάμι, με τον Γιώργο Καμίνη…
«Αντιλαμβάνομαι τον εαυτό μου να ασκεί το δικαίωμα ενός πολίτη ο οποίος θέλει να πολιτεύεται. Το Ποτάμι με απογοήτευσε αμέσως μετά τις εκλογές, όταν ήταν φανερό ότι ο Τσίπρας θα κάνει κυβέρνηση με τον Καμμένο και ο Σταύρος γλυκοκοίταζε την πιθανότητα να αποτελέσει αυτός τον παπαγάλο στον ώμο του πειρατή. Νομίζω ότι ανέλαβε με μεγάλο προσωπικό κόστος να φτιάξει αυτό που έφτιαξε, και το κάνει έντιμα, μια εξαιρετική πρωτοβουλία που δεν προχώρησε στην εκτέλεση. Δεν έκανε δομές δημοκρατικού κόμματος. Πιστεύει ότι πολιτική είναι να φτιάχνεις συμμαχίες, να πηγαίνεις ακόμη και με τον διάβολο, αρκεί να κερδίσεις τρία πράγματα. Και δεν το κάνει για προσωπικό όφελος. Αφησε περισσότερα πράγματα πίσω του από αυτά που αποκόμισε ή πρόκειται να αποκομίσει από την πολιτική».
Πιστεύετε ότι σήμερα οι πολιτικοί δεν παίρνουν από λόγια;
«Αυτό που λείπει είναι η ανάληψη της ευθύνης της ηγεσίας. Οταν αναλαμβάνεις να ηγηθείς οφείλεις να είσαι δυσάρεστος, να πας και κόντρα στο ρεύμα, να καθίσεις να μιλήσεις με ανθρώπους με τους οποίους έχεις κοινά σημεία αλλά σε χωρίζουν πιο πολλά. Και το αποφεύγουν».
Αναφέρεστε στον Γιώργο Καμίνη;
«Ο Καμίνης έχει κλειστεί στο γραφείο του και δημαρχεύει. Υπήρξε μια έλλειψη ηγεσίας και εμπιστοσύνης στους ανθρώπους. Πρότεινα συνέχεια πράγματα χωρίς οικονομικό κόστος, που απαιτούσαν από τον ίδιο να σπάσει μερικά αβγά, να συγκρουστεί με νοοτροπίες. Υπήρχε μια αναβλητικότητα. Οταν τα πράγματα έγιναν προσβλητικά για εμένα, έφυγα από αντιδήμαρχος και δημοτικός σύμβουλος».
Τι κρατάτε από την Κωνσταντινούπολη, όπου γεννηθήκατε;
«Οταν φύγεις από έναν τόπο και πας σε έναν άλλον, κουβαλάς μια κριτική ματιά. Εγώ ήρθα στα 13-14 και χωρίς να το θέλω ήμουν υποχρεωμένος να κάνω συγκρίσεις».
Θέατρο, σινεμά, τηλεόραση, ντοκιμαντέρ… Νιώθετε ανένταχτος;
«Δεν θα ήθελα να έχω μία ταυτότητα. Και αν τα τελευταία χρόνια είμαι με περισσότερη προσήλωση στο θέατρο, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι στο θέατρο αισθάνεσαι ελεύθερος και δημιουργικός. Γιατί, στο τέλος, εγώ είμαι πάνω στη σκηνή και αποφασίζω. Και επιπλέον γιατί κάθε παράσταση είναι μοναδική».
Σας χαρακτηρίζει μια νεότητα…
«Νεανικότητα θα την έλεγα εγώ, κάτι πιο επιφανειακό. Είμαι 67 χρόνων. Ο χρόνος με απασχολεί αλλά μ’ αρέσει κιόλας και διασκεδάζω κάνοντας παρέα με νεότερους».
Είστε αισιόδοξος;
«Δεν είμαι αισιόδοξος εκ φύσεως. Επιπλέον, δεν θεωρώ ελπιδοφόρο το πλαίσιο, παγκοσμίως – θα φέρνει κρίσεις. Στην Ελλάδα ειδικότερα είμαι πολύ απαισιόδοξος, γιατί φαίνεται ότι δεν αφομοιώσαμε κάτι από αυτή την κρίση. Που αν αφαιρέσεις όλα τα σουσούμια της είναι μια κρίση επιπολαιότητας μιας ολόκληρης κοινωνίας, η οποία ανεχόταν να μπαίνουν κάτω από το χαλί πράγματα. Και εξακολουθούμε να το κάνουμε».
Advertisements

Capacity for pain and pleasure

The tragic thing about human beings is
«Το τραγικό πράγμα για τα ανθρώπινα όντα είναι ότι χρειάζονται πόνο και κακουχίες. Αλλιώς θα πέθαιναν από την πλήξη .. Παρατηρήστε πόσο εύκολα ξεχνάτε τα ευχάριστα πράγματα που συμβαίνουν σε σας .. Θέλετε να αγοράσετε κάτι που ονειρεύεστε … Όταν το καταφέρετε και μέσα σε λίγες μέρες δεν σας νοιάζει πια αν το έχετε ή όχι … Κάνε τη ζωή δυσάρεστη για κάποιον και θα το εκτιμήσει όταν σταματήσεις – για δέκα λεπτά. Απείλησε τη ζωή του και αυτός θα είναι ευγνώμων για τη ζωή – για δέκα λεπτά. Δώστου όμως ευχαρίστηση και θα έχει βαρεθεί σε δέκα λεπτά. Αυτό είναι το πιο περίεργο πράγμα για την ανθρώπινη φύση – η ικανότητα μας για πόνο είναι απείρως μεγαλύτερη από την ικανότητά μας για ευχαρίστηση … «

Η καραμέλα του αποπροσανατολισμού

Η πιο «ψαγμενη» καραμελα των τελευταιων ετών είναι η έννοια του αποπροσανατολισμού από τα «βασικά» προβλήματα, μέσω κάποιου φαινομενικά υποδυέστερου γεγονότος. Στην προκειμένη περίπτωση υπήρξε το θέμα Μπαρμπαρούση για το θέμα της ονομασίας των Σκοπίων και λίγες μέρες πριν κάποιοι το τερμάτισαν θεωρώντας ακόμη και αυτό το θεμα των Σκοπίων ως αποπροσανατολισμό από το «μεγαλύτερο» θέμα των μνημονιακών μέτρων.

Ερωτήματα που θα έχρηζαν λίγο περισσότερης σκέψης νομίζω ότι είναι πώς καθορίζεται η σημαντικότητα ενός ζητήματος, ποιός το καθορίζει και τι ακριβώς ενέργειες έχουν γίνει από τον κάθε σχολιαστή που τελοσπάντων να υποστηρίζουν (κάπως βρε αδερφέ) τη σημαντικότητα  αυτή για την οποία κόπτεται.

Ρητορικά ερωτήματα όταν είναι μνημειώδης η απάθεια και η ανοχή μέσω της οποίας τα διάφορα «σημαντικά» ανά καιρούς θέματα εξελίσσονται και διαιωνίζονται αρνητικά. Αν κάτι είναι σημαντικό, κάποιος κάνει κάτι γι’ αυτό σωστά?

Χαρακτηριστική είναι και η έννοια της «επικαιρότητας» διαφόρων θεμάτων, τα οποία βγαίνουν ταχύτατα εκτός επικαιρότητας χωρίς να λύνονται…

Και μήπως δε βιώνει κανείς πολύ «σημαντικά» προβλήματα στην καθημερινή του ζωή, στο σχολείο, στο νοσοκομείο, στο δρόμο, στην εργασία κ.λ.π., τα οποία έχει αποδεχτεί ως δεδομένα?

Ρητορικά ερωτήματα όταν η ικανότητα για αυτόνομη επαγωγική σκέψη έχει κατασταλεί στην απαίδευτη πλειοψηφία, με αποτέλεσμα να άγεται και να φέρεται σε μάταιους λεκτικούς διαξιφισμούς χωρίς χειροπιαστό στις πραγματικές εξελίξεις αντίκρυσμα.

Εντέλει αν μπορούσαν πολλοί να αντιληφθούν και να ασχοληθούν με το τι είναι πραγματικά σημαντικό, δε θα χρειαζόταν τους πούνε άλλοι ποιό είναι αυτό και να τους «αποπροσανατολίσουν».

Evolution Path

Επιστήμη και αλλαγή θέσης

In science it often happens that scientists
«Στην επιστήμη συμβαίνει συχνά οι επιστήμονες να λένε «Ξέρεις ότι είναι ένα πολύ καλό επιχείρημα, η θέση μου είναι λανθασμένη». Και τότε θα αλλάξουν πραγματικά το μυαλό τους και ποτέ δεν θα ακούσετε εκείνη την παλιά άποψη από αυτούς. Το κάνουν πραγματικά. Δεν συμβαίνει τόσο συχνά όσο πρέπει, επειδή οι επιστήμονες είναι άνθρωποι και η αλλαγή είναι μερικές φορές επώδυνη. Αλλά συμβαίνει κάθε μέρα. Δεν μπορώ να θυμηθώ την τελευταία φορά που κάτι τέτοιο συνέβη στην πολιτική ή τη θρησκεία. «
– Κάρλ Σαγκάν

Ως πότε μόνο διαπιστώσεις?

Το αξιοθρήνητο δεν είναι φαντάζομαι ότι η κοινωνία

Παράλληλα τίθεται και ο εξής προβληματισμός-προϊόν παρατήρησης του δημόσιου διαλόγου, διαδικτυακού και μη: Ποιά θέση πρέπει να κατέχει κανείς για να μπορεί να περάσει από τις διαπιστώσεις στις επανορθωτικές ενέργειες? Ως πότε θα διαπιστώνουμε τα προβλήματα, αλλά θα αφήνουμε το πεδίο των πράξεων στον αυτόματο? Διότι υπάρχουν πράγματα που οι απλοί πολίτες μπορούν να κάνουν, αλλά και πράγματα που δεν μπορούν. Άνθρωποι με ανώτερο πανεπιστημιακό και πνευματικό επίπεδο, η αφρόκρεμα του δυναμικού της χώρας θα έλεγε κανείς, που κατέχουν κάποια θεσμική θέση στην αλυσίδα της εξουσίας σε οποιοδήποτε τομέα, θα ανέμενε κανείς να αποτελούν οδηγό πρωτοβουλιών στην πράξη. Αντιθέτως αυτό δεν παρατηρείται ή αν συμβαίνει δε φαίνεται ευκρινώς και σε ευρεία κλίμακα. Υπάρχει ένα χάσμα ανάμεσα στην κοινωνία και την επιστήμη, της οποίας οι εξελίξεις αδυνατούν να συμβάλλουν στις ριζικές μεταρρυθμίσεις που χρειάζεται η ελληνική κοινωνία σε πολλαπλά επίπεδα για να εξέλθει της φθοράς. Της φθοράς που όλοι βιώνουν και με ποικίλλες διατυπώσεις διαπιστώνουν.

Evolution Path

Περί αγάπης φιλοσοφία

If a person loves only one other

«Αν κάποιος αγαπάει μόνο ένα άλλο άτομο και είναι αδιάφορος προς όλους τους άλλους, η αγάπη του δεν είναι αγάπη, αλλά μια συμβιωτική προσκόλληση ή διογκωμένος εγωτισμός.»

«Η αγάπη δεν είναι πρωτίστως σχέση με ένα συγκεκριμένο άτομο. Είναι μια στάση, μια διαμόρφωση του χαρακτήρα που καθορίζει τη συγγένεια του προσώπου με ολόκληρο τον κόσμο στο σύνολό του και όχι με ένα αντικείμενο αγάπης.»

«Η κύρια προϋπόθεση για την επίτευξη της αγάπης είναι η υπερνίκηση του ναρκισσισμού. Ο ναρκισσιστικός προσανατολισμός είναι αυτός στον οποίο κάποιος βιώνει ως πραγματικό μόνο αυτό που υπάρχει μέσα στον εαυτό του, ενώ τα φαινόμενα στον έξω κόσμο δεν έχουν καμία πραγματικότητα από μόνα τους, αλλά βιώνονται μόνο από την άποψη της χρησιμότητάς τους ή της επικινδυνότητας τους. Ο αντίθετος πόλος στον ναρκισσισμό είναι η αντικειμενικότητα. Είναι η ικανότητα να βλέπεις άλλους ανθρώπους και πράγματα όπως είναι αντικειμενικά και να μπορείς να χωρίσεις αυτή την αντικειμενική εικόνα από μια εικόνα που σχηματίζεται από τις επιθυμίες και τους φόβους σου.»

Erich Fromm